II GZ 257/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2127/19 w zakresie umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania dopłaty do kosztów świadczonych usług wchodzących w skład usługi powszechnej za rok 2009 i orzeczenia co do istoty sprawy oraz odmowy przyznania dopłaty w pozostałej części postanawia: oddalić zażalenie.

I A. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania dopłaty do kosztów świadczonych usług wchodzących w skład usługi powszechnej za rok 2009 i orzeczenia co do istoty sprawy oraz odmowy przyznania dopłaty w pozostałej części. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2018 r. sygn. VI SA/Wa 1941/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił tę skargę Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia 24 września 2019 r. sygn. II GSK 809/19 uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. VI SA/Wa 2127/19 zawiesił postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako: "p.p.s.a.") uznając, że jej rozstrzygnięcie zależy od prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1939/18. Wyrokiem z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. II GSK 1538/19, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 maja 2019 r. sygn. VI SA/Wa 1939/18, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną B. S.A. z siedzibą w W. Postanowieniem z 18 stycznia 2023 r. sygn. VI SA/Wa 2127/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2127/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że dostrzegł trwałą przeszkodę uniemożliwiająca prowadzenie postępowania w tym samym przedmiocie. Zaskarżona decyzja była poddana kontroli sądowej, w której wyniku nie stwierdzono naruszenia prawa przez organ, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest prawomocne. Postępowanie miało na celu dokonanie oceny zgodności z prawem tej samej decyzji. W związku z powyższym, brak było podstaw do kontynuowania postępowania, gdyż stało się ono w istocie bezprzedmiotowe. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest bezpodstawne umorzenie postępowania, a to: 1. naruszenie art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania i pominięcie okoliczności, że w sprawie VI SA/Wa 1939/18 co prawda WSA nie był związany zarzutami i wnioskami skarg, ale granice jego orzekania były zawężone z uwagi na zakaz reformationis in peius; 2. naruszenie art. 183 § 1 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania i pominięcie okoliczności, że w sprawie II GSK 1538/19 NSA orzekał wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej; 3. naruszenie art. 170 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że zgodnie z tym przepisem, prawomocny wyrok wydany w wyniku rozpoznania skarg na decyzję, jest skuteczny erga omnes, podczas gdy jest on skuteczny wyłącznie wobec podmiotów wymienionych w tym przepisie - a skarżąca jednym z tych podmiotów nie jest; 4. naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie polegającą na błędnym przyjęciu, że wydanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. akt II GSK 1538/19 oddalającego skargę kasacyjną innego podmiotu na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2019 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1939/18 ze skarg innych podmiotów na zaskarżoną decyzję stanowi inną przyczynę bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu tego przepisu, uzasadniającąjego umorzenie; - czego skutkiem było błędne umorzenie postępowania zaskarżonym postanowieniem. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie może zostać uwzględnione, albowiem w zaistniałych okolicznościach faktycznych i prawnych nie jest możliwe dokonanie przez sąd administracyjny w zwykłym trybie ponownej kontroli decyzji, w stosunku do której zapadł prawomocny wyrok. Ochrona strony, która pozbawiona została możliwości obrony swych praw może być ewentualnie realizowana w trybach nadzwyczajnych, przez wykorzystanie instytucji wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem, którym rozpoznano skargi na tę samą decyzję. W stanie faktycznym sprawy, skargi na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły, poza stroną skarżącą, również inne podmioty. Kontrola sądowa tej decyzji przeprowadzona została w postępowaniu o sygn. akt VI SA/Wa 1939/18. Wyrokiem z dnia 30 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 1939/18 oddalił skargi na decyzję Prezesa UKE z dnia [...] sierpnia 2018 r., tj. decyzję skarżoną w niniejszym postępowaniu. Sąd nie dopatrzył się wad tego aktu, które zgodnie z art. 145 p.p.s.a. stwarzałyby podstawę do stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 19 lipca 2022 r. oddalając w sprawie o sygn. II GSK 1538/19 skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wskazał, że podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, jak również zarzuty naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, okazały się niezasadne. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 273 § 3 p.p.s.a., podstawą wznowienia postępowania jest późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, a zatem za niedopuszczalne należy uznać rozpoznanie skargi dotyczącej sprawy już prawomocnie osądzonej. Powaga rzeczy osądzonej z art. 171 p.p.s.a. stanowi bezwzględną negatywną przesłankę procesową. O istnieniu powagi rzeczy osądzonej decyduje tożsamość stron postępowania oraz tożsamość przedmiotu sprawy. Sytuacja, o której stanowi powołany przepis zachodzi wówczas, gdy nastąpiło już wcześniejsze merytoryczne prawomocne rozpoznanie skargi (res iudicata), w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami. Przepis ten przewiduje zatem niedopuszczalność rozpoznania skargi na skutek wcześniejszego merytorycznego załatwienia sprawy, a więc odnosi się do pojęcia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Granice stanu res iudicata wyroku sądu administracyjnego reguluje art. 171 p.p.s.a., zgodnie z którym wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Kończy zatem spór między stronami postępowania sądowoadministracyjnego, którego przedmiotem jest rozbieżność co do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Podkreślić należy również w piśmiennictwie stawiana jest teza, że "(...) w odniesieniu do indywidualnych aktów i czynności organów administracji publicznej należy, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 171, opowiedzieć się za przyjęciem zasady, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego tworzy stan powagi rzeczy osądzonej nie tylko między stronami postępowania, w którym został wydany, ale tworzy go erga omnes, a więc również w odniesieniu do wszystkich ewentualnych skarżących" (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 171, teza 19). Bezspornym jest, iż sprawy zawisłe przez WSA w Warszawie są tożsame. Identyczny jest bowiem przedmiot obydwu spraw – decyzja Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] sierpnia 2018 r. W niniejszej sprawie kontrola sądowa przedmiotowej decyzji przeprowadzona została w postępowaniu o sygn. akt VI SA/Wa 1939/18. Sąd dokonał zatem oceny jej zgodności z prawem. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem dostrzegł trwałą przeszkodę uniemożliwiająca prowadzenie postępowania w tym samym przedmiocie. Zaskarżona decyzja była poddana kontroli sądowej, w której wyniku nie stwierdzono naruszenia prawa przez organ, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest prawomocne. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.