II GZ 169/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 799/21 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w K. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 24 maja 2021 r. nr NS-HŻŻiPU.906.16.2021 w przedmiocie kary pieniężnej za niezastosowanie się do zakazu prowadzenia działalności gospodarczej postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 6 grudnia 2021 r. (sygn. akt III SA/Gl 799/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił skargę F. Sp. z o.o. w K. (dalej zwaną "Skarżącą") na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach (dalej zwanej "ŚPWIS") z 24 maja 2021 r. (nr NS-HŻŻiPU.906.16.2021) w przedmiocie kary pieniężnej za niezastosowanie się do obowiązku czasowego ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej oraz postanowił zwrócić czterysta złotych uiszczonych przez składającą zażalenie tytułem wpisu sądowego od skargi. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adw. M.S., 15 czerwca 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję ŚPWIS. Do skargi nie załączyła pełnomocnictwa i dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa. Skarga obarczona była zatem brakiem formalnym, do uzupełnienia którego wezwano adw. M.S. pismem z 3 września 2021 r. W wyznaczonym przez Sąd terminie, wraz z pismem z 16 września 2021 r., adw. M.S. przesłał odpis z KRS-u oraz odpis pełnomocnictwa z 15 września 2021 r. W piśmie przewodnim pełnomocnik wskazał m. in., że pełnomocnictwo zostało podpisane przez Prezesa Spółki – M2.S2. Z treści pełnomocnictwa wynikało jednak, że pełnomocnictwo udzielone zostało przez prokurenta samoistnego Spółki – G.K. Dnia 29 września 2021 r. WSA ponownie wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia. Jednocześnie w wezwaniu wskazał na ww. rozbieżność. Sąd zobowiązał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Skarżącej przed WSA i poinformował pełnomocnika Skarżącej, że z treści nadesłanego uprzednio pełnomocnictwa wynika, że zostało ono udzielone przez prokurenta G.K., tymczasem podpis nie został złożony przez G.K., a przez prezesa spółki M2.S2. Przesyłka zawierająca wezwanie została skutecznie doręczona pełnomocnikowi Skarżącej 20 października 2021 r. W wyznaczonym terminie, który upłynął 27 października 2021 r., Skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że zgodnie z art. 57 ppsa, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Tym samym powinna odpowiadać wymaganiom wskazanym w art. 46 oraz art. 47 ppsa. WSA wskazał także, że zgodnie z art. 28 § 1 osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. WSA zaznaczył również, że zgodnie z art. 29 ppsa ww. osoby mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Dokumentem takim może być w szczególności aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Niezałączenie dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony stanowi brak formalny, który podlega usunięciu w trybie art. 49 ppsa. WSA podkreślił, że nienależyta reprezentacja stanowi jedną z przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego z powodu nieważności (art. 271 pkt 2 ppsa). W związku z powyższym, zdaniem WSA, Skarżąca nie uzupełniła braku formalnego, w konsekwencji czego należało uznać, że pełnomocnik adw. M.S. nie posiada umocowania do reprezentowania Skarżącej przed sądem administracyjnym. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: I. przepisów postępowania które miało wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj. 1. art. 28 par. 1 w zw. z art. 29 oraz 46 par. 3 ppsa poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że składająca zażalenie działająca w sprawie przez pełnomocnika nie złożyła ważnego pełnomocnictwa, podczas gdy pełnomocnictwo zostało złożone do akt sprawy wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej pismem pełnomocnika z 16 września 2021 roku (data wpływu do WSA 21 września 2021 r., k. 18 i kolejne w aktach sprawy); 2. art. 58 par. 1 pkt 3 ppsa poprzez jego błędną wykładnię skutkującą zastosowaniem w niniejszej sprawie i odrzuceniem skargi z powodu nieuzupełnienia skargi przez składającą zażalenie i niezłożenia poprawnego pełnomocnictwa, podczas gdy złożone do akt sprawy pełnomocnictwo było sporządzone w sposób poprawny a jego prawdziwość i autentyczność nie była przez WSA kwestionowana, a zatem nie zaistniała podstawa do odrzucenia skargi. II. