II GZ 280/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3968/15 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia uchylającego postanowienie w sprawie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę W. S. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia uchylającego postanowienie w sprawie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w związku z wniesioną przez W. S. skargą, zarządzeniem z dnia 29 października 2015 r. skarżący wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego do skargi w terminie 2 miesięcy od otrzymania wezwania. W wyniku złożenia przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy i jego negatywnego rozpoznania postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2015 r., ponownie wezwano skarżącego do wykonania zarządzenia z dnia 29 października 2015 r. Wezwanie to doręczono stronie w dniu 13 lipca 2016 r. Do dnia 27 września 2016 r. wpis od skargi nie został przez stronę uiszczony, co wynikało z informacji Oddziału Finansowo – Budżetowego WSA w W.. W takim stanie sprawy Sąd I instancji wskazując na treść art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że dwumiesięczny termin do uiszczenia wpisu w sprawie rozpoczął bieg od dnia 14 lipca 2016 r. i upływał z dniem 14 września 2016 r. Skoro skarżący do dnia 27 września 2016 r. nie uiścił należnego wpisu sądowego w wyznaczonym terminie, skarga podlegała odrzuceniu. Sąd I instancji stwierdził ponadto, że brak było podstaw do uznania, iż skarżący jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., wykładanego w związku z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2016 r. pod sygn. II GPS 2/15. wskazał, że w niniejszej sprawie skargą objęto postanowienie wydane w trybie nadzwyczajnym, nie dotyczące meritum postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia była w istocie ocena legalności postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego w tym samym nadzwyczajnym trybie dotyczącego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] listopada 2011 r. uchylającego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] lipca 2011 r. o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt postępowania egzekucyjnego. U podstaw przedmiotowego postępowania znajdował się wobec tego wniosek skarżącego inicjujący postępowanie wpadkowe, dotyczące wydania kserokopii dokumentów z akt postępowania egzekucyjnego, a nie wniosek dotyczący bezpośrednio prowadzonej przez organ egzekucji w zakresie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W takim stanie nie sposób było zdaniem Sądu uznać, że skarżący jest objęty zwolnieniem od obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie powołanego przepisu. Postanowienie o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt nie zostało wydane w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenie społeczne, podczas gdy w uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał, że – z uwagi na wykładnię celowościową – "strona skarżąca działanie organu egzekucyjnego mające na celu wykonanie obowiązku z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych". Sąd podkreślił, że sprawa została zainicjowana wnioskiem strony o odpłatne wykonanie i doręczenie kserokopii z akt postępowania egzekucyjnego, co niewątpliwie nie stanowiło kwestii związanej z podstawowymi potrzebami życiowymi i nie dotykało istoty postępowania egzekucyjnego, jaką jest ściągnięcie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zażaleniem W. S. zaskarżył postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznanie skargi i orzeczenie o zwolnieniu skarżącego z wpisu od skargi na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie do art. 220 § 1 w zw. z § 3 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek skargi, od której nie zostanie uiszczony należny wpis. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby uiścił wpis w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Z kolei w myśl § 2 tego przepisu, jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, termin na uiszczenie opłaty wyznacza się nie krótszy niż dwa miesiące. Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, co niewadliwie ustalił Sąd I instancji, że w związku z doręczeniem stronie skarżącej wezwania do uiszczenia należnego w sprawie wpisu w dniu 13 lipca 2016 r., skuteczny, dwumiesięczny w odniesieniu do skarżącego zamieszkałego za granicą, termin do dokonania tej czynności upływał z dniem 14 września 2016 r. Okoliczność nieuiszczenia wpisu, tak w terminie jak i w ogóle wynika z informacji Oddziału Finansowo – Budżetowego WSA w W., w której stwierdzono, że do dnia 27 września 2016 r. skarżący nie dokonał wpłaty w sprawie. Wobec powyższego, Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę strony wobec spełnienia przesłanki określonej w art. 220 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis podlega odrzuceniu. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu i stanowiska strony dotyczącego naruszenia art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów sądowych, o którym mowa w art. 199 tej ustawy. Strona nie została zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w drodze przyznania jej prawa pomocy jak również nie obejmuje jej zwolnienie z mocy ustawy. Skarżący wywodził, że rozpoznawana sprawa była wolna od wpisu z uwagi na stanowisko zajęte przez NSA we wskazanej przez niego uchwale o sygn. akt II GPS 2/15, zgodnie, z którą sprawy ze skarg na postanowienia organów egzekucyjnych wydawane w toku egzekucji administracyjnej dotyczącej tytułów wykonawczych wystawianych przez organy ZUS lub KRUS, należą do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. i na podstawie tego przepisu są wolne od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stwierdzić należy, że objęte skargą do sądu administracyjnego postanowienie nie zostało wydane w granicach sprawy egzekucyjnej. Zaskarżony akt administracyjny jest w swej istocie wobec treści zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia 30 kwietnia 2015 r., postanowieniem odmawiającym stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Finansów z dnia 12 lutego 2014 r., którym organ odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia uchylającego postanowienie w przedmiocie odmowy wydania odpisów z akt postępowania i umarzającego postępowanie przed organem I instancji. Skarżone postanowienie nie zostało więc wydane w przedmiocie sprawy egzekucyjnej toczącej się na skutek wydania tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS obejmujących zaległości powstałe w konsekwencji nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji stwierdzić należy, że niniejsza sprawa nie jest sprawą egzekucyjną, do której odnosi się uchwała NSA z 23 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 2/15. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro skarżący nie uiścił wymaganego przez prawodawcę w niniejszej sprawie wpisu sądowego, postanowienie WSA o odrzuceniu skargi z powyższych przyczyn jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.