II GZ 245/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. I. Sp. z o. o. Sp. k. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 162/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. I. Sp. z o. o. Sp. k. we W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. sprostować z urzędu błąd pisarski w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 162/17, w ten sposób, że w wierszu 7 (siódmym) zamiast daty "5 sierpnia 2014 r." wpisać "15 lutego 2017 r.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) postanowieniem z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 162/17 odmówił T. I. Sp. z o. o. Sp. k. we W. (dalej: skarżąca lub spółka) wstrzymania wykonania decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu. Sąd I instancji wskazał, że we wniosku skarżąca podniosła, że pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów poinformował ją o wykluczeniu z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Ponadto skarżąca wskazała na szereg realizowanych przez nią projektów współfinansowanych z funduszy Unii Europejskiej. Zdaniem spółki brak otrzymania dofinansowania na skutek wykluczenia spowoduje konieczność redukcji obecnego zatrudnienie oraz zaniechanie zaangażowania dodatkowych osób, których zatrudnienie przy realizacji projektu byłoby niezbędne. Ponadto spółka podniosła niemożność jednorazowej spłaty należności, jak również podejmowanie próby rozłożenia całej należności na raty. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. skarżąca uzupełniła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Ponownie wskazała, że brak wstrzymania wykonania decyzji wiąże się nie tylko z obowiązkiem zwrotu świadczenia pieniężnego, ale również z brakiem możliwości rozliczenia projektów, w których uczestniczy bądź już na etapie realizacji projektu bądź też na etapie po przyznaniu dofinansowania, a przed podpisaniem umowy o realizację projektu. Skarżąca wskazała na poniesienie znacznych kosztów, których rozliczenie zostało wstrzymywane. Na dowód tego skarżąca załączyła pismo [...] Urzędu Marszałkowskiego z dnia [...] lutego 2017 r. o wstrzymaniu płatności. Podniosła, że ponoszenie kosztów związanych z realizacją projektów bez możliwości ich refinansowania powoduje utratę płynności finansowej, a w przypadku braku otrzymania dofinansowania może wiązać się nawet z koniecznością ogłoszenia przez skarżącego upadłości, a z pewnością z koniecznością redukcji osób zatrudnionych i zaangażowanych do realizacji projektów. W dalszej części skarżąca podnosiła, że w celu realizacji projektów (będących w toku), jak i tych, w których otrzymała dofinansowanie (będących przed rozpoczęciem realizacji) poniosła z własnych środków znaczne koszty, angażując do tych projektów wiele osób, ponosząc koszty związane z ich wynagrodzeniem, jak również ponosząc koszty bezpośrednio związane z realizacją projektu, takie jak m.in. najem sali, najem sprzętu komputerowego, przygotowanie podręczników. Na potwierdzenie powyższego do pisma załączono kopie faktur VAT, kopie wniosku o cofnięcie zgłoszenia podmiotu do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymywania środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich, pismo Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] lutego 2017 roku, postanowienie z dnia 18 stycznia 2017 r. odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, pismo Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] o pozytywnym zaopiniowaniu wniosku o dofinansowanie, pismo Wojewódzkiego Urzędu Pracy w S. z dnia [...] grudnia 2016 r. informujące o pozytywnym zaopiniowaniu wniosku o dofinansowanie oraz wyciąg z rachunku bankowego. W ocenie Sądu I instancji argumentacja skarżącej nakierowana jest na uzasadnienia stanowiska, że wpisanie jej do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymywania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, które stanowiło konsekwencję wydanej wobec skarżącej decyzji określającej kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu może zachwiać działalnością gospodarczą skarżącego oraz wymusić konieczność jej reorganizacji. Sąd I instancji wskazał, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) wynika, że samo wpisanie skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie uzasadnia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. WSA wskazał w szczególności, że wykluczenie z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich i wpis do rejestru podmiotów wykluczonych jest dodatkowym, wynikającym z mocy prawa, skutkiem wydania ostatecznej decyzji. Wpis do rejestru podmiotów wykluczonych nie stanowi wykonania decyzji o zwrocie, a jedynie odrębny skutek jej wydania. Wpis do tego rejestru nie ma zatem związku ani z wykonaniem, ani ze wstrzymaniem wykonania decyzji. Dla uzasadnienia wstrzymania wykonania decyzji, określającej kwotę przypadającą do zwrotu niezbędne jest wykazanie przez wnioskodawcę spełnienia