II GZ 312/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "J." Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 572/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi "J." Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 7 sierpnia 2024 r. nr 2001-IOD.4823.45.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 572/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA, Sąd I instancji) odmówił J. Sp. z o.o. w W. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 7 sierpnia 2024 r. Nr 2001-IOD.4823.45.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 23 października 2024 r. WSA w Białymstoku, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę J. Sp. z o.o. w W. (dalej: spółka, skarżąca) na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 7 sierpnia 2024 r. z powodu nieuiszczenia w terminie, pomimo skutecznie doręczonego wezwania, wpisu sądowego od skargi. Pismem datowanym na 2 stycznia 2025 r. (data nadania: 13 stycznia 2025 r.) pełnomocnik spółki J. G. wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, jednocześnie uiszczając na rachunek Sądu wpis od skargi. Badając spełnienie przesłanek do przywrócenia terminu WSA w Białymstoku ocenił, że formalne warunki skutecznego złożenia wniosku zostały spełnione. Natomiast w wyniku merytorycznej oceny wniosku Sąd I instancji stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie, ponieważ powołane w nim okoliczności i fakty nie uprawdopodobniły braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu, wątpliwości budzą podniesione w nim argumenty dotyczące okoliczności samego doręczenia przesyłki. Jak wskazała działająca w imieniu spółki J. G., będącą pracownikiem uprawnionym do odbioru korespondencji, przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego nie została jej doręczona w siedzibie spółki, lecz – jak się okazało "po wielu tygodniach poszukiwań" – miało to miejsce przy okazji spotkania listonosza w mieście, który doręczył wtedy list za pokwitowaniem odbioru. Zdaniem J. G. następnie musiało dojść do zagubienia przez nią listu i w efekcie niedostarczenia go do siedziby spółki i nieopłacenia wpisu od skargi. WSA z kolei wskazał, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru listu zawierającego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (k. 26), z którego wynika, że został on odebrany w dniu 26 września 2024 r. przez upoważnionego pracownika – J. G., a odbiór został pokwitowany jej własnoręcznym podpisem, ww. datą oraz pieczęcią skarżącej spółki, zawierającą jej adres, NIP i REGON. Wobec powyższego Sąd I instancji, po przeanalizowaniu podnoszonych przez J. G. okoliczności dotyczących jej stanu zdrowia (problemy somatyczne i psychiczne, pocovidowe zaniki pamięci, pobyty w szpitalu) uznał, że i one nie uprawdopodobniają braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. WSA wskazał, że przedstawiona przez nią argumentacja oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego (pobyt w szpitalu w dniach 29 listopada - 1 grudnia 2023 r. w związku z uszkodzeniem barku oraz 15 lipca 2024 r. w związku z powikłaniami wszczepu piersi) miały miejsce na długo przed odbiorem spornej korespondencji i nie umożliwiają stwierdzenia, że miały jakikolwiek wpływ, związek, z niedochowaniem terminu do uiszczenia wpisu w niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów nie wynika również, aby doszło do nagłego popadnięcia w chorobę lub pogorszenia zdrowia uniemożliwiającego wykonywanie obowiązków. W tych okolicznościach WSA uznał, że niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu od skargi było wynikiem niedopatrzenia, którego nie można kwalifikować jako braku winy i z tych przyczyn, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła J. G., działająca w imieniu skarżącej spółki, wnosząc o jego uchylenie w całości i ponowne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. przez brak przywrócenia terminu do wniesienia brakującej opłaty od skargi mimo istniejących w tym zakresie przesłanek. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca ponownie przedstawiła powody niedotrzymania terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi. Podkreśliła, że nie zgadza się z wątpliwościami Sądu I instancji dotyczącymi oceny okoliczności odbioru przez nią przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazała, że jako pracownik skarżącej, umocowany do załatwiania spraw spółki, posługuje się niekiedy pieczątką firmy również poza siedzibą firmy podczas załatwiania spraw urzędowych. Nie zgodziła się również z oceną Sądu w zakresie możliwego wpływu jej stanu zdrowia na niedochowanie terminu wskazując, że od czasu pierwszej hospitalizacji jej stan zdrowia zaczął się gwałtownie pogarszać, pojawiły się problemy natury fizycznej i psychicznej, które wraz z pocovidowymi zanikami pamięci spowodowały, że nie funkcjonowała właściwie, co w rezultacie doprowadziło do nieprzekazania listu pracodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji odnośnie oceny o braku zaktualizowania się przesłanek do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 7 sierpnia 2024 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowa jest ocena Sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nastąpiło bez jej winy, a nadto oceny tej nie podważają zarzuty i argumentacja podniesiona w złożonym zażaleniu. