II GZ 290/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Miasta Ł. – Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 4364/15 w zakresie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Miasta Ł. – Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Zarządzeniem z 1 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 4364/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Miasta Ł. – Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z [...] grudnia 2016 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 30 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4364/15. Sąd I instancji stwierdził, że zarządzeniem z [...] grudnia 2016 r. Miasto Ł. – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (dalej skarżący) zostało wezwane do uzupełnienia braku formalnego wniosku z [...] grudnia 2016 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 30 listopada 2016 r. poprzez nadesłanie do tego Sądu dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby, która podpisała wniosek do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi (np. regulaminu, pełnomocnictwa) w terminie 7 dniu pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przekazał upoważnienia wydane przez Prezydenta Miasta Ł. potwierdzone za zgodność z oryginałem przez E. J. – zastępcę Dyrektora MOPS w Ł. do spraw pomocy środowiskowej. WSA w Warszawie uznał, że przedstawione przez skarżącego dokumenty zostały uwierzytelnione w sposób niezgodny z art. 48 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Wobec tego w ocenie Sądu skarżący nie wykonał wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a. pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 6 p.p.s.a. poprzez brak pouczenia strony o konieczności załączenia oryginałów pełnomocnictwa lub kserokopii uwierzytelnionych zgodnie z wymogami art. 38 § 3 p.p.s.a., co spowodowało brak zastosowania się strony do wymogów określonych w tym przepisie; 2. art. 49 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że pomimo załączenia uwierzytelnionych dokumentów pełnomocnictwa i braku stosownego pouczenia przez Sąd co do sposobu ich uwierzytelnienia nie został uzupełniony brak pisma, co pozbawiło stronę możliwości uzyskania uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone zarządzenie jest nieprawidłowe, więc należało je uchylić. Istota sporu na obecnym etapie postępowania sprowadza się do oceny, czy MOPS prawidłowo wykonał wezwanie Przewodniczącego Wydziału V WSA w Warszawie z [...] grudnia 2016 r., przesyłając upoważnienie do wykonywania określonych czynności potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika – zastępcę dyrektora MOPS w Ł. E. J.. Aby w pełni ocenić prawidłowość takiego wykonania wezwania należy w pierwszej kolejności przeanalizować przepisy p.p.s.a. odnoszące się do niego, tj. art. 49 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Jeżeli strona nie uzupełniła pisma w terminie, przewodniczący zarządza jego pozostawienie bez rozpoznania (art. 49 § 2 p.p.s.a.). Jednym z braków formalnych, o którym mowa w powyższym przepisie jest nieprzedstawienie przez pełnomocnika strony dokumentu potwierdzającego upoważnienie do działania w jej imieniu przy pierwszej czynności, co jest wymagane na mocy art. 37 § 1 p.p.s.a. Powyższy przepis uprawnia adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego i rzecznika patentowego do uwierzytelniania dokumentów udzielających im pełnomocnictwo. Jednak wyjątek ten nie rozciąga się na innych pełnomocników strony, takich jak członek rodziny czy – jak w rozpoznawanej sprawie – pracownik organu administracji publicznej. Wobec tego – co do zasady – rację miał Sąd I instancji twierdząc, że MOPS w Ł. nieprawidłowo uzupełnił braki formalne wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, przesyłając upoważnienie do działania w jego imieniu pracownika, potwierdzone za zgodność z oryginałem przez tego pracownika, niebędącego podmiotem, o którym mowa w art. 37 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji pominął jednak w swoich rozważaniach istotną zasadę postępowania sądowoadministracyjnego, wyrażoną w art. 6 p.p.s.a., tj. zasadę pouczania stron występujących w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego realizacja powyższej zasady na gruncie rozpoznawanej sprawy powinna przejawiać się w tym, że wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie powinien był pouczyć stronę, której nie reprezentował profesjonalny pełnomocnik, o formie, w jakiej powinno być złożone upoważnienie do działania – tj. w oryginale bądź potwierdzonej notarialnie za zgodność z oryginałem kopii. Tymczasem wezwanie z [...] grudnia 2016 r. do usunięcia braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie zawiera takiego pouczenia. Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie wskazał jedynie termin i rygor nieuzupełnienia braków formalnych skargi wynikające z art. 49 § 1 p.p.s.a., co zdaniem NSA było niewystarczające z uwagi na art. 6 p.p.s.a. Sąd I instancji nie uwzględnił bowiem wszystkich okoliczności sprawy, przemawiających za pełniejszym sformułowaniem pouczenia w wezwaniu [...] grudnia 2016 r. Po pierwsze, Sąd nie uwzględnił, że skarga na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej została podpisana przez pracownika MOPS – p.o. dyrektora M. W., niebędącą żadnym z podmiotów określonych w art. 37 § 1 p.p.s.a. Stwierdzić w tym zakresie należy, że WSA w Warszawie nie wezwał tego pracownika skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa do działania w jego imieniu, więc MOPS również na późniejszym etapie postępowania mógł spodziewać się takiego działania, a przede wszystkim nie znać przepisów dot. poświadczania dokumentów za zgodność z oryginałem. Po drugie, Sąd I instancji pominął to, że pozostawienie wniosku skarżącego z [...] grudnia 2016 r. bez rozpoznania pozbawia stronę możliwości zaskarżenia wyroku WSA w Warszawie z 30 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4364/15. Skoro zaś podjęte na podstawie art. 49 § 2 rozstrzygnięcie rodzi tak poważne konsekwencje dla strony, Sąd powinien był dopilnować, aby wystosowane do strony wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku było pełne i chroniło stronę przed nieznajomością przepisów, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Zdaniem NSA wobec sformułowania wezwania z [...] grudnia 2016 r. w sposób niewypełniający dyspozycji wynikającej z art. 6 p.p.s.a., nie można przyjąć, że strona została w sposób prawidłowy wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W konsekwencji niewłaściwego wezwania skierowanego do strony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., nie było podstaw do pozostawienia tego pisma bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.