określonych w ustawie przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej. Wstrzymanie wykonania decyzji oparte wyłącznie na braku możliwości uzyskania jakiegokolwiek dofinansowania w przyszłości z powodu dokonanego wpisu, który, co należy wyraźnie podkreślić jest skutkiem samoistnym, następującym z mocy prawa, nie świadczy zatem o automatycznym spełnieniu przesłanek ustawowych określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto w ocenie WSA uzasadnienie wniosku bliżej nieokreślonymi poważnymi komplikacjami w prowadzonej działalności nie świadczy o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienia domagając się jego zmiany poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu, a tym samym nie istnieją podstawy do wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji, podczas gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącemu, poprzez pozbawienie go możliwości uzyskania zwrotu już poniesionych kosztów w ramach realizowanych dotychczas projektów z udziałem funduszy europejskich oraz istnieje ryzyko wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty możliwości rozliczenia już zrealizowanych projektów oraz utrata możliwości zawarcia umów w projektach, w których dofinansowanie zostało beneficjentowi przyznane przed wpisaniem skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymywania dotacji, a także spowoduje ryzyko konieczności przeprowadzenia zwolnień albo znacznej reorganizacji, niewykluczającej upadłości spółki. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała w szczególności, że zaskarżona decyzja pociąga za sobą skutki zdecydowanie dalej idące niż wyłącznie w zakresie zwrotu części otrzymanego dofinansowania. W ocenie spółki zaskarżona decyzja, bez wstrzymania jej wykonania, prowadzić będzie do sytuacji, w której strona skarżąca poprzez wpisanie do rejestru zostanie wykluczona z możliwości otrzymania środków na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, w których jest beneficjentem lub w stosunku do których zgłosiła wniosek o uzyskanie dofinansowania. Taka sytuacja prowadzi do wyrządzenia stronie skarżącej szkody w postaci wstrzymania płatności na jej rzecz, jako beneficjenta programów unijnych, jak również doprowadzi do nieodwracalnych skutków w postaci wykluczenia strony skarżącej z udziału w programach (poprzez uniemożliwienie podpisania umowy o dofinansowanie), w ramach których złożyła wniosek o dofinansowanie i został on pozytywnie rozpatrzony jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Z kolei powyższe konsekwencje w obszarze finansowym skarżącego, powodując również konieczność zwolnienia części pracowników i ograniczenia prowadzonej działalności mogą doprowadzić do upadłości spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Sąd nie orzeka o wstrzymaniu wykonania aktu z urzędu, a zatem nie może stwierdzić, czy wykonanie aktu zagraża powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, jeżeli skarżący nie przytoczy w tym zakresie żadnych okoliczności. Sąd administracyjny nie jest bowiem zobowiązany do badania wszelkich okoliczności sprawy związanych ze zgłoszonym wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Takie działanie Sądu oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu jeszcze przed jego merytorycznym rozpoznaniem. W przedmiotowej sprawie analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji potwierdza stanowisko Sądu I instancji zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że strona nie uprawdopodobniła w nim w dostateczny sposób przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek skarżącej spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawiera argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji w orzecznictwie NSA przyjmuje się, że samo wpisanie skarżącego do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie jest wystarczającym uzasadnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II GZ 297/14, dostępne na CBOSA). Zdaniem NSA z informacji dołączonych do pisma z dnia [...] lutego 2017 r. nie wynika aktualna sytuacja majątkowa skarżącej spółki. NSA dysponując wyłącznie tymi informacjami nie mógł zatem stwierdzić, czy wykonane zaskarżonej decyzji rodziłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącej lub trudnych do odwrócenia skutków. Oparcie wniosku jedynie o brak możliwości uzyskania jakiegokolwiek dofinansowania w przyszłości z uwagi na wpis skarżącej do rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie uzasadniało wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Ponadto mając na uwadze, że w sentencji zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji doszło do popełnienia błędu pisarskiego we wskazaniu daty rozpoznania wniosku, bowiem wskazano "5 sierpnia 2014 r." zamiast prawidłowo "15 lutego 2017 r.", NSA postanowił z urzędu sprostować ten błąd pisarski na podstawie art. 156 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a.