II GZ 179/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 845/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 7 września 2022 r. nr PR.5432.39.2022 ldz.24873/09/2022/WS w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 845/22 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 7 września 2022 r., w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji. Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący podkreślił, iż natychmiastowe wykonanie decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci utraty płynności finansowej prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. To z kolei pozbawiłoby skarżącego środków niezbędnych do utrzymania jego i jego rodziny. Działalność prowadzona przez skarżącego została niedawno zainaugurowana, wobec czego zawarł on szereg długoterminowych umów leasingu w celu dysponowania odpowiednim sprzętem umożliwiającym prowadzenie działalności w zakresie wykonywania wykopów i wierceń geologiczno – inżynierskich. Łącznie miesięczne zobowiązania z tego tytułu są wysokie. Nadto we wniosku wskazano, iż skarżący zatrudnia dwoje pracowników. Ma również na swoim utrzymaniu dziecko w wieku 1 roku i 8 miesięcy, a jego narzeczona, która spodziewa się kolejnego dziecka, pozostaje na urlopie wychowawczym. Rodzina skarżącego zajmuje mieszkanie, na zakup którego został zaciągnięty kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi 1.800 zł. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji stwierdził, że skarżący powołał się na ryzyko utraty płynności prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej ze szkodą dla utrzymania jego i jego rodziny, ale w żaden sposób nie wykazał tej kwestii dokumentami źródłowymi, np. odpisem zeznania podatkowego, deklaracjami VAT-7, dokumentacją księgową czy odpisami zawartych umów). WSA stwierdził, że decyzja z 7 września 2022 r. określa świadczenie pieniężne, które ze swej istoty jest odwracalne. Ponadto Sąd pokreślił, że wykonanie decyzji zobowiązującej do uiszczenia świadczenia pieniężnego w naturalny sposób wiąże się z uszczerbkiem majątkowym, ale nie każdy uszczerbek majątkowy automatycznie oznacza znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że nie zna szczegółowej sytuacji majątkowej skarżącego, a tym samym nie może porównać aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny z sytuacją hipotetyczną po wykonaniu decyzji. Nie wyklucza to wstrzymania wykonania decyzji w przyszłości, o ile skarżący przedłoży wystarczające dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku dowody. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że skarżący nie uwiarygodnił w dostatecznym stopniu ryzyka wystąpienia szkody w rozumieniu naruszonego przepisu, podczas gdy: - roboty geologiczne będące przedmiotem niniejszego postępowania stanowiły pierwsze zlecenie wykonywane przez skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej; - w uzasadnieniu wniosku wskazano na konkretne zdarzenia (okoliczności) i ich negatywne dla skarżącego następstwa świadczące o tym, że w stosunku do skarżącego wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione, w tym przedstawiono sytuacje majątkową skarżącego; - na gruncie niniejszej sprawy nie zaistniały obiektywne przesłanki uzasadniające przyjęcie, że wstrzymanie wykonania decyzji będzie sprzeczne z interesem społecznym, albowiem jeżeli w wyniku kontroli instancyjnej zaskarżona decyzja zostanie utrzymana w mocy, skarżący nadal będzie zobligowany do uregulowania świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu zażalenia skarżący stwierdził m.in., że biorąc pod uwagę profil podejmowanej przez niego działalności gospodarczej oczywistym jest, że zobligowany był do poniesienia znacznych wydatków oraz zawarcia szeregu umów, umożliwiających wykonywanie prac geologicznych. Przedsiębiorstwo skarżącego jest stosunkowo nowe wobec czego zawarł szereg długoterminowych umów leasingu w celu dysponowania odpowiednim sprzętem umożliwiającym prowadzenie działalności w zakresie wykonywania wykopów i wierceń geologiczno-inżynierskich. Łączne miesięczne zobowiązania z tego tyłu są wysokie. Nadto, skarżący zatrudnia dwoje pracowników. Miesięczny dochód skarżącego jest ściśle zależny od ilości zleceń i terminowych wpłat za wykonane prace. Stąd też, pomimo zaniechania przedłożenia choćby dokumentacji księgowej, nie można automatycznie wnioskować, że w przypadku skarżącego nie istnieje ryzyko wystąpienia szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem wnoszącego zażalenie, świadczenie pieniężne wynikające z zaskarżonej decyzji opiewa na wysoką kwotę, której skarżący nie był w stanie uiścić bez poniesienia uszczerbku finansowego. O ryzyku wystąpienia szkody świadczy fakt, że kwota ta została wyegzekwowana w drodze postępowania egzekucyjnego w grudniu 2022 r., co zdaniem strony stanowi uzasadnioną przesłankę ku temu, że skarżący nie był w stanie natychmiastowo uregulować należności przy zachowaniu płynności finansowej prowadzonej działalności. W ocenie skarżącego, istnieją przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., których Sąd I instancji w ogóle nie analizował przez pryzmat faktów, które mają odzwierciedlenie w aktach postępowania. Skarżący zgodził się ze stanowiskiem, iż winien uprawdopodobnić ryzyko wystąpienia szkody, wskazując na konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji oraz stwierdził, że podniósł wszelkie istotne okoliczności. Jednocześnie podkreślił, że uprawdopodobnienie nie pozostaje na równi z udowodnieniem, zaś świadczenie pieniężne ze swej istoty samo w sobie nosi znamiona możliwości wyrządzenia skarżącemu szkody. W załączeniu do zażalenia skarżący nadesłał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania wystąpienia wymienionych w nim zagrożeń, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie wykazał we wniosku, że wykonanie decyzji mogłoby narazić go na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożony w skardze wniosek w żadnej mierze nie obrazował rzeczywistej zdolności płatniczej i możliwości finansowych skarżącego. Dla oceny, czy skutkiem wykonania decyzji będzie wyrządzenie skarżącemu szkody, którą można by uznać za znaczną w jego przypadku, niezbędne jest odniesienie należnej z decyzji kwoty do całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W sprawie niniejszej możliwość takiej analizy nie zachodziła z powodu nieprzedłożenia stosownych dokumentów i oświadczeń obrazujących aktualną kondycję finansową wnioskodawcy. Zasadnie zatem Sąd I instancji wskazał na brak dokumentów, które uprawdopodobniałyby twierdzenia zawarte we wniosku. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego możliwych konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji, dodatkowo uzasadnionych przesłanym wraz z zażaleniem dokumentem w postaci zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nadesłany dokument również jest niewystarczający do zobrazowania zdolności finansowej skarżącego, w oparciu o który Sąd mógłby poczynić ustalenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi stronie znaczną szkodę lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Na marginesie należy wskazać, że Sąd I instancji w uzasadnieniu postanowienia, którym odmówiono stronie wstrzymania wykonania decyzji, wymienił skarżącemu przykładowe dokumenty, jakie należy dołączyć do wniosku w celu uprawdopodobnienia, że jego aktualna sytuacja finansowa nie pozwala na uregulowanie wymaganej należności i może skutkować utratą płynności prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Żadnego ze wskazanych dokumentów źródłowych skarżący jednak nie przedłożył, co uniemożliwia obiektywne zbadanie możliwości płatniczych strony i ryzyko wystąpienia w jej przypadku przesłanek, o których mowa w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla jednak, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Obecnie wnioskodawca nie dostarczył dokumentów, które pozwoliłyby na wstrzymanie wykonania decyzji, jednakże na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej, wraz z dokumentami wykazującymi rzeczywiste możliwości finansowe strony w konfrontacji z ciążącym na niej zobowiązaniem. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.