II GZ 176/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R., Irlandia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 254/26 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R., Irlandia na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 22 sierpnia 2025 r. nr LOB-3.501.126.2025.ULC.2 w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzekazanie przez przewoźnika informacji dotyczącej lotu postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi; 1. zwrócić z urzędu R., Irlandia ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od zażalenia w kwocie 100 (sto) złotych.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 marca 2026 r., sygn. akt VI SA/WA 254/26, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. z siedzibą w D. (Republika Irlandii) (dalej przywoływana jako: "Skarżąca", "Strona", "Spółka") na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej przywoływany jako: "Organ") z dnia 22 sierpnia 2025 r. nr LOB-3.501.126.2025.ULC.2 w przedmiocie kary pieniężnej W treści uzasadnienia Sąd I instancji wskazał, że 19 grudnia 2025 r. Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Organu z 22 sierpnia 2025 r. nr LOB-3.501.126.2025.ULC.2 w przedmiocie kary pieniężnej. Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja została doręczona Stronie w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 10 września 2025 r. Trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi upływał zatem 10 października 2025 r. Wraz ze skargą Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu Skarżąca wskazała, że 12 grudnia 2025 r. na skrzynkę pocztową pełnomocnika Skarżącej wpłynęła wiadomość e-mail od pełniącej funkcję Głównego Specjalisty w Wydziale Księgowości Biura Dyrektora Generalnego w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego, w której przedstawiono wykaz 8 decyzji do zapłaty. W związku z tym faktem pełnomocnik Skarżącej niezwłocznie przystąpił do czynności weryfikacji przedstawionych w wykazie sygnatur, w toku której ujawnił, że 8 decyzji (w tym decyzja wydana w przedmiotowej sprawie) nie zostały Skarżącej doręczone. Strona wskazała, że w przedmiotowej sprawie pełnomocnikiem głównym ustanowiona została adw. B.S., zaś pełnomocnikiem substytucyjnym adw. D.L.. Skarżąca wskazała, że wszystkie 8 decyzji zaadresowanych zostało przez Organ na adres: [...]. Organ nie wskazał jednak danych żadnej osoby, do której skierował ww. przesyłkę, na skutek czego, w ocenie Skarżącej, została ona błędnie zaadresowana, bowiem nie została skierowana do żadnego z pełnomocników Skarżącej, który został umocowany w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Skarżącej prawidłowe nadanie decyzji powinno zawierać wskazanie imienia i nazwiska pełnomocnika, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło. Wskazanie jako adresata [...] nie stanowi prawidłowego określenia adresata jako pełnomocnika Skarżącej. Ponadto Skarżąca wskazał, że dokonała weryfikacji rejestru korespondencji przychodzącej do kancelarii z 27 sierpnia oraz 4 września 2025 r. Z przeprowadzonej analizy wynika, że wśród odebranych przesyłek oraz pozostawionych przez listonosza awiz brak jest przesyłki o numerze [...] (zawierającą zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję). Skarżąca oświadczyła, że o zwrocie przesyłki nr [...] dowiedziała się dopiero 18 grudnia 2025 r., był to bowiem pierwszy dzień, w którym udostępniono pełnomocnikowi Skarżącej akta sprawy administracyjnej. Skarżąca 19 grudnia 2025 r. złożyła reklamację do [...] dotyczące przesyłki o nr [...]. Z nadesłanego przez Stronę przy sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 255/26 wyniku postepowania reklamacyjnego dotyczącego przesyłki poleconej o nr [...] nie wynika aby były jakieś nieprawidłowości przy jej doręczeniu. W związku z powyższym Sąd I instancji wskazał, że przywołane przez pełnomocnika Skarżącej okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. WSA wskazał, że z informacji jakie można odczytać ze znajdującej się w aktach kserokopii koperty oraz z analizy dokumentu śledzenia przesyłki poleconej dostępnego na stronie internetowej Poczty Polskiej wynika, że próbę doręczenia stronie skarżącej przesyłki zawierającej decyzję podjęto 27 sierpnia 2025 r. Wobec nieodebrania przesyłki bezpośrednio przez adresata, w tym dniu pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki (awizo). Powtórnego zawiadomienia dokonano 4 września 2025 r. Wobec nieodebrania przesyłki przez adresata w ciągu 14 dni przechowywania jej w placówce pocztowej, przesyłkę zawierającą decyzję uznano za doręczoną 10 września 2025 roku, w trybie art. 44 k.p.a. WSA stwierdził zatem, że twierdzeniom Spółki o niedostarczeniu pierwszego i kolejnego awiza przeczą przeanalizowane przez Sąd dokumenty, dotyczące doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do kwestii nie wskazania na kopercie z imienia i nazwiska pełnomocnika do którego korespondencja miała być skierowana WSA podkreślił, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, każda korespondencja kierowana w niniejszej sprawie do strony (zawierająca zawiadomienie o wszczęciu postępowania, o zakończeniu zbierania materiału dowodowego, decyzję wydaną w I instancji, decyzję wydaną w II instancji) była zaadresowana w następujący sposób: [...]. Każda przesyłka była awizowana i każda (za wyjątkiem tej zawierającej zaskarżoną decyzję) została odebrana z placówki pocztowej przez osobę uprawnioną do odbioru korespondencji – M.K. Ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. VI SA/Wa 255/26 pisma Poczty Polskiej z 19 stycznia 2025 r. stanowiącego odpowiedź na zgłoszenie nr 1586972 dotyczącego reklamacji przesyłki poleconej o nr [...] nie wynika aby były jakieś nieprawidłowości przy jej doręczeniu. Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd I instancji doszedł do wniosku, że Skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. 2. Skarżąca zażaleniem zaskarżyła postanowienie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. zaskarżonej "decyzji" (sic!) zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie przez Sąd I instancji, że zachodzą przesłanki do odmowy przywrócenia terminu na wniesienie skargi w związku z brakiem uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi, w sytuacji w której Skarżąca uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Skarżącej, z uwagi na brak doręczenia jej decyzji z 22 sierpnia 2025 r. nr LOB-3.501.126.2025.ULC.2, 2. art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez niezasadne faktyczne nałożenie na Skarżącą wymogu udowodnienia okoliczności uzasadniających brak winy, poprzez stwierdzenie, że domniemanie faktyczne doręczenia przesyłki w postępowaniu administracyjnym (o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a.) może być obalone tylko w sytuacji, w której adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, podczas gdy przesłanką do przywrócenia terminu na wniesienie skargi jest wyłącznie uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, 3. art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 2 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez ustalenie faktu znanego Sądowi z urzędu, tj. faktu udzielenia Skarżącej przez [...] 19 stycznia 2026 r. odpowiedzi na zgłoszenie nr 1586972 (podczas gdy dokument ten nie był ujawniony w aktach niniejszej sprawy), w sytuacji, w której Sąd powinien zwrócić uwagę Stronie na fakty znane z urzędu, co doprowadziło do de facto włączenia ww. dokumentu do materiału dowodowego w niniejszej sprawie i następnie wyprowadzenia przez Sąd na tej podstawie nieprawidłowych wniosków, iż dokument ten świadczy na niekorzyść Skarżącej w zakresie przesłanki braku zawinienia w uchybieniu terminu, podczas gdy z dokumentu tego nie tylko nie wynikają nieprawidłowości w doręczeniu przesyłki o nr [...], ale dokument ten w ogóle nie odnosi się do okoliczności doręczenia przedmiotowej przesyłki, a zatem nie miał Jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy; 4. art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak dokonania wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i oparcie ustaleń faktycznych wyłącznie na podstawie: znajdujących się w aktach sprawy kserokopii koperty i wydruku z systemu śledzenia przesyłki [...] oraz pisma [...] z dnia 19 stycznia 2025 r. stanowiącego odpowiedź na zgłoszenie nr 1586972, podczas gdy z całokształtu materiału dowodowego, w tym w szczególności przedstawionych za wnioskiem o przywrócenie terminu dokumentów: wydruku z serwera poczty przychodzącej zarejestrowanej przez Kancelarię 27 sierpnia 2025 r., oświadczeniach pracowników kancelarii [...] z 19 grudnia 2025 r., wydruku dla przesyłek awizowanych 27 sierpnia 2025 r., wynika, że uprawdopodobnionym jest brak skutecznego doręczenia Skarżącej decyzji ostatecznej (oraz zawiadomień awizo) w przedmiotowej sprawie, a tym samym uprawdopodobnionym jest brak winy Skarżącej w uchybieniu terminowi na wniesienie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. 4. Zasadnicze znaczenie ma, co jest sporne w niniejszej sprawie, przyjęcie przez Sąd I instancji, że decyzja 22 sierpnia 2025 r. została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi Spółki w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 § 4 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U. 2025 poz. 1691, dalej przywoływana jako: "k.p.a.") 10 września 2025 r. i wobec tego Spółka uchybiła 30-dniowemu terminowi na wniesienie skargi. 5. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej przywoływana jako: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Już zatem treść powołanego przepisu przesądza, że bezwzględną przesłanką jego zastosowania jest uchybienie terminowi do dokonania czynności procesowej. Innymi słowy wniosek o przywrócenie terminu można złożyć wyłącznie wtedy, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym - w niniejszej sprawie wniesienia skargi (por. postanowienia NSA z: 18 czerwca 2025 r., sygn. akt II OZ 946/25; 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GZ 487/23, wszystkie orzeczenia wskazane w treści uzasadnienia dostępne w CBOiS, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 6. Należy podkreślić, że z art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. wynika, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Wskazany przepis nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, a pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje te same skutki prawne. Ocena skutków pominięcia pełnomocnika w sprawie w każdym przypadku zależy natomiast od okoliczności danej sprawy, długotrwałości pominięcia i etapu postępowania, w którym doszło do takiego naruszenia. 