II GZ 290/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt VI SPP/Wa 163/21 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 lipca 2021 r. nr DZP-II.603.21.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji") postanowieniem z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt VI SPP/Wa 163/21, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej zwanej "p.p.s.a."), odrzucił zażalenie R. P. (dalej zwanego "skarżącym") na postanowienie tego Sądu z 31 sierpnia 2022 r., którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że postanowieniem z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt VI SPP/Wa 163/21, referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Na skutek wniesionego sprzeciwu, WSA postanowieniem z 31 sierpnia 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Uzasadniając odrzucenie zażalenie skarżącego na ww. postanowienie WSA podkreślił, że wniesiony środek odwoławczy jest niedopuszczalny. Wskazał, że rozstrzygnięcie sądu wydane na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego nie zostało wymienione jako zaskarżalne zażaleniem w ww. art. 194 § 1 p.p.s.a. Prawo do wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcia nie wynika w tym przypadku także z żadnego przepisu szczególnego. Zatem, na postanowienie wydane po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego zażalenie nie przysługuje. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie WSA domagając się jego uchylenia, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu z 19 stycznia 2023 r. WSA zgodnie z prawem uznał, że zażalenie skarżącego na postanowienie WSA z 31 sierpnia 2022 r. było niedopuszczalne. Podkreślić należy, że nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1 – 10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy. Należy podkreślić, że żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W sprawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany – zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. – przez referendarza sądowego. Skarżący nie zgodził się z tym postanowieniem, składając od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez WSA, który wydając postanowienie z 31 sierpnia 2022 r. orzekał jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu – przez referendarza i przez WSA. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji uprawnienia do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem WSA prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącego było niedopuszczalne i z tego powodu podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.