II GZ 3/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Spółki A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 157/19 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 9 kwietnia 2019 r. (sygn. akt VI SA/Wa 157/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił skargę Spółki A (dalej zwanej "Skarżącą") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej zwanego "SKO") z [...] listopada 2018 r. (nr [...]) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. WSA wskazał, że zaskarżone postanowienie SKO zostało wysłane na adres Skarżącej czterokrotnie (1. ze wskazaniem Skarżącej, 2. ze wskazaniem pełnomocnika M. R., 3. ze wskazaniem pełnomocnika M. J., 4. ze wskazaniem kuratora G. K.). Dwie z tych przesyłek (kierowana do Skarżącej oraz do M. J.) zostały odebrane 13 listopada 2018 r. Pozostałe dwie (kierowane do M. R. i do G. K.) zostały awizowane (po raz pierwszy 13 listopada 2018 r.) i wróciły do organu z adnotacjami "ZWROT nie podjęto w terminie". WSA ustalił ponadto, że: 1) postanowieniem z 10 kwietnia 2018 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie art. 42 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm. ;dalej zwanej "kc") ustanowił dla Skarżącej kuratora w osobie G. K. i polecił mu reprezentację Skarżącej oraz postaranie się o niezwłoczne powołanie jej organów, a w razie potrzeby likwidację; 2) w dniu 17 maja 2018 r. kurator ustanowił M. R. i M. J. pełnomocnikami Skarżącej w postępowaniu przed Urzędem Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, wszczętym na podstawie wniosku o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych; 3) Skarżąca (w dacie orzekania przez WSA) ma jednoosobowy zarząd w osobie I. J., która została powołana do pełnienia funkcji prezesa zarządu Skarżącej uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Skarżącej z 15 czerwca 2018 r., zwołanego przez kuratora. Zdaniem WSA, nie było prawidłowe działanie SKO, polegające na czterokrotnym doręczaniu Skarżącej zaskarżonego postanowienia, a organ powinien był jednoznacznie ustalić komu należy doręczyć to postanowienie. Mimo tego, WSA uznał, że zaskarżone postanowienie SKO zostało skutecznie doręczone Skarżącej w dniu 13 listopada 2018 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Doręczenie to nastąpiło bowiem dwukrotnie do rąk osoby uprawnionej do odbioru korespondencji - M. J., który w imieniu Skarżącej złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji oraz który jest jednym ze wspólników Skarżącej. Wobec tego WSA przyjął, że trzydziestodniowy termin na skuteczne złożenie skargi na postanowienie SKO upływał 13 grudnia 2018 r. Z tego względu nadanie skargi w dniu 18 grudnia 2018 r. spowodowało, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, co skutkuje jej odrzuceniem. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła postanowieniu WSA naruszenie art. 53 § 1 ppsa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez nieuwzględnienie okoliczności, że podwójna awizacja postanowienia SKO po jej zwrocie do adresata czyni termin otwarty do wniesienia skargi na decyzję SKO nie tylko przez pełnomocnika, ale również przez samą stronę. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca stwierdziła w szczególności, że WSA nie ocenił w sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy, a w związku z tym doszedł do wniosku, że uchybiono terminowi do wniesienia skargi. WSA nie uwzględnił okoliczności, że podwójna awizacja postanowienia SKO po jej zwrocie do adresata czyni w dalszym ciągu termin otwarty do wniesienia skargi na decyzję SKO nie tylko przez pełnomocnika, ale również przez samą stronę, co również w niniejszej sprawie miało miejsce. Zdaniem Skarżącej, SKO jednocześnie nie dokonało doręczenia zaskarżonego postanowienia kuratorowi sądowemu na adres prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, mimo ujawnienia tego faktu w postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne, ponieważ zaskarżone postanowienie - mimo częściowo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu. Dla rozpoznania zażalenia kluczowe znaczenie ma to, czy (a jeśli tak, to w jakiej dacie) doręczono Skarżącej postanowienie SKO z 7 listopada 2018 r. To zdarzenie determinuje moment, w którym rozpoczął bieg termin na wniesienie skargi określony w art. 53 § 1 ppsa. Z przepisu tego wynika bowiem, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że SKO nie powinno czterokrotnie wysyłać swojego postanowienia tej samej stronie postępowania, ekspediując przesyłki do samej Skarżącej, dwóch osób wskazanych jako pełnomocnicy Skarżącej oraz kuratora Skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, działanie SKO mogło częściowo wynikać z wątpliwości co do osoby uprawnionej do reprezentacji Skarżącej, związanych m.in. z treścią Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego Skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo również ocenił, że w okolicznościach tej sprawy - mimo nieprawidłowej praktyki SKO - doszło jednak do skutecznego (w rozumieniu przepisów prawa) doręczenia przesyłki zawierającej postanowienie SKO. Z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika, że w dacie wydania postanowienia SKO i ekspediowania wspomnianych wyżej przesyłek zawierających to postanowienie (7-13 listopada 2018 r.) Skarżąca miała zarząd, w skład którego - wedle treści odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Skarżącej z 15 czerwca 2018 r. - wchodzili R. K. i I. J., przy czym każdy z członków zarządu był uprawniony do samodzielnej reprezentacji Skarżącej. Ponadto od 22 czerwca 2018 r. Skarżąca miała również prokurenta samoistnego w osobie M. J. (vide k. 14 akt sądowych), mimo że okoliczność ta nie została wówczas ujawniona w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. W rejestrze tym był natomiast wówczas ujawniony kurator Skarżącej w osobie G. K. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych postanowienia Sądu Rejonowego z 10 kwietnia 2018 r. wynika, że kurator ten został ustanowiony na okres roku. Jednakże w analizowanym okresie kurator nie był już uprawniony do reprezentacji Skarżącej. Z art. 42 § 2 kc wynika bowiem, że kurator reprezentuje osobę prawną i prowadzi jej sprawy do czasu powołania albo uzupełnienia składu organu, o którym mowa w § 1 (w niniejszej sprawie zarządu), albo ustanowienia likwidatora. W okolicznościach tej sprawy na skutek działań kuratora doszło do powołania w dniu 15 czerwca 2018 r. przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników nowego członka zarządu Skarżącej, uprawnionego do samodzielnej reprezentacji Skarżącej. Wskutek tego kurator przestał być uprawniony do reprezentacji Skarżącej (Naczelny Sąd Administracyjny abstrahuje od okoliczności, że w dacie ustanowienia kuratora dla Skarżącej i przez cały czas trwania kurateli w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego jako członek zarządu uprawniony do samodzielnej reprezentacji wpisany był R. K.). W omawianym okresie do reprezentacji Skarżącej nie była uprawniona również M. R., ponieważ pełnomocnictwo udzielone jej przez kuratora obejmowało wyłącznie postępowanie przed organem I instancji (vide k. 121 akt administracyjnych). Podsumowując, w dacie wydania postanowienia SKO i jego wysyłania przez organ Skarżąca nie była reprezentowana ani przez kuratora, ani przez M. R. Skarżącą reprezentował natomiast wówczas zarząd oraz prokurent samoistny M. J. (uprawnienie tej osoby do reprezentacji Skarżącej wynikało wyłącznie z faktu ustanowienia prokury samoistnej, a nie - jak zdaje się sugerować WSA - również z faktu, że osoba ta jest wspólnikiem spółki). Wobec tego wskazanie Skarżącej jako adresata przesyłki należy uznać za działanie prawidłowe. Przesyłka adresowana do Skarżącej została doręczona skutecznie 13 listopada 2018 r., przy czym przesyłkę tę odebrał prokurent M. J. Z uwagi na to trzydziestodniowy termin określony w art. 53 § 1 ppsa upływał w dniu 13 grudnia 2018 r., który przypadał w czwartek. Tymczasem skarga w niniejszej sprawie została złożona (przez nadanie w placówce pocztowej) w dniu 18 grudnia 2018 r., a zatem z uchybieniem terminu. W tej sytuacji WSA miał obowiązek odrzucić skargę, co jednoznacznie wynika z art. 58 § 1 pkt 2 ppsa, który stanowi, że sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Legalności rozstrzygnięcia WSA nie podważają skutecznie argumenty Skarżącej podniesione w zażaleniu. Niezrozumiałe jest twierdzenie, że "podwójna awizacja postanowienia SKO po jej zwrocie do adresata czyni w dalszym ciągu termin otwarty do wniesienia skargi na decyzję SKO nie tylko przez pełnomocnika ale również przez samą stronę". Jak wskazano wyżej, w tej sprawie doszło do skutecznego doręczenia przesyłki zawierającej postanowienie SKO w trybie art. 45 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej zwanej "kpa") i nie było konieczności jej awizowania w sposób określony w art. 44 kpa. Awizowane były jedynie przesyłki skierowane przez SKO do osób w tamtym czasie nieuprawnionych już do reprezentowania Skarżącej (M. R. i G. K.), a zatem fakt zwrotu tych przesyłek po ich podwójnym awizowaniu nie miał wpływu na obliczenie początku biegu terminu na wniesienie skargi w tej sprawie. Z analogicznego powodu nie mógł zostać uwzględniony argument Skarżącej wskazujący na wysłanie postanowienia SKO na nieprawidłowy adres kuratora. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa oddalił zażalenie. PG