II GZ 203/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2623/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2623/13, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odmówił L. P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie ustalenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Na podstawie art. 225 p.p.s.a. Sąd postanowił zwrócić skarżącemu uiszczony wpis od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że zarządzeniem z dnia 26 września 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwanie to uznano za doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 22 października 2013 r. Z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi Sąd postanowieniem z dnia 14 listopada 2013 r. odrzucił skargę. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący podał, że od 1 października do 6 grudnia 2013 r. przebywał poza granicami kraju w związku z wykonywaną pracą. Powyższa okoliczność spowodowała nieobecność skarżącego w domu w okresie kiedy Sąd wezwał go do uiszczenia wpisu. Do wniosku załączono zaświadczenie z dnia 16 grudnia 2013 r., wystawione przez S. Sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w G., z którego wynika, że Skarżący jest zatrudniony w tej Spółce w charakterze bosmana i w okresie od 1 października 2013 r. do 6 grudnia 2013 r. był zaokrętowany na statku oraz kserokopię książeczki żeglarskiej. Wraz z wnioskiem skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 200 złotych. Uzasadniając wydane postanowienie Sąd uznał, że wniosek nie jest zasadny, bowiem fakt zaokrętowania nie jest zdarzeniem nagłym, którego skarżący nie mógł przewidzieć. Skarżący powinien poinformować Sąd o zmianie miejsca pobytu na tak długi czas, wiedząc że wszczął postępowanie sądowoadministracyjne. W ocenie Sądu nic nie stało na przeszkodzie, by skarżący zawnioskował o niedoręczanie mu korespondencji w danym okresie na wskazany w skardze adres bądź też podanie innego adresu na czas wykonywania pracy. W zażaleniu skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że skarżący podczas wykonywania pracy na statku – na czas wykonywania pracy – powinien wskazać inny adres do doręczeń niż wskazany w skardze, bowiem jest to niemożliwe z uwagi na rodzaj wykonywanej pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga fakt, że instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, że samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). W rozpoznawanej sprawie sporną okolicznością jest to, czy skarżący zawinił uchybieniu terminowi. W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium uprawdopodobnienia braku winy polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Pojęcie braku winy postrzegane jest zaś jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania, czyli siły wyższej (szerzej zob.: A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, str. 368 - 370). Chodzi więc o wystąpienie okoliczności całkowicie od strony niezależnych i niemożliwych do przewidzenia. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając całokształt okoliczności sprawy, uznał, że skarżący nie zawinił uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu. Zarówno z dokumentów nadesłanych przy wniosku o przywrócenie terminu jak i treści zażalenia wynika, że skarżący od 1 października do 6 grudnia 2013 r. przebywał na statku, gdzie wykonywał pracę w charakterze marynarza. Okoliczności te zostały uprawdopodobnione poprzez nadesłanie stosownych oświadczeń. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, że "nic nie stało bowiem na przeszkodzie, aby zawnioskował o niedoręczanie mu na wskazany w skardze adres korespondencji w danym okresie, podając jako powód wypłynięcie w rejs, bądź też podanie innego adresu do korespondencji na czas wykonywania pracy". Z zaświadczenia wydanego przez S. AS Sp. z o.o. Oddział w P. z siedzibą w G.wynika, że skarżący pracuje w systemie kontraktowym około 2 miesiące spędza na statku, a około 2 miesiące na lądzie. Jednak zgodzić się należy z autorem zażalenia, że trudno przewidzieć kiedy marynarz będzie miał zaokrętowanie, albo kiedy konkretnie zejdzie ze statku. Także trudno oczekiwać od strony, że poda inny adres do korespondencji przebywając na morzu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego załączone do wniosku o przywrócenie terminu dokumenty w pełni uzasadniają przywrócenie terminu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi wobec czego, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w zw. art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.