II GZ 248/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] S.A. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2499/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi [A.] S.A. w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu udostępniania na rynku sprzętu wprowadzonego do obrotu przez podmiot nieuprawniony postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 28 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2499/17, po rozpoznaniu wniosku [A.] S.A. w K. (dalej: Spółka, skarżąca), na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK) z [...] lipca 2017 r. nr [...] oraz decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Katowicach z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia skarżącej kary pieniężnej z tytułu udostępniania na rynku sprzętu wprowadzonego do obrotu przez podmiot nieuprawniony w wysokości 10 000 zł. W uzasadnieniu postanowienia WSA stwierdził, że w skardze na wyżej opisaną decyzję Prezesa UOKiK Spółka wniosła o udzielenie jej ochrony tymczasowej, podnosząc że wykonanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Zdaniem skarżącej uiszczenie kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł wpłynie na jej płynność finansową oraz postrzeganie na rynku przez kontrahentów. Ponadto, w opinii skarżącej, kara pieniężna została nałożona niesłusznie z uwagi na literalne rozumienie przepisów ustawy będących podstawą rozstrzygnięcia i może spowodować straty wizerunkowe (o wymiarze pozafinansowym) w sytuacji, gdy kontrahenci uznają, że skarżąca nie dba o środowisko nawet "w hipotetyczny" sposób. Mając na względzie powyższe argumenty Sąd I instancji odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej, uznając, że nie wykazała ona zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA stwierdził, że skarżąca powołując się na utratę płynności finansowej na skutek zapłacenia nałożonej kary, nie wykazała w żaden sposób, jakie to negatywne konsekwencje stałyby się przyczyną powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody w prowadzonej przez Spółkę działalności. Sąd I instancji powołując się na orzecznictwo NSA zauważył, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11, publ. CBOSA). W ocenie WSA okoliczności wskazane przez skarżącą w postaci możliwości utraty przez Spółkę płynności finansowej w wyniku uiszczenia wymierzonej kary pieniężnej oraz ewentualne negatywne konsekwencje w postaci strat wizerunkowych, nie uzasadniają wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej nie uprawnia do oceny, iż wykonanie kwestionowanej decyzji lub postanowienia skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka domagała się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, względnie uchylenia postanowienia WSA i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ponadto wstrzymania wykonania skarżonej przez Spółkę decyzji Prezesa UOKiK do czasu rozstrzygnięcia niniejszego zażalenia, a także zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła nieprawidłową interpretację art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie (niewstrzymanie wykonania decyzji), podczas gdy w realiach sprawy zachodzą przesłanki do jego zastosowania, niewzięte przez Sąd pod uwagę. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w jej ocenie nałożenie kary pieniężnej oraz jej egzekwowanie może spowodować znaczne straty wizerunkowe, a zatem wywołać szkodę o charakterze niemajątkowym (choć mającą także efekt majątkowy przejawiający się m.in. niższym obrotem). Dobre imię, reputacja handlowa czy ogólnie pojęty "dobry wizerunek" nie jest bowiem prawem majątkowym, zaś narażenie któregokolwiek z nich na szwank skutkuje rozmytymi i często niewymiernymi skutkami jak chociażby utrata klientów, niemożność pozyskania nowych klientów, gorsze traktowanie przez dostawców. Zdaniem Spółki, zapłacenie nałożonej kary oznacza dla niej nienaprawialne szkody wizerunkowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tych przesłanek. Nie wystarczy zatem samo powtórzenie treści przepisu. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 16 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08, LEX nr 493849). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14 (publ. CBOSA) NSA stwierdził, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 148/09, (publ. CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania środka ochrony tymczasowej. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, skorzystanie z tej możliwości wiąże się jednak z obowiązkiem takiego sformułowania wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie przynajmniej jednej z dwóch przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie skarżąca powołała się we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji na dość ogólnikowo ujęte argumenty zmierzające do wykazania, że wykonanie zaskarżonej decyzji może mieć wpływ na kondycję finansową Spółki. Skarżąca nie przedłożyła jednak na tę okoliczność żadnych dokumentów mogących uprawdopodobnić twierdzenia o ewentualnych negatywnych skutkach finansowych. Należy przy tym zauważyć, że wpływ ten nie jest równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, czy też wyrządzeniem znacznej szkody. Przez szkodę, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. należy rozumieć szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest należność pieniężna, a więc z natury rzeczy świadczenie odwracalne, którego zwrot (wraz z odsetkami) może być skutkiem ewentualnego uwzględnienia skargi. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, sytuacją która nie wypełnia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie może być okoliczność, że wykonanie orzeczenia o nałożeniu kary będzie związane z pogorszeniem sytuacji finansowej podmiotu ukaranego (zob. postanowienia NSA: z 18 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 328/11; z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 2463/11; z 7 października 2011 r., sygn. akt II GSK 2001/11; z 7 października 2011 r., sygn. akt II GSK 2014/11; z 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1854/11; publ. CBOSA). Należy wyraźnie podkreślić, że w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności zasadniczą kwestią jest konkretne określenie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niedopełnienie tego obowiązku przez wnioskodawcę i poprzestanie na samym ogólnym wskazaniu zaistnienia zagrożenia bliżej nieokreśloną szkodą, uniemożliwia Sądowi poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Na wnioskodawcy ciąży również obowiązek szczegółowego opisania swojej sytuacji majątkowej, która stanowi podstawę oceny zaistnienia zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku. Tymczasem w złożonym przez siebie wniosku, dołączonym do skargi, skarżąca nie wskazała ani nie udokumentowała w żaden sposób okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Dopiero na etapie zażalenia Spółka szerzej opisała swoją sytuację majątkową oraz, ogólnie rzecz ujmując, pozycję na rynku wskazując na powiązania z kontrahentami i podnosząc możliwość wystąpienia "strat wizerunkowych" w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Jednak wszystkie podniesione w zażaleniu argumenty – abstrahując od ich merytorycznej wartości i oceny, czy mogłyby przynieść zamierzony przez Spółkę efekt – winny stanowić uzasadnienie wniosku skarżącej. W sytuacji, gdy wniosek nie był wystarczająco (konkretnie) uzasadniony, prawidłowo Sąd I instancji uznał, że Spółka nie wykazała zaistnienia przesłanek do udzielenia jej ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Oceny dokonanej przez WSA autorowi zażalenia nie udało się zakwestionować. W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.