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 60 kc i 78 § 1 kc poprzez ich niewłaściwą wykładnię skutkującą pominięciem i uznanie złożonego pełnomocnictwa jako niewłaściwego, podczas gdy zostało ono sporządzone w oparciu o wymogi wynikające z ww. przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Odrzucenie skargi jest następstwem jej niedopuszczalności, a więc sytuacji, w której sąd administracyjny nie może przyjąć skargi do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Będzie ona niedopuszczalna w sytuacji, gdy nie spełni ustawowo określonych wymagań odnośnie do przedmiotu skargi, jej formy i treści. W okolicznościach sprawy istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia czy odrzucona postanowieniem WSA skarga posiadała braki formalne w myśl art. 58 § 1 pkt 3. Jak wynika z treści art. 58 § 1 pkt 3 ppsa sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi przez skarżącego pomimo prawidłowego wezwania go do ich usunięcia. Przy czym należy tu zaznaczyć, że chodzi o brak istotny, czyli taki, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. WSA odrzucił skargę przyjmując jako brak formalny – nieusunięty w terminie pomimo wezwania pod rygorem odrzucenia skargi – brak prawidłowo sporządzonego pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 28 § 1 ppsa osoba prawna oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organ albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Zgodnie z brzmieniem art. 29 ppsa, odpowiednie umocowanie dokumentem należy wykazać przy pierwszej czynności w postępowaniu. Zgodnie z zasadą wolnego wyboru sposobu działania przed sądem administracyjnym, będącą realizacją konstytucyjnego prawa do sądu, osoba uprawniona do działania w imieniu osoby prawnej może działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocnika. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 ppsa, pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że do akt sprawy powinien zostać złożony pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Braki w tym zakresie podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 § 1 ppsa. Zgodnie z tym ostatnim przepisem jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia (art. 49 § 3 ppsa). Zauważyć w tym miejscu należy, że przepisy o pozostawieniu pisma bez rozpoznania nie dotyczą w szczególności skargi albowiem w tym przypadku następuje jej odrzucenie (art. 58 § 3 ppsa). Podkreślić należy, że każde pismo strony w tym i skarga do sądu pierwszej instancji powinno zawierać niezależnie od elementów składowych tego pisma zawartych w art. 46 § 1 ppsa w szczególności podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 ppsa). Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 ppsa). Wskazany obowiązek służy przede wszystkim ochronie uprawnień procesowych strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Konieczność przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa jest zabezpieczeniem przed niebezpieczeństwem działania pełnomocnika bez woli mocodawcy, a ponadto przejawem minimalnego poziomu formalizmu procesowego. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości umocowanie prokurenta i prezesa spółki składającej skargę. Skarga została jednak wniesiona nie przez ww. reprezentantów, a przez adw. M.S. Zgodnie z ww. przepisami, do skargi powinno zatem zostać dołączone pełnomocnictwo umocowujące adw. M.S. do działań przed sądem administracyjnym w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Przedłożone przez Skarżącą pełnomocnictwo zawierało jednak błędy, które w konsekwencji mogły prowadzić do podważenia ważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z treści pełnomocnictwa wynika bowiem, że osobą udzielającą pełnomocnictwa jest prokurent – G.K. Z pisma przewodniego wynika jednak, że pełnomocnictwo zostało podpisane przez prezesa spółki – M2.S2. Przy czym, co należy podkreślić, podpis mocodawcy złożony na pełnomocnictwie był nieczytelny i uniemożliwiał jednoznaczną identyfikację osoby składającej go. Biorąc pod uwagę powyższą argumentację, WSA prawidłowo zwrócił się do pełnomocnika, który wniósł skargę w imieniu strony o usunięcie braku formalnego poprzez nadesłanie w terminie 7 dni prawidłowo sporządzonego pełnomocnictwa (bez błędu wskazanego przez WSA) pod rygorem odrzucenia skargi. W związku z nieuzupełnieniem przez Skarżącą ww. braku formalnego WSA działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ppsa, trafnie orzekł o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny, nie podziela również zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazanego w zażaleniu. Zgodnie z art. 60 ustawy Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 r. (tekst jedn. Dz. U. 2020 r. poz. 1740; dalej zwaną "kc"), z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Natomiast zgodnie z art. 78 § 1 kc zd. pierwsze do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Wbrew wywodom zażalenia z treści pełnomocnictwa "nie da się wykoncypować", jak określił to składający zażalenie, kto w istocie w imieniu Spółki udzielił pełnomocnictwa adwokatowi M.S. a tylko taka, jednoznacznie i niewątpliwie wynikająca z treści tego pełnomocnictwa okoliczność pozwalała uznać go za należycie umocowanego pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Własnoręczne złożenie, w zasadzie nieczytelnego podpisu, przez kogoś innego, niż ten, kto figuruje w treści pełnomocnictwa, nie jest spełnieniem warunków z art. 78 § 1 kc. Dla ich zachowania obie części składanego oświadczenia woli (a więc samo oświadczenie oraz podpis) powinny być spójne, a nie sprzeczne ze sobą. Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji.