II GZ 288/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. T. P. P. S.A. w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3972/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. T. P. P. S.A. w P. na decyzję Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego z dnia 6 kwietnia 2023 r., nr DP.4010.225.2022.AF w przedmiocie nałożenia kary na podmiot wpisany na listę firm audytorskich postanawia: umorzyć postępowanie zażaleniowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2023 r., odmówił wstrzymania wykonania objętej skargą G. T. P. P. S.A. w P., decyzji Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego z dnia 6 kwietnia 2023 r., w przedmiocie nałożenia kary na podmiot wpisany na listę firm audytorskich. Sąd I instancji wskazał, że w powołanej skardze, strona wniosła o wstrzymanie wykonania objętej nią decyzji. W uzasadnieniu podniesiono, że treść rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji obejmuje karę upomnienia z art. 183 ust. 1 pkt 1 ustawy o biegłych rewidentach, jak również orzeczone wraz z tą karą środki w postaci stwierdzenia naruszenia przepisów prawa. Oba te elementy oznaczają dla Firmy audytorskiej zaistnienie trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty przymiotu niekaralności w rozumienie przepisów ustawy o biegłych rewidentach. Także stwierdzenie naruszenia prawa i obowiązek zastosowania się do decyzji rodzić będzie nieodwracalne skutki. Spółka będzie musiała ponieść znaczne koszty związane z dostosowaniem wewnętrznej metodologii i programu informatycznego wykorzystywanego do przeprowadzania badań sprawozdań finansowych. Skarżąca wskazała ponadto, że wprowadzenie w tak dużej organizacji, jaką jest Firma audytorska określonych procesów i dostosowanie wszystkich osób wymaga podjęcia szeregu czynności niezbędnych do wdrożenia danego rozwiązania. Sąd I instancji wskazując na treść art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), podkreślił, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania. Oznacza to, że wykonalne są akty zobowiązujące, ustalające dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, a także akty, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki. Nie każdy zatem akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. W ocenie Sądu I instancji skutków takich nie wywołuje zaskarżone orzeczenie. Sąd stwierdził, że nie nakłada ono na skarżącą żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane. Brak jest zatem przymiotu wykonalności, co uniemożliwia wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Sąd ponadto zauważył, że na podstawie wskazanych przez skarżącą okoliczności nie można było stwierdzić, że wykonanie zaskarżonego aktu skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. G. T. P. P. S.A. w P., zażaleniem zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez: 1. przyjęcie błędnej wykładni przymiotu wykonalności decyzji administracyjnej, podczas gdy zaskarżona decyzja nakładała na skarżącą konkretny obowiązek, znajdujący źródło w przepisie prawa materialnego, tj. art. 74 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1015 ze zm., dalej: "ustawa o biegłych rewidentach"), który w ocenie organu zobowiązuje firmy audytorskie do składania oświadczeń woli - oświadczeń o niezależności w formie pisemnej, zawierającej podpis odręczny lub w formie z podpisem elektronicznym; 2. odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy decyzja nadawała się do wykonania, a jednocześnie zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polegającej na poniesieniu kosztów oraz wysiłku organizacyjnego w celu wdrożenia rozwiązań niezbędnych do zrealizowania pkt. 2 decyzji z dnia 16 września 2022 r. nakazującego zaprzestanie postępowania polegającego na naruszaniu art. 74 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach, i powstrzymanie się od naruszania tego przepisu w przyszłości; oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków poprzez wdrożenie rozwiązań trwale zmieniających sposób świadczenia usług - czynności rewizji finansowej realizowanych przez Firmę audytorską w zakresie formy składania oświadczeń z art. 74 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach, na które to rozwiązania składać się będą wdrożenie podpisu elektronicznego dla każdego pracownika oraz przeprojektowanie systemu informatycznego. Podnosząc te zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów strony skarżącej przez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem. Zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem I instancji wydaniem wyroku lub postanowienia powoduje, że sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej, a w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej kompetencja w tym zakresie przechodzi na Naczelny Sąd Administracyjny, co jednak wymaga złożenia przez stronę odrębnego wniosku. Oznacza to, że po wydaniu przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie przez ten sąd wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W konsekwencji bezprzedmiotowe jest także rozpoznawanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności, a postępowanie zażalenie podlega umorzeniu (por. postanowienia NSA z dnia: 18 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 770/18; 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OZ 363/18; 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1514/17). W niniejszej sprawie zaistniała powołana powyżej chronologia, warunkująca umorzenie postępowania zażaleniowego. Jak bowiem wynika z analizy akt przedmiotowej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w dniu 4 października 2023 r., wydał wyrok, w którym oddalił skargę spółki. Spółka G. T. P., powołany wyrok zaskarżyła skargą kasacyjną, w której wniosła między innymi o wstrzymanie wykonania decyzji Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 oraz art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.