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd I instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, Sąd I instancji, mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, powinien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącą działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym. Ponadto należy mieć na uwadze, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej (por. postanowienie NSA z 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 102/24). Jak wskazuje się w orzecznictwie, przywrócenie terminu nie jest jednak możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Skarżący powinien należycie zadbać o swoje interesy, w tym wykonywać stosowne czynności procesowe w wyznaczonym terminie. Zasadnie Sąd I instancji podniósł, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy w uchybieniu terminu. Jest ono dopuszczalne w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących wbrew woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W rozpoznawanej sprawie należy podkreślić, że zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a., pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. W myśl § 3art. 67 p.p.s.a., pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. Nie ma również wątpliwości, że skarżąca jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego prowadzącym działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i posiada siedzibę w W. (gmina S.). Pracownik skarżącej J. G., pełnomocnictwem notarialnym udzielonym w dniu 14 października 2024 r. przez Prezesa zarządu J. Sp. z o.o. w W., została umocowana do występowania w sprawach związanych z działalnością spółki, w tym do odbioru korespondencji i przesyłek oraz wszelkich dokumentów adresowanych do firmy oraz załatwiania wszelkich formalności i dokonywania wszelkich czynności mających na celu realizację udzielonego jej pełnomocnictwa (k. 120 akt sądowych). Oznacza to, że J. G. była umocowana do odbioru korespondencji sądowej pod adresem siedziby spółki podanym w rejestrze przedsiębiorców. Fakt, że zdecydowała się odebrać i pokwitować korespondencję sądową kierowaną do spółki, jak wskazuje – "w mieście, gdzie spotkała listonosza" – niejako "na ulicy" jak stwierdził Sąd I instancji – nie może być poczytywany za właściwe i zgodne z przepisami zachowanie wypełniające przesłankę należytej staranności w dbaniu o interesy mocodawcy. Trudno, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaakceptować w tej sytuacji brak winy wnioskodawcy w późniejszym zagubieniu przesyłki, a w konsekwencji niedostarczeniu jej do spółki i uchybieniu terminu. NSA wielokrotnie w swym orzecznictwie wskazywał, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (np. postanowienie NSA z 12 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 66/24). Nawet gdyby przyjąć stanowisko wnioskodawcy, że w jej przypadku – wobec szerokiego umocowania do działania w imieniu skarżącej wynikającego z udzielonego jej pełnomocnictwa – jest rzeczą normalną poruszanie się przez nią poza siedzibą spółki z pieczątką firmową z uwagi na załatwianie wielu spraw poza firmą, to jednak zachowanie pracownika skarżącej polegające na odebraniu korespondencji sądowej kierowanej do spółki przygodnie z rąk listonosza spotkanego gdzieś "w mieście" nosi znamiona zaniedbania, a wręcz lekkomyślności. A jak trafnie zauważył Sąd I instancji, "analiza treści procedowanego wniosku jednoznacznie wskazuje na to, że jego autorka sama, choć w sposób zdawkowy, przyznaje się do zawinienia" stwierdzając, że " trochę jest w tym i mojej winy". Z kolei przypisywanie winy listonoszowi za nieprawidłowe doręczenie mogło być kwestionowane przez skarżącą w drodze postępowania reklamacyjnego w Urzędzie Pocztowym. Z akt sprawy nie wynika by takie postępowanie zostało wszczęte. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem autora zażalenia (a wcześniej wniosku o przywrócenie terminu), że działania J. G. nie mogą obciążać negatywnymi skutkami skarżącej. NSA wielokrotnie w swym orzecznictwie wskazywał, że mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się pełnomocnika. Z kolei odnosząc się do argumentacji zażalenia dotyczącej problemów zdrowotnych J. G., które przyczyniły się do nieuiszczenia wpisu sądowego w terminie, to w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że skoro przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest kryterium braku winy, to konieczne jest uprawdopodobnienie, że pomimo dołożenia szczególnej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, wystąpiły okoliczności od strony niezależne, które uniemożliwiły dochowania tej staranności. Zatem strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły. W przypadku choroby należy zatem wykazać, że choroba była takiego rodzaju, że uniemożliwiała wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie (por. np. postanowienie NSA z 25 października 2023 r., sygn. akt III OZ 522/23). Z kolei niemożność należytego wykonywania powierzonych pełnomocnikowi przez mocodawcę obowiązków z uwagi na zły stan zdrowia nie mieści się w kategorii braku winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Podejmując się reprezentowania spraw swojego mocodawcy pełnomocnik winien uwzględnić wszystkie okoliczności umożliwiające wykonywanie tego obowiązku, w tym również swój stan zdrowia, a w przypadku niemożności ich wykonywania z tej przyczyny, winien był o tym swojego mocodawcę powiadomić (np. postanowienie NSA z 30 września 2014 r., sygn. akt II GZ 555/14. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wykazała – zarówno we wniosku, jak i zażaleniu – że podniesione okoliczności stanowiły przeszkodę uniemożliwiającą dokonywanie czynności procesowych, w tym uiszczenie wpisu od skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.