II GZ 238/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 609/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

UZASADNINIE D. P. skargą z dnia [...] czerwca 2017 r. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] lipca 2017 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z [...] października 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W wyniku skutecznie wniesionego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie z [...] października 2017 r. Za pismem z [...] grudnia 2017 r. skarżący otrzymał wezwanie z [...] grudnia 2017 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie zostało przesłane na adres skarżącego podany w skardze i wobec nieobecności adresata pozostawione w urzędzie pocztowym do odbioru, o czym stosowne zawiadomienie w postaci awiza umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Powyższą przesyłkę uznano za skutecznie doręczoną [...] grudnia 2017 r. W terminie wyznaczonym, który upłynął w dniu [...] stycznia 2018 r. skarżący nie uiścił wymaganego wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 609/17 odrzucił skargę D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie opłaty za wydobywanie kopaliny bez koncesji. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że opłacenie skargi w terminie i w kwocie wskazanej przez Sąd stanowi warunek, którego spełnienie jest konieczne dla nadania jej dalszego biegu. Zgodnie bowiem z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlegają odrzuceniu przez Sąd. W związku z powyższym, że skarżący został dnia [...] grudnia 2017 r. wezwany do uiszczenia wpisu i w zakreślonym siedmiodniowym terminie do dokonania tych czynności wpisu od skargi nie uiścił, skargę należało odrzucić, na podstawie art. 220 § 3, art. 230 p.p.s.a. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie Sądu I instancji, wnosząc o zmianę postanowienia poprzez przyjęcie skargi do merytorycznego rozpoznania i przyznanie w tym względzie prawa pomocy poprzez zwolnienie z opłaty od skargi w wysokości [...] zł. Skarżący zarzucił: 1. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia, przez przyjęcie że odrzucenie wniesionej skargi na decyzję SKO w K. było uzasadnione z uwagi na brak uiszczenia opłaty od skargi, podczas gdy prawidłowa analiza okoliczności sprawy wskazuje, że brak uiszczenia przedmiotowej opłaty wynikał z przyczyn niezależnych od skarżącego, gdyż z powodu zarabiania przez skarżącego tzw. "najniższej krajowej pensji" nie był i nie jestem w stanie zapłacić żądanej przez sąd kwoty [...] zł, która jest kwotą dla niego nieosiągalną; 2. Naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez pozbawienie skarżącego - jako osoby nie mogącej uiścić wymaganej opłaty sądowej - ogólnie pojętego: "prawa do sądu", a więc rozpatrzenia skargi na decyzję SKO w Katowicach przez niezawisły Sąd państwowy. Jako ewentualny zarzut, skarżący zarzucił: 3. nieprawidłowości wysokości opłaty od skargi, jakiej zażądano, albowiem w poprzednio rozpoznawanej "tej samej sprawie" wymagana była stała opłata w nieporównywalnie mniejszej kwocie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarżący nie uiścił wpisu w terminie, o którym mowa w art. 220 § 1 p.p.s.a. Termin do uiszczenia wpisu upłynął bowiem w dniu [...] stycznia 2018 r. Prawidłowo zatem Sąd I instancji odrzucił skargę, której braki fiskalne nie zostały uzupełnione w terminie, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia również wymaga, że w sprawie nie zachodzi żaden z wyjątków od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Po pierwsze sprawa nie należy do kategorii spraw objętych ustawowym zwolnieniem, określonym w art. 239 i następnych p.p.s.a. Skarżącemu nie zostało również przyznane prawo pomocy, pomimo złożenia wniosku w tym zakresie (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 609/17). W ocenie NSA skoro więc skarżący, pomimo tego, że zostało mu doręczone prawidłowo wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, nie uzupełnił braku fiskalnego tego pisma, zasadnie Sąd I instancji odrzucił ten środek odwoławczy na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do twierdzenia skarżącego o pozbawieniu skarżącego prawa do sądu, a tym samym naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, należy wskazać, że za błędne działania lub zaniechania w dokonaniu czynności procesowych mimo prawidłowego pouczenia, odpowiedzialność ponosi skarżący. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to nie ma charakteru absolutnego, jego realizacja jest zależna od różnych wymogów proceduralnych, jak np. odpowiedni termin dokonywania czynności, uiszczenie wpisu w prawidłowej wysokości, prawidłowe wykonanie wezwań sądu. W tej sytuacji, skoro skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, a wezwania tego nie wykonał, to powoływanie się na ograniczenie prawa do sądu nie może być uznane za skuteczne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji