II GZ 185/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2311/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z rejestru agencji zatrudnienia postanawia: oddalić zażalenie.

I Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2311/20 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2020 r. w przedmiocie wykreślenia z rejestru agencji zatrudnienia. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu 7 maja 2020 r. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2020 r. została doręczona skarżącej spółce. Termin na wniesienie skargi rozpoczął swój bieg 24 maja 2020 r. tj. 7 dni po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875) i upływał w dniu 23 czerwca 2020 r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako ,,p.p.s.a."). Pismem z dnia 23 września 2020 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wyżej wymienioną decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że przedmiotowa decyzja została odebrana w dniu 7 maja 2020 r. przez pracownika skarżącej spółki – K. L., która w tym czasie przebywała na urlopie bezpłatnym i nie była upoważniona do dokonywania jakichkolwiek czynności w imieniu pracodawcy. Skarżąca podniosła, że wyżej wymieniony pracownik był przypadkowo w zakładzie pracy i bez uprawnienia dokonał odbioru przesyłki, nie informując o jej odebraniu ani zawartości żadnej upoważnionej osoby. Skarżąca w dalszej kolejności stwierdziła, że dowiedziała się o wydaniu decyzji w dniu 16 września 2020 r, kiedy to adw. M. O., jako pełnomocnik skarżącej spółki, dokonał wglądu w akta sprawy w Wojewódzkim Urzędzie Pracy i poinformował skarżącą o wydaniu decyzji. Powyższym postanowieniem z dnia 14 grudnia 2020 r., po zapoznaniu się z wnioskiem skarżącej, Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi wskazując na to, że nie zasługuje na aprobatę argumentacja skarżącej, że doręczenie korespondencji do niej skierowanej, a zawierającej zaskarżoną decyzję, dokonane w dniu 7 maja 2020 r. było nieskuteczne, bowiem zostało dokonane do rąk osoby nieuprawnionej, a skarżąca nie ponosi winy za zaistniałą sytuację. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej za bezsporne uznać należało, że zaskarżoną decyzję doręczono pod adresem wskazywanym jako adres siedziby spółki. Okoliczność, że pod tym samym adresem przebywają pracownicy spółki będący na urlopach bezpłatnych sama przez się nie dyskredytuje skuteczności doręczenia pisma takim osobom, skoro osoba ta działa w lokalu odpowiadającym adresem siedzibie jednostki organizacyjnej i podejmuje się odbioru pisma. W każdym zaś przypadku obowiązek właściwego zorganizowania odbioru korespondencji napływającej do skarżącej spoczywał na spółce. W przedmiotowej sprawie doręczenie skarżącej korespondencji zawierającej zaskarżoną decyzję nastąpiło za pośrednictwem operatora pocztowego w miejscu wskazanym jako siedziba spółki. Natomiast z adnotacji na zwrotnym poświadczeniu odbioru wynikało, że doręczenie nastąpiło w dniu 7 maja 2020 r. do rąk osoby, która podała się za osobę uprawnioną do odbioru korespondencji – K. L. , która poświadczyła to własnoręcznym podpisem. W świetle zaistniałych okoliczności faktycznych oraz orzecznictwa sądowego zasadne było stwierdzenie, że uchybienie terminowi do złożenia skargi nie nastąpiło bez winy strony. To bowiem na skarżącej spoczywał obowiązek takiego zorganizowania odbioru korespondencji, aby zapewnić skuteczne doręczanie pism w siedzibie spółki. Jeżeli zatem - jak podnosiła skarżąca - doręczenie decyzji nie nastąpiło do rąk osoby uprawnionej, to stronę obciąża zaniechanie określonych działań organizacyjnych, które wykluczyłyby taki stan rzeczy i w tym zakresie nie można jej przypisać braku winy. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 14 grudnia 2020 r. wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia skargi. Zaskarżonemu pokwietniastanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie terminu do złożenia skargi, podczas gdy skarżąca spółka wykazała, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu, a jednocześnie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonała czynności, której nie dokonano w terminie. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKW 273/99, publ. OSNAP z 2000 r. Nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, publ. Monitor Prawniczy z 2002 r. Nr 23, poz. 1059). Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji ocena przedstawionych we wniosku okoliczności, mających uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, nie pozwalała na jego uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej jako: "k.p.a."): "Jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio". Przepis art. 45 k.p.a. "(...) wyłączył możliwość doręczenia pism innym pracownikom (...) jednostek organizacyjnych lub innym osobom np. klientowi, sąsiadowi, lub osobom przebywającym przypadkowo w lokalu siedziby spółki" (postanowienie SN z dnia 5 października, sygn. akt III ARN 54/94 publ. OSNP 1994, Nr 12, poz. 187). Jednocześnie w orzecznictwie przyjmuje się, że powinnością każdej jednostki organizacyjnej, winno być zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych. Wobec tego nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 1995 r., sygn. akt V SA 1692/94, publ. Lex Polonica nr 328918; wyrok NSA z dnia 6 lipca 1999 r., sygn. akt I SA/Po 1829/98, publ. Lex nr 37900). Zauważyć także należy, że art. 45 k.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism, przez które należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez spółkę do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II GSK 594/09, podobnie wyrok NSA z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 910/10, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli osoba taka przebywała w miejscu siedziby spółki i nie oświadczyła doręczającemu, iż przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że listonosz doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Jak już bowiem wskazano, doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Należy zgodzić się z poglądami judykatury, że uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1704/06, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że zgodnie ze zwrotnym poświadczeniem odbioru doręczenie nastąpiło w dniu 7 maja 2020 r. do rąk osoby, która podała się za osobę uprawnioną do odbioru korespondencji i która poświadczyła to własnoręcznym podpisem. Z takiego działania tej osoby można było domniemywać, że jest uprawniona do odbioru korespondencji. Skoro zaś osoba, obecna pod adresem siedziby spółki nie oświadczyła doręczającemu, że nie jest upoważniona do dokonywania jakichkolwiek czynności w imieniu pracodawcy, to nie można czynić zarzutu, że przesyłkę doręczono do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych w siedzibie spółki, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru. Wobec zatem nieuprawdopodobnienia przez skarżącą spółkę braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do jej wniesienia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.