II GZ 202/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 3795/25 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 lutego 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 3795/25, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę K. M. (dalej: "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 8 września 2025 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, a także na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 28 listopada 2025 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, a także do uzupełnienia braku formalnego złożonej skargi poprzez wskazanie numeru PESEL. Co do obu braków zakreślono termin ich uzupełnienia 7 dni oraz wskazano rygor odrzucenia skargi. Korespondencja zawierająca powyższe wezwania została doręczona skarżącemu 22 grudnia 2025 r. Zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków: formalnego i fiskalnego skargi upływał 29 grudnia 2025 r. W zakreślonym terminie skarżący uiścił jedynie wymagany wpis sądowy. Brak formalny w postaci wskazania numeru PESEL nie został usunięty, co w konsekwencji skutkowało niemożnością merytorycznego rozpoznania skargi i jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości, przyjęcie skargi do dalszego rozpoznania przez WSA, a także uwzględnienie złożonego równocześnie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że niezwłocznie wykonał jedno z wezwań Sądu poprzez uiszczenie wpisu sądowego, co w jego ocenie jednoznacznie potwierdzało wolę prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zaakcentował, że oba wezwania zostały doręczone w jednej kopercie w okresie przedświątecznym, a niewskazanie numeru PESEL wynikało z przeoczenia i nie było wynikiem działania celowego lub rażącego niedbalstwa. Skarżący podkreślił, że sprawa dotyczy prowadzonej przez niego jednoosobowej działalności gospodarczej, a w obrocie gospodarczym podstawowym identyfikatorem przedsiębiorcy jest numer NIP, który został wskazany w skardze i jednoznacznie pozwala na identyfikację strony postępowania. Numer PESEL ma zatem w niniejszej sprawie charakter pomocniczy i nie ma zdaniem skarżącego znaczenia dla możliwości ustalenia tożsamości strony, ani dla prawidłowego prowadzenia postępowania. Wobec powyższego, w oparciu o przywołane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący argumentował, że braki formalne skargi powinny być oceniane w sposób funkcjonalny, a przepisy proceduralne nie mogą być stosowane w sposób nadmiernie formalistyczny, prowadzący do pozbawienia strony prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W myśl art. 46 § 2 pkt 1 p.p.s.a., pismo strony powinno zawierać - w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie - numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku (lit. b) lub numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer identyfikacyjny REGON albo numer w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numer identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, która nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania (lit. c). Kumulatywne odczytanie art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. prowadzi -wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu – do konstatacji, że możliwość posłużenia się w skardze numerem identyfikacji podatkowej skarżącego (NIP) możliwe jest jedynie w przypadku osoby niebędącej osobą fizyczną. Oceny tej nie może podważyć stanowisko zawarte w zażaleniu, iż sprawa dotyczy skarżącego jako przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą. Zgodnie bowiem z treścią art. 431 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r., poz. 1071) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1 (Kodeksu Cywilnego), prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Przedsiębiorcą w rozumieniu cytowanego przepisu może być zatem dowolny podmiot prawa cywilnego. Na gruncie art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. ustawodawca wyraźnie wyszczególnił jakie wymogi formalne musi spełniać pismo wnoszone w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w zależności od tego, kto je składa. Norma przewidziana w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. dotyczy osób fizycznych, natomiast norma wynikająca z art. 46 § 2 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. odnosi się do innych podmiotów niebędących osobami fizycznymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2026 r., sygn. akt III OZ 16/26 opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 46 § 2 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie znajduje zatem – wbrew stanowisku skarżącego – zastosowania w niniejszej sprawie. Odnosząc się z kolei do podnoszonych kwestii nadmiernego formalizmu i pozbawienia skarżącego prawa do sądu, należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22 (opubl. ONSAiWSA 2023/6/82) zajął stanowisko, iż niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Skarżący był zatem zobowiązany do wskazania swojego numeru PESEL, zaś jego prawo do sądu nie zostało ograniczone. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji przyjął prawidłowo, że pomimo zasadnych i skutecznie doręczonych wezwań do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci wskazania numeru PESEL oraz uiszczenia wpisu sądowego, skarżący wykonał jedynie jedno z wezwań. Skarżący nie wskazał swojego numeru PESEL, okoliczności tej zresztą nie kwestionuje. Brak zrealizowania przez niego wezwania skutkował odrzuceniem skargi. W obowiązującym systemie prawnym dostęp do sądu jest uzależniony m.in. od obowiązku zachowania warunków formalnych, koniecznych dla nadania sprawie dalszego biegu. Strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z możliwymi negatywnymi tego konsekwencjami. Tym samym podniesiona w zażaleniu argumentacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Skoro obowiązki nałożone zarządzeniem nie zostały wykonane w zakreślonym terminie, to Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a w konsekwencji również zwrócił uiszczony wpis od skargi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.