II GZ 169/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Po 307/26 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2025 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 5 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Po 307/26 odmówił J. D. wstrzymania wykonania zaskarżonego przez niego postanowienia Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 6 listopada 2025 r., w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że żądaniem wstrzymania wykonania zostało objęte postanowienie WPWIS z 6 listopada 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z 9 września 2025 r. w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec niewykonania obowiązku poddania dziecka skarżącego szczepieniom ochronnym. Sąd pierwszej instancji ocenił, że postanowienie to reguluje jedynie sytuację strony w toku prowadzonego postępowania, wyrażając stanowisko organu co do zasadności zgłoszonych przez stronę zarzutów. Nie nakłada ono samo w sobie na skarżącego ani określonych obowiązków administracyjnych - w tym obowiązku realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych, ani nawet grzywny w celu przymuszenia ani nie jest źródłem uprawnień skarżącego. Tylko zaś tego rodzaju akty, to jest stwierdzające lub tworzące po stronie adresatów określone obowiązki prawne lub uprawnienia, mają przymiot wykonalności. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o uchylenie tego orzeczenia w całości. W uzasadnieniu podniesiono, że w sprawie zachodzi realne ryzyko powstania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ syn skarżącego pozostaje w trakcie diagnostyki medycznej i nie jest na tym etapie jednoznaczne wykluczenie przeciwskazań zdrowotnych do poddania dziecka szczepieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia), jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na wstępie podnieść należy, że Sąd rozpoznając ww. wniosek obowiązany jest zbadać trzy kwestie: czy wskazany we wniosku akt nadaje się do wykonania, a jeśli tak, to czy strona skarżąca w sposób przekonujący podała okoliczności przemawiające za udzieleniem jej ochrony tymczasowej, a także czy wskazane przez wnioskodawcę okoliczności istnieją i dają podstawę do zastosowania tymczasowej ochrony, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania (tak m.in. NSA w postanowieniu z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 1377/11). Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy zatem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub nałożenie obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia postępowania. Wobec powyższych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, podjętego w toku postępowania egzekucyjnego, nie mógł zostać uwzględniony. Zaskarżone postanowienie nie nakłada bowiem na skarżącą żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, orzekając jedynie o oddaleniu zarzutów zgłoszonych przez stronę w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych. Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe, bowiem ze swej natury nie podlega ono wykonaniu. Wobec braku przedmiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia, niecelowe jest odniesienie się do argumentów skarżącego mających, w jego ocenie, uzasadniać wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej. Wobec powyższego, skoro w sprawie nie doszło do naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a., wniesione zażalenie podlegało oddaleniu jako bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.