II GZ 310/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 408/21 w zakresie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 408/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił W. B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z 16 czerwca 2021 r. wydanego w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oraz zwrócił skarżącemu uiszczoną opłatę kancelaryjną. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji stwierdził, że 18 czerwca 2021 r. odpis sentencji wyżej opisanego wyroku doręczono na adres wskazany przez skarżącego dorosłemu domownikowi. 30 czerwca 2021 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wskazał, że korespondencję z sądu zawierającą sentencję wyroku odebrała jego teściowa i przekazała mu o niej informację 27 czerwca 2021 r. Skarżący stwierdził, że teściowa przebyła niedawno COVID-19, w wyniku czego ma zaniki pamięci. Sąd I instancji odmawiając W. B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wyjaśnił, że wina za opóźnienie dorosłego domownika w przekazaniu skarżącemu na czas korespondencji obciąża finalnie samego skarżącego, gdyż to do niego należy takie zorganizowanie odbioru przesyłek, aby uchronić się od ewentualnych opóźnień w nadawaniu pism procesowych. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący. W uzasadnieniu podtrzymał dotychczasową argumentację, przyznał, że uchybił terminowi oraz dodał, że zmienił adres zamieszkania, jednak nie wszędzie podał nowe dane adresowe. Zdaniem skarżącego, gdyby korespondencja była skierowana do niego osobiście za pokwitowaniem odbioru na pewno dotrzymałby ustawowych terminów. Skarżący stwierdził, że nie dopuścił się zaniedbań ani niedbalstwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić, gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia, zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. O braku winy można by mówić gdyby, strona nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie była w stanie usunąć przeszkody w dochowaniu terminu. Skarżący upatruje przyczyny uchybienia terminu w nieprzekazaniu mu na czas przez teściową informacji o odebraniu przez nią adresowanej do niego przesyłki, podnosi także, że gdyby korespondencja była kierowana do niego osobiście za pokwitowaniem, na pewno dotrzymałby terminu. Trzeba zatem wyjaśnić, że korespondencja zawierająca sentencję wyroku została skierowana do skarżącego na wskazany przez niego adres. Z art. 72 § 1 p.p.s.a. wynika, że jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczenia zastępczego, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Doręczyciel nie jest przy tym uprawniony do weryfikowania, czy dorosła osoba przebywająca w danym lokalu jest rzeczywiście domownikiem adresata, musi bowiem polegać na oświadczeniu tej osoby i składanym przez nią podpisie potwierdzającym nie tylko odbiór przesyłki, ale również zobowiązanie się do oddania przesyłki adresatowi. Z kolei, co istotne, to adresata obciążają ewentualne negatywne konsekwencje zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać jej przesyłkę. Bez znaczenia jest przy tym, kto w tym przypadku odebrał przesyłkę, skoro osoba ta oświadczyła, że jest dorosłym domownikiem i zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt II OZ 263/16, publ. CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak było w rozpoznawanym przypadku. Natomiast oświadczenie skarżącego, jakoby teściowa na skutek przebytej choroby (COVID-19) miała zaniki pamięci i zapewne z tego powodu zapomniała przekazać mu korespondencję, stanowiło jedynie gołosłowne twierdzenie strony. Stąd w ocenie NSA, Sąd I instancji rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu prawidłowo ocenił, że okoliczności w nim podane nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Argumenty zażalenia nie podważają w żaden sposób trafności orzeczenia WSA. Na uwagę zasługuje jednakże zawarte tam oświadczenie skarżącego, że zmienił on miejsce zamieszkania, ale nie wszędzie podał nowe dane adresowe. Nowy adres podał dopiero w zażaleniu. Skoro tak, to zaniechanie poinformowania WSA o zmianie adresu zamieszkania nie tylko stanowiło naruszenie przez niego zobowiązania z art. 71 § 1 p.p.s.a., (o obowiązku informowania o miejscu zamieszkania skarżący został pouczony przez sąd przy wezwaniu z 17 marca 2021 r., doręczonym mu 29 marca 2021 r.), ale także stanowiło oczywiste zaniedbanie skarżącego w dbaniu o własne interesy, które wyklucza zastosowanie wobec niego dobrodziejstwa przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Odnośnie zaś załączonego do zażalenia wydruku z Centrum e-Zdrowia, potwierdza ono jedynie, że H. G. miała pozytywny wynik testu na COVID-19 w październiku 2020 r. i została poddana izolacji. Wydruk ten nie wskazuje na problemy z zanikami pamięci w czerwcu 2021 r. Tym samym, jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, wskazana przez skarżącego przesłanka uchybienia terminu nie stanowiła okoliczności nie do przezwyciężenia, uniemożliwiającej dochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.