II GZ 276/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku R. P. o zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 276/23 w przedmiocie oddalenia zażalenia na zarządzenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2293/21 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 czerwca 2021 r., nr DZP-II.603.16.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy dopuszczenia do egzaminu adwokackiego postanawia: odmówić zmiany postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 276/23.

Zarządzeniem z dnia 9 września 2022 r., w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2293/21, wezwano skarżącego R. P. (dalej: skarżący) do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 czerwca 2021 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy dopuszczenia do egzaminu adwokackiego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 276/23, oddalił zażalenie skarżącego na to zarządzenie. Sąd wskazał, że ze względu na obowiązek poniesienia kosztów sądowych, zasadnie i w prawidłowej procedurze wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od złożonej skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z 14 czerwca 2021 r. Sąd wskazał również, że powyższego wniosku nie podważa okoliczność, że skarżący w zażaleniu na zaskarżone zarządzenie wystąpił z wnioskiem o przyznaniu mu prawa pomocy. W sprawie tego wniosku Sąd pierwszej instancji wydał postanowienie z 27 grudnia 2023r., sygn. akt VI SPP/Wa 265/23, w którym utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Skarżący pismem z 21 maja 2024 r. wniósł na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) o uchylenie i zmianę wszystkich dotychczas wydanych orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz NSA. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że z uwagi na działalność sądów stał się osobą całkowicie niezdolną do pracy, nie ma środków do życia i leczenia. Otrzymuje obecnie zasiłek z opieki społecznej. Sytuacja taka trwa co najmniej od kilku lat i była zatajana przez sądy. Są to w ocenie skarżącego nowe okoliczności, które powinny spowodować zmianę dotychczas wydanych orzeczeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Postanowieniem z 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 276/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego w przedmiocie wezwania go do uiszczenia wpisu sądowego. Nie było to zatem postanowienie kończące postępowania w sprawie, takie bowiem postanowienie zamykałoby sprawę w rozumieniu materialnym, czyli uniemożliwiłoby kontynuowanie rozpoznawania skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. T. Woś, [w:] T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 732-733). Pomimo prawomocności ww. postanowienia NSA, znajduje się ono w zakresie unormowania art. 165 p.p.s.a. ze względu na art. 193 p.p.s.a., bowiem postanowienia NSA niekończące postępowania sądowoadministracyjnego, tzn. niekończące procedowania nad skargą, mogą być zmienianie na podstawie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 31 marca 2015r., sygn. akt II FZ 2078/14 – dostępne na stronie: http://orzecenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. warunkiem zmiany nawet prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w sprawie jest zmiana okoliczności sprawy. Taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie, a skarżący w swoim wniosku w żaden sposób nie wskazał takich okoliczności, ani tym bardziej ich nie uprawdopodobnił. W postanowieniu z 27 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 276/23, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ze względu na obowiązek poniesienia kosztów sądowych, zasadnie i w prawidłowej procedurze wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od złożonej skargi. Od dnia wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. postanowienia - nie zmienił się ani stan faktyczny, ani stan prawny sprawy, związany z obowiązkiem ponoszenia wpisu od skarg kierowanych do sądu administracyjnego. Opisana we wniosku skarżącego jego trudna sytuacja materialna, w żaden sposób nie wpływa na ustawowy obowiązek ponoszenia kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, między innymi poprzez uiszczenie wpisu od skargi. Okoliczności przedstawione przez skarżącego mogłyby być ewentualnie rozważane, gdyby przedmiotem rozstrzygnięcia było postanowienie w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. Natomiast w sprawie zakończonej ww. postanowieniem, nie był to przedmiot rozpoznania. Stwierdzić zatem należy, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do zastosowania art. 165 w związku z art. 193 p.p.s.a., uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącego o zmianę ww. postanowienia NSA. Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 165 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.