7. W sprawie, nie jest sporne, że Organ zaskarżoną decyzję zaadresował, a następnie przesłał na adres kancelarii reprezentującą Skarżącą, tj. [...], nie wskazując przy tym z imienia i nazwiska pełnomocnika Spółki. Zaskarżona decyzja była dwukrotnie awizowana i następnie zwrócona do Organu, który to w trybie art. 44 § 4 k.p.a. uznał ją za doręczoną 10 września 2025 r. Co pozostaje również poza sporem, a wynika jednoznacznie z akt postępowania administracyjnego, Skarżąca co najmniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (data wpłynięcia wniosku do Organu 30 czerwca 2025 r.) ustanowiła pełnomocników: adwokata D.L. (pełnomocnik substytucyjny) oraz adwokata B.S. (pełnomocnik główny), oboje, jak wynika z treści pełnomocnictw, upoważnieni do reprezentowania Skarżącej "we wszystkich postępowaniach prowadzonych przez organy Straży Granicznej" oraz "przed innymi organami władzy publicznej". 8. Organ zatem, wbrew stanowisku Sądu I instancji, nieprawidłowo doręczył przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję. Organ pominął bowiem, że Spółka na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy miała pełnomocnika i zaskarżona decyzja winna zostać doręczona temu pełnomocnikowi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przesyłka, zawierająca zaskarżoną decyzję, nie została prawidłowo zaadresowana, gdyż zabrakło w niej elementu wskazującego jednoznacznie adwokata, do którego miała być korespondencja przesłana. Cytowany art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że pisma doręcza się pełnomocnikowi. Pełnomocnikowi, tj. osobie wskazanej z imienia i nazwiska, a nie jak to zrobił Organ, podmiotowi, w którym pełnomocnik podejmuje czynności zawodowe. 9. Faktem jest, na co wskazuje Sąd I instancji, że zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego i decyzja z 23 maja 2025 r. (wszystkie w aktach postępowania administracyjnego) zostały przez Organ wysłane na kancelarię [...] bez wskazania z imienia i nazwiska pełnomocnika reprezentującego Skarżącą i zostały następnie odebrane przez osobę uprawnioną przez kancelarię do odbioru korespondencji. To jednak, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność ta nie może konwalidować uchybienia Organu. Jak już wskazano w pkt 6 uzasadnienia art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. nie doznaje wyjątków. Jeśli Organ wiedział, że Strona działała przez pełnomocnika, to był zobligowany już na etapie wszczynania postępowania administracyjnego, a następnie doręczenia decyzji wydanej w I instancji, do poprawnego doręczenia obu pism temu pełnomocnikowi. Zatem nawet jeśli ww. pisma zostały odebrane to nie może to świadczyć przeciwko Skarżącej i sanować błędów Organu, gdyż gwarancyjny charakter przepisów o doręczeniach ma na celu przede wszystkim ochronę praw strony, która nie może ponosić negatywnych konsekwencji uchybień organu (wyrok NSA z 18 marca 2025 r., II OSK 1993/22). 10. Oznacza to, że WSA w rezultacie niezasadnie przyjął, iż nastąpiła fikcja prawna doręczenia spornej przesyłki w trybie art. 44 § 4 k.p.a. z dniem 10 września 2025 r. W rzeczywistości zaskarżona decyzja nie została w sposób odpowiadający treści art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. doręczona pełnomocnikowi Spółki. 11. Wobec powyższego w niniejszej sprawie wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi był niedopuszczalny, gdyż nie została doręczona jej skutecznie zaskarżona decyzja, a tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi. Tym samym nie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia skargi. 12. Zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem tygodniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. Natomiast wniosek jest niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności. Wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny między innymi, gdy w ogóle nie było uchybienia terminu. 13. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie, będące konsekwencją wadliwego zastosowania art. 86 § 1 w zw. z art. 87 p.p.s.a. oraz pominięcia zastosowania art. 88 w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a., podlega uchyleniu i – wobec uznania, że w istota sprawy przywrócenia terminu została dostatecznie wyjaśniona – zastąpieniu przez orzeczenie o odrzuceniu niedopuszczalnego z mocy ustawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 w zw. z art. 86 § 1 i art. 193 p.p.s.a.). 14. Mając na względzie przywołane wyżej argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 w zw. z art. 86 § 1 i art. 193 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (pkt 1). O zwrocie z urzędu Skarżącemu wpisu od zażalenia (pkt 2.) NSA orzekł na mocy art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.