II GZ 31/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2023 na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1998/22 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. B. na czynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 27 stycznia 2014 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji), postanowieniem z 7 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1998/22, działając na podstawie art. 88 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej zwanej "p.p.s.a."), odrzucił wniosek A. B. (dalej zwanego "skarżącym") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy (dalej zwany także "organem") z 27 stycznia 2014 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że 22 czerwca 2022 r. skarżący wniósł za pośrednictwem Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy skargę na czynność ww. organu z 27 stycznia 2014 r. polegającą na wpisaniu terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami. W skardze wniósł o uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznanie skargi. W ocenie skarżącego, nie ponosi on winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, bowiem nie został pouczony o sposobie i możliwości wniesienia skargi na czynność materialno-techniczną dotyczącą wpisania w nowym dokumencie uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Brak takiego pouczenia powoduje, że skarżący nie miał świadomości, że czynność taką może zakwestionować w drodze skargi do sądu administracyjnego, tym bardziej, że mając zaufanie do organu nie przypuszczał, że ten wykona czynność bez podstawy prawnej. O stosowaniu przez Starostów (Prezydenta M. St. Warszawy) bezprawnych praktyk pozbawiania nabytych uprawnień przy okazji wydawania prawo jazdy z nowymi uprawnieniami skarżący dowiedział się 16 czerwca 2022 r. z publikacji internetowej zamieszczonej przez portal internetowy Onet. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że skarżący nie dochował terminu do jej złożenia i nie zachodzą przesłanki do rozpatrzenia sprawy po upływie tak wielu lat – Prezydent m. st. Warszawy wydał skarżącemu prawo jazdy kategorii B i C (ważne do 27 stycznia 2029 r.) 27 stycznia 2014 r. Odrzucając wniosek Sąd pierwszej instancji stwierdził, że potraktował zawarty w skardze wniosek skarżącego o uznanie, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło bez jego winy, jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. WSA zaznaczył, że po upływie roku od uchybionego terminu, przywrócenie terminu do złożenia skargi jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5 p.p.s.a.). Przez "wyjątkowy przypadek" należy rozumieć okoliczność nadzwyczajną, która uniemożliwiła stronie dokonanie czynności w normalnym trybie. Fakt, że skarżący nie został pouczony o możliwości zaskarżenia czynności organu, przy wydawaniu mu prawa jazdy 27 stycznia 2014 r. – a przyczyna ta miała ustać w momencie powzięcia informacji z mediów o praktyce wpisywania terminu uprawnień w czerwcu 2022 r. – nie wskazuje zdaniem WSA na zaistnienie "wyjątkowego przypadku" w niniejszej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: a) naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i potraktowaniu zawartego w skardze wniosku skarżącego o uznanie, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło bez jego winy, jako wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi podczas gdy z treści wniosku zawartego w punkcie 3 skargi wynika wprost, że skarżący domaga się uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznania skargi. W konsekwencji b) naruszenie art. 53 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie podczas gdy przepis ten znajduje zastosowanie w sprawie. Niezależnie od powyższego, na wypadek gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał powyższe zarzuty za bezzasadne i stwierdził, że WSA właściwie potraktował wniosek skarżącego, c) naruszenie art. 87 § 5 p.p.s.a w zw. z art z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. polegające na dowolnym, bezpodstawnym i błędnym przyjęciu, iż sam fakt, że skarżący nie został pouczony przez organ o możliwości zaskarżenia de facto czynności organu przy wydawaniu mu prawa jazdy, nie wskazuje bynajmniej na zaistnienie "wyjątkowego przypadku" w niniejszej sprawie, podczas gdy w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia zasady wyrażonej w 9 k.p.a., tj. obowiązku udzielania stronie informacji faktycznej i prawnej, co należy uznać na gruncie rozpatrywanej sprawy za mające istotny wpływ na jej wynik, albowiem skarżący poprzez brak pouczenia został bezprawnie pozbawiony praw nabytych do bezterminowego uprawnienia do kierowania pojazdem, d) naruszenie art. 87 § 5 p.p.s.a poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę pojęcia przypadków wyjątkowości sprowadzającą się do przytoczenia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w innych sprawach bez należytego wyważenia argumentów wspierających wniosek, że z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych z powodu nabycia uprawnień do kierowania pojazdem kat. C, zostały bezprawnie czasowo ograniczone posiadane przez skarżącego uprawnienia dotyczące kat B z bezterminowego na 15-letnie, e) naruszenie art. 88 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione zastosowanie spowodowane błędnym potraktowaniem wniosku skarżącego. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie art.199 p.p.s.a. Organ przyłączył się do stanowiska Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym WSA uznał, że skarżący złożył wniosek o przewrócenie terminu do wniesienia skargi nie zaś wniosek o uznanie, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Jednocześnie organ podzielił stanowisko skarżącego co do naruszenia przepisów poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a i następnych. Zdaniem organu nie miało to jednak wpływu i znaczenia dla wyniku sprawy. Niezależnie od tego jaki przepis zostałby zastosowany skarga podlega odrzuceniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że istota sprawy objętej zażaleniem sprowadza się do oceny zasadności stanowiska Sądu pierwszej instancji, wyrażającego się w zaskarżonym orzeczeniu o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w kontekście woli skarżącego wyrażonej w skardze, aby Sąd pierwszej instancji uznał, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznanie skargi. W ocenie NSA za trafne uznać należało zarzuty sformułowane w punkcie a) i b) petitum zażalenia. Biorąc pod uwagę treść zarzutów oraz ich uzasadnienie stwierdzić należy, że sprowadzają się one do wykazania, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowo zinterpretował wolę skarżącego, a tym samym błędnie uznał, że skarżący wnosi o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Należy przyznać rację skarżącemu, że w pkt 3 skargi skarżący wprost wskazał, że na postawie art. 53 § 2 p.p.s.a. ("Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.") wnosi o uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznanie skargi. Zatem trafnie wywodzi skarżący, że Sąd pierwszej instancji powinien potraktować wniosek zgodnie z treścią nadaną mu przez skarżącego bez zmiany charakteru wniosku i rozpoznać go w oparciu o art. 53 § 2 p.p.s.a., a nie o art. 86 § 1 p.p.s.a. Trzeba uwzględnić bowiem, że przedmiotem niniejszego postępowania jest czynność materialno-techniczna organu dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami o wskazanych we wniosku kategoriach, które to uprawnienia były wcześniej uzyskane przez skarżącego bezterminowo. Za prawidłowy i utrwalony w judykaturze należy uznać pogląd, iż wskazana czynność stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż ma ona bez wątpienia charakter jednostkowy, indywidualny, nie przybiera postaci decyzji czy postanowienia i dokonywana jest na podstawie przepisów prawa oraz determinuje korzystanie z określonych przepisami uprawnień przez jej adresatów. W związku z tym, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Ustawodawca wprost w treści tego przepisu przewidział, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a.). Rzeczą Sądu pierwszej instancji będzie więc ocena, czy art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. w okolicznościach niniejszej sprawy znajdzie zastosowanie. Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.