II GZ 276/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. Spółki z o.o. w N. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1094/15 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Spółki z o.o. w N. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem postanawia: oddalić zażalenie

Objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił wniosek D. spółki z o.o. w N. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem. Spółka w uzasadnieniu wniosku wskazała, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę 4.493,82 zł., a w okresie od stycznia do maja 2015 r. strata wynosiła 59.884,12 zł. Na koniec czerwca 2015 r. na rachunku bankowym zgromadzonych miała 37.741,74 zł. W zakresie ponoszonych wydatków wnioskodawczyni wskazała, że ponosi opłaty leasingowe w wysokości około 10.293,22 zł, na wynagrodzenia około 43.000 zł, na podatek VAT około 9.000 zł, na opłaty za telefony około 6.000 zł i internet około 500 zł, czynsz około 8.000 zł. Spółka wskazał również, że z związku z nałożonym na nią karami na podstawie dwóch decyzji grozi jej konieczność zapłaty kwoty w łącznej wysokości 96.000 zł. Sąd na podstawie analizy załączonych do wniosku dokumentów wskazał, że w czerwcu 2015 r. uznania na ujawnionym rachunku bankowym wyniosły 72.362,59 zł, a obciążenia 35.396,50 zł zaś w okresie od 1 lipca do 2 października 2015 r. uznania wyniosły ogółem 199.693,80 zł, przy obciążeniach w wysokości 234.990,03 zł. Przychody Spółki w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 maja 2015 r. wyniosły 348.400,89 zł, zaś koszty ich uzyskania 408.285,10 zł. Z wyceny szacunkowej wynikało natomiast, że na dzień 31 sierpnia 2015 r. środki trwałe będące w użyciu spółki to samochód Renault Espace o wartości 2.460 zł, samochód Opel Combo o wartości 7.000 zł oraz aport wyposażenia o wartości 16.000 zł. Podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów i usług świadczonych przez spółkę wyniosła w czerwcu - 92.720 zł, w lipcu - 12.0803 zł, a w sierpniu - 72.589 zł. Dokonując oceny wniosku Sąd I instancji wziął pod rozwagę, że w związku z wysokością nałożonej na stronę w zakwestionowanej decyzji kary, na obecnym etapie postępowania koszty sądowe to przede wszystkim wpis w wysokości 1.440 zł oraz okoliczność zaskarżenia przez spółkę dwóch takich decyzji co łącznie powoduje konieczność uiszczenia wpisów w wysokości 2.880zł. Zdaniem Sąd I instancji, przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa wskazuje, że posiada ona dostateczne środki na poniesienie kosztów sądowych. Skoro bowiem na rachunek Spółki w okresie trzech miesięcy wpłynęła kwota blisko 200.000 zł, nie zalega ona z płatnościami kontrahentom, pracownikom, ZUS, Urzędowi Skarbowemu i nie ma innych zobowiązań wymagalnych ani przeterminowanych, a ponadto prowadzi działalność w postaci dostawy towarów i świadczenia usług opodatkowaną podatkiem VAT o miesięcznej wartości od 72.589 zł do 120.803 zł (miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r.), to strona dysponuje wystarczającymi środkami na zapłatę kwoty 2.880 zł. D. spółka z o.o. w N. S. zażaleniem zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd, że skarżąca posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania, co miało istotny wpływ na wydane postanowienie. Podnosząc ten zarzut żaląca się spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., mającego zastosowanie w związku z wnioskiem strony, osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane, w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że zwolnienie tylko od opłat w całości albo w części albo tylko od wydatków lub od opłat sądowych i wydatków nastąpi gdy strona występująca z wnioskiem o udzielenie jej prawa pomocy wykaże w sposób obiektywny, iż nie dysponuje wystarczającymi środkami do poniesienia pełnych kosztów toczącego się postępowania przed sądem administracyjnym. Mając na uwadze powyższe oraz treść wniosku skarżącej spółki wraz z przedstawionymi dowodami mającymi uzasadniać podniesione w nim okoliczności, za trafną należy uznać ocenę zdolności skarżącej do partycypowania w kosztach wywołanego przez nią postępowania, jakiej dokonał Sąd I instancji. Zasadnym było bowiem stwierdzenie, przy wykazanych za pomocą zestawienia operacji na koncie bankowym spółki obrotach gotówkowych, że skarżąca dysponuje wystarczającymi środkami do uiszczenia wpisu tak w tej sprawie jak i innej sprawie, w której wysokość wpisu jest analogiczna. Niewątpliwie przy wpływach, w przedziale czasowym obejmującym okres trzech miesięcy, rzędu 200.000 zł uznać należało, że płynność finansowa strony jest wystarczająca dla poniesienia kosztów sprawy sądowoadministracyjnej, które na obecnym jej etapie sprowadzają się do konieczności uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie niespełna 1.500 zł. Nie jest zasadnym podniesiona w uzasadnieniu zażalenia argumentacja o zbagatelizowaniu przez Sąd I instancji istniejącej po stronie spółki w minionym roku straty, która w ocenie autora zażalenia powinna mieć kluczowe znaczenie przy ocenie stanu finansowego strony. Stwierdzić należy, w oparciu o treść motywów zaskarżonego postanowienia, że Sąd I instancji okoliczność poniesionej przez spółkę straty wziął pod uwagę. Słusznie w tym zakresie stwierdził, że ta okoliczność nie oznaczała, iż nastąpił trwały brak środków powodujący niemożność poniesienia kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, co uczynił również Sąd I instancji, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest następstwem nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, skutkującym brakiem dochodów do opodatkowania. Nie oznacz to automatycznie braku środków finansowych, wobec czego powstanie straty nie jest równoważne z utratą płynności finansowej. Dla rozpoznania wniosku taka okoliczność będzie zatem jednym z elementów podlegających ocenie w aspekcie zdolności strony do poniesienia kosztów sądowych - jej płynności finansowej, a nie elementem wyłącznie przesądzającym, czy mającym najistotniejsze znaczenie dla żądania udzielenia stronie prawa pomocy. Również nietrafny jest wywód zażalenia dotyczący argumentacji Sądu, co do posiadania środków na poniesienie kosztów sądowych, którego podstawą w ocenie autora zażalenia było przyjęcie, że spółka "nie zalega z płatnościami kontrahentom, pracownikom, ZUS, Urzędowi Skarbowemu". Tak jak okoliczność poniesionej straty, tak i okoliczność bieżącego regulowania przez skarżącą jej zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych, była jednym z elementów, jakie Sąd I instancji miał na uwadze oceniając obiektywne możliwości w ponoszeniu kosztów postępowania przez spółkę. Niewątpliwie zdolności do regulowania tego typu zobowiązań mieć będzie wpływ na obraz zdolności płatniczych podmiotu i jego płynności finansowej, a więc w konsekwencji będzie miało wpływ na obiektywną ocenę wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Niezrozumiałym w tym zakresie jest stanowisko autora zażalenia, że "uiszczenie tych świadczeń [wymienionych wyżej płatności] jest obowiązkiem spółki i właśnie, dlatego nie ma środków na koszty sądowe..." oraz "Trudno też wywieść zasadę, ażeby koszty sądowe miały pierwszeństwo przed świadczeniami tego rodzaju". Przede wszystkim zasadzie ponoszenia kosztów sądowych, wyrażonej w art. 214 § 1 p.p.s.a., więc generalnemu obowiązkowi uiszczenia kosztów sądowych przez stronę, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie (skarga jak w tej sprawie), nie został nadany prymat pierwszeństwa czy nadrzędności nad innymi zobowiązaniami jakie posiada strona dążąca do obrony czy dochodzenia swoich praw na drodze sądowej. Nie oznacza to również, że koszty sądowe należy traktować jako zobowiązania podrzędne w stosunku do innych, w szczególności publicznoprawnych, co zdaje się sugerować autor zażalenia. Mają one taki sam status, a ich nieuregulowanie pociągać będzie odmienne konsekwencje, zależne od podstawy prawnej, z jakiej wynikają. Innymi słowy, powstanie "zobowiązania" poniesienia kosztów sądowych będącego pochodną zainicjowanej sprawy przed sądem będzie traktowane na równi ze zobowiązaniami na rzecz organów skarbowych, rentowych, emerytalnych czy kontrahentów zaś wywiązanie się z tych zobowiązań będzie zależało wyłącznie od woli strony i podjętych w tej mierze decyzji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.