II GZ 313/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1403/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zgody na wykonanie zjazdu z drogi publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1403/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] października 2020 r. w przedmiocie zgody na wykonanie zjazdu z drogi publicznej oraz zwrócił skarżącej uiszczony wpis od skargi. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji stwierdził, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Rzeszowie z 29 grudnia 2020 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie nr PESEL. Wezwanie skierowano na podany w skardze adres, przy czym wobec nieodebrania przesyłki po dwukrotnym jej bezskutecznym awizowaniu (5 stycznia 2021 r. i 13 stycznia 2021 r.) pozostawiono ją w aktach ze skutkiem doręczenia. Wezwanie zostało uznane za doręczone 19 stycznia 2021 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych upłynął 26 stycznia 2021 r., a skarżąca nie uczyniła zadość wezwaniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznając, że mimo prawidłowego wezwania i pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi. Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca. Postanowieniem z 11 maja 2021 r., sygn. akt II GZ 137/21, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie, jako pozbawione przedmiotu zaskarżenia – na skutek niepodpisania przez Sąd I instancji uzasadnienia postanowienia. Z notatki urzędowej z 1 lipca 2021 r. wynika, że uzasadnienie postanowienia WSA z 25 lutego 2021 r. zostało podpisane 1 lipca 2021 r. Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie, albowiem strona nie ze swojej winy nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych. W uzasadnieniu podniesiono, że pod adresem w którym mieszka nigdy nie dochodziło do awizowania, gdyż od wiosny 2020 r. skarżąca zawsze przebywa w domu, a ponadto regularnie sprawdza zawartość skrzynki pocztowej. Z informacji nieoficjalnych uzyskanych w rozmowie telefonicznej z punktem pocztowym uzyskała informację, że listonosz obsługujący rewir skarżącej był od 5 do 13 stycznia 2021 r. na urlopie, a jego zastępca nie wywiązał się ze swoich obowiązków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z nim, sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Art. 57 § 1 powołanej ustawy - określający elementy składowe skargi - wskazuje przy tym, że skarga (m.in.) powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W myśl zaś art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., pismo strony - w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie - powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Wskazać w końcu należy, że według powołanego w podstawach kasacyjnych art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Nie ulega przy tym kwestii, że takim przepisem szczególnym jest cytowany na wstępie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Skoro zatem poza sporem wniesiona przez skarżącą skarga nie spełniała warunku formalnego - z uwagi na brak zawarcia w niej numeru PESEL strony wnoszącej pismo - to wezwanie skarżącej do uzupełnienia tego braku było zasadne i w pełni odpowiada prawu stanowisko Sądu I instancji, że bezskuteczny upływ zakreślonego w tym celu terminu siedmiu dni skutkował koniecznością odrzucenia skargi. Sąd kasacyjny podziela przy tym również ustalenia Sądu I instancji co do prawidłowości doręczenia skarżącej wezwania w trybie art. 73 p.p.s.a., z niżej wskazanych względów. Jak wynika z akt sprawy w wykonaniu zarządzenia z 28 grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżącej została wezwana do uzupełniania stwierdzonych braków formalnych skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została przesłana na podany w skardze adres i była dwukrotnie awizowana. Na przesyłce znajduje się stosowna adnotacja o dwukrotnym awizowaniu przesyłki. Zastosowanie zatem w sprawie znalazł przepis art. 73 p.p.s.a., w szczególności domniemanie, o którym mowa w § 4 tego przepisu, że doręczenie nastąpiło z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia w którym podjęto nieskuteczną próbę doręczenia przesyłki na adres podany na przesyłce, tj. 19 stycznia 2021 r. Podkreślić trzeba, że zastosowanie instytucji doręczenia zastępczego nie ma charakteru fakultatywnego, a więc nie zależy od decyzji sądu. Obowiązek wykorzystania tego trybu aktualizuje się w każdym przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a. i jest dla sądu wiążący. Obalenie fikcji doręczenia (domniemanie faktyczne) może natomiast nastąpić, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Nie jest to jednak możliwe tylko i wyłącznie na podstawie twierdzeń skarżącej, że nie pozostawiono jej żadnego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Sama przesyłka jest bowiem dokumentem zachowania procedury jej doręczenia, a zatem jej podważenie wymaga przeprowadzenia przeciwdowodu lub uprawdopodobnienia, że informacje z niej wypływające są wątpliwe. Jak zaznaczano przy tym w orzecznictwie, obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej, bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OZ 971/13). W tym stanie sprawy, ponieważ skarżąca nie podważyła w sprawie domniemania skutecznego wezwania jej do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego skargi – za wystarczające do podważenia tego domniemania nie można bowiem uznać jedynie twierdzeń o nieformalnych informacjach uzyskanych przez skarżącą w rozmowie telefonicznej z pracownikiem poczty o ewentualnym niewypełnieniu obowiązków przez listonosza – i wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi w zakreślonym do tego terminie, należy uznać, że Sąd I instancji prawidłowo, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę skarżącej. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.