II GZ 258/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 17 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt III SA/Po 613/19 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach bez koncesji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Po 613/19, odrzucił skargę kasacyjną A. Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych na automatach bez koncesji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 18 marca 2020 r. nadała w urzędzie pocztowym, do Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu, skargę kasacyjną od wyroku WSA. Skarga kasacyjna wpłynęła do organu I instancji 24 marca 2020 r., który 31 marca 2020 r. przekazał ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Odrzucając skargę kasacyjną Sąd I instancji stwierdził, że skoro odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącej 17 lutego 2020 r., trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku upłynął 18 marca 2020 r. Skargę kasacyjną nadano w tym dniu w urzędzie pocztowym, ale - wbrew art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. ; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) - nie wniesiono jej do Sądu, lecz do organu I instancji. W związku z powyższym WSA nie uznał wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 18 marca 2020 r., uznając za datę wniesienia dzień, w którym organ I instancji nadał ją do Sądu, co nastąpiło 31 marca 2020 r. Sąd I instancji podkreślił, że skarga kasacyjna wpłynęła do organu I instancji 24 marca 2020 r., a więc już po upływie terminu do jej wniesienia i gdyby nawet przekazano ją do Sądu w dniu jej wpłynięcia do organu, to i tak wniesiono by ją po upływie terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a. W świetle powyższego WSA stwierdził, że skoro termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 18 marca 2020 r., a wniesiono ją 31 marca 2020 r., czynność ta nastąpiła po upływie terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej spółki zaskarżył orzeczenie w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i w konsekwencji skierowanie skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi obu instancji według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568; zwanej dalej: ustawą o zwalczaniu COVID-19) oraz art. 68 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875), polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej z dnia 18 marca 2020 r. złożonej przez A. Sp. z o.o. w L. od wyroku Sądu I instancji z dnia 15 stycznia 2020 r. z uwagi na uznanie, iż środek odwoławczy wniesiony został po terminie, co jest twierdzeniem wadliwym. W uzasadnienie zażalenia podniesiono, że wyrok Sądu I instancji został doręczony stronie w dniu 17 lutego 2020 r. i od tej daty biegł trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej. Zdaniem skarżącej, nie można jednak pomijać nadzwyczajnej sytuacji faktycznej i prawnej, jaka miała miejsce w tym okresie. Najpierw bowiem rozporządzeniem z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 433) Minister Zdrowia od dnia 14 marca 2020 r. ogłosił stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 na terenie kraju, a następnie na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 491) ogłoszono stan epidemii. Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zwalczaniu COVID-19 wprowadziła art. 15 zzs regulujący terminy procesowe i sądowe, w tym sądowoadministracyjne, który to przepis wprost wskazuje, że ich bieg w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii ogłoszonego z powodu COVID nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Z kolei na mocy art. 68 ustawy o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, po upływie 7 dni od wejścia w życie ustawy, tj. od 23 maja 2020 r., wskazywane powyżej terminy wznawiają swój bieg. Wnoszący zażalenie stwierdził, że na mocy ww. regulacji ustawodawca wprowadził specjalny okres w celu zabezpieczenia interesu stron. Od daty ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego wprowadzono szereg ograniczeń nie tylko w sferze wolności osobistych, ale również funkcjonowania sądów i urzędów. Tym samym od dnia 14 marca 2020 r. brak było możliwości skutecznej realizacji procesowych uprawnień. W ocenie skarżącej bieg okresu ochronnego należy liczyć od dnia wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego, bowiem od tej daty faktycznie utrudnione było podejmowanie jakichkolwiek działań przez strony i z tym momentem ustawodawca wiąże skutki wprowadzonych regulacji. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzono, że skoro 17 lutego 2020 r. doręczono stronie odpis wyroku WSA, to termin na złożenie skargi kasacyjnej teoretycznie mijałby 18 marca 2020 r. Nie należy jednakże tracić z widoku, iż od dnia 14 marca 2020 r. ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego, do którego odwołuje się art. 15 zzs ustawy o zwalczaniu COVID-19. Od tego dnia termin uległ zawieszeniu, które zakończyło się w momencie wskazanym w ustawie z 14 maja 2020 r., nie wcześniej jednak niż 28 maja 2020 r. W tych okolicznościach, zdaniem skarżącej, środek odwoławczy z dnia 18 marca 2020 r. został nadany w terminie. Środek odwoławczy wniesiony w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. – nawet do niewłaściwego podmiotu, który przekazał go do sądu, należało uznać za wniesiony w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie zaś z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu /.../. Jak wynika z ugruntowanej linii orzeczniczej, jeżeli stronie skarżącej został doręczony odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 625/11, postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 555/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 328/11, postanowienie z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GZ 213/09). By jednak stwierdzić wniesienie skargi kasacyjnej z zachowaniem ustawowego terminu lub z jego przekroczeniem, należałoby rozważyć argumenty skarżącej, podniesione w zakresie zawieszenia biegu terminu. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma zatem nie tylko aspekt czasowy zaistniałych zdarzeń, lecz także wprowadzone regulacje prawne w ramach ochrony stron postępowania sądowego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii. Odnosząc się do argumentacji zażalenia zwrócić należy uwagę, że stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od 14 marca 2020 r. Nadto, zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z 31 marca 2020 r. o zwalczaniu COVID-19, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 został wprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Ministra Zdrowia w rozporządzeniu z 13 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 433) i – jak wyżej wskazano – obowiązywał od 14 marca 2020 r. Odwołano go rozporządzeniem z 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 490). Stan epidemii ogłoszono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 491). Wprawdzie art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 został wprowadzony do ustawy w dniu 31 marca 2020 r., niemniej uznać należy, że skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii, lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, skutki ww. przepisu obejmują również terminy, których bieg przypada na okres od 14 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. Należy, zatem przyjąć, że od dnia 14 marca 2020 r. z mocy prawa nastąpiło zawieszenie biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych. Wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminów oznacza z kolei, że terminy, które nie rozpoczęły swojego biegu przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii nie biegną w okresie trwania powyższego stanu. Terminy te rozpoczynają swój bieg dopiero od dnia uchylenia powyższego stanu. Zawieszenie natomiast biegu terminów dotyczy tych terminów, które rozpoczęły swój bieg przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Od tego dnia ulegają one zawieszeniu i biegną dalej od dnia ustania przyczyny powodującej ich zawieszenie. Wstrzymanie rozpoczęcia bądź zawieszenie biegu terminów w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uniemożliwia podejmowania czynności przez sąd administracyjny, jednakże wstrzymuje bądź zawiesza terminy od zachowania których uzależniona jest określona czynność prawna strony w postępowaniu sądowym. W rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej pierwotnie upływał – jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – z dniem 18 marca 2020 r., ale uległ zawieszeniu na mocy przepisu art. 15zzs ust. 1 ustawy o zwalczaniu COVID-19 od dnia 14 marca 2020 r. Z akt sprawy wynika, że skarga kasacyjna została wadliwie nadana na adres organu I instancji w dniu 18 marca 2020 r., a zatem w okresie, kiedy termin procesowy określony dla dokonania tej czynności procesowej uległ zawieszeniu. Przekazanie skargi kasacyjnej przez organ I instancji do sądu administracyjnego nastąpiło w dniu 31 marca 2020 r., a zatem wciąż w trakcie obowiązywania ochrony wprowadzonej ustawą o zwalczaniu COVID-19 w postaci zawieszenia biegu terminów procesowych. Tym samym wniesienie (przekazanie przez organ do WSA) skargi kasacyjnej w czasie zawieszenia biegu należy uznać za skuteczne i dokonane bez uchybienia terminu procesowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.