II GZ 166/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Irena Wiszniewska-Białecka po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia O. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt VI SO/Wa 1/17 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi O. D na czynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie polegającą na przekazaniu pisma postanawia oddalić zażalenie.

I Postanowieniem z 31 stycznia 2017 r. (sygn. akt VI SO/Wa 1/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu O. D. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na czynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (SKO) polegającą na przekazaniu pisma organowi właściwemu do jego rozpatrzenia, o czym zawiadomiono skarżącego. WSA wskazał, że w piśmie z 30 listopada 2016 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący wyjaśnił następnie, że wniosek ten dotyczy sprawy ze skargi z 30 listopada 2016 r. (zarejestrowanej pod sygn. akt VI SA/Wa 76/17) na "niepełnienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie funkcji organu wyższego stopnia w stosunku do organów gminy m.st. Warszawa". WSA stwierdził, że skarga w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 76/17 dotyczyła czynności SKO podjętej na podstawie art. 65 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.; k.p.a.). Organ ten - uznając się za niewłaściwy do rozpoznania pisma skarżącego z [...] kwietnia 2016 r. w sprawie wniosku o stypendium sportowe Prezydenta m.st. Warszawy - przekazał to pismo do rozpoznania Radzie m.st. Warszawy. Zdaniem WSA, w takich okolicznościach należało zastosować art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn.; p.p.s.a.), zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. WSA stwierdził, że oczywista bezzasadność skargi ma miejsce m.in. w sytuacji, gdy zachodzą oczywiste przesłanki odrzucenia skargi. W ocenie WSA, skarga złożona w tej sprawie jest oczywiście bezzasadna, ponieważ dotyczy czynności materialno-technicznej. Czynność taka nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a wnoszona na nią skarga będzie podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. II Skarżący złożył zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Wniósł o uchylenie postanowienia WSA i przyznanie prawa pomocy. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: art. 247 p.p.s.a., art. 258 §1 i § 2 pkt 4 p.p.s.a., art. 245 § 2 w związku z 246 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., art. 1, art. 1, art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 i 9, art. 7 p.p.s.a. i art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 1066 z późn. zm.). Zdaniem skarżącego, WSA bezzasadnie odmówił przyznania mu prawa pomocy, co miało związek z błędnym określeniem przedmiotu sprawy. Skarżący stwierdził, że skarga dotyczyła bezczynności SKO, które bezprawnie uznało, że nie jest organem właściwym do oceny działań Prezydenta m.st. Warszawy. W ocenie skarżącego, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zostać uwzględniony, ponieważ spełnia wszystkie wymogi formalne i dowodzi, że skarżący nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej ustawodawca uzależnił od dwóch przesłanek, spośród których pierwsza musi być spełniona, a druga nie może wystąpić. Pierwszą z przesłanek określa art. 246 § 1 p.p.s.a., który uzależnia przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Druga z przesłanek wynika z art. 247 p.p.s.a. i ma charakter negatywny, co oznacza, że jej wystąpienie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy chociażby spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy z art. 246 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Należy podzielić stanowisko WSA, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. istnieje przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 247 p.p.s.a. [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., wyd. 6, Warszawa 2016, a także powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie WSA uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony w sprawie ze skargi na czynność SKO polegającą na przekazaniu pisma - w trybie art. 65 § 1 k.p.a. - innemu organowi. W zażaleniu skarżący zakwestionował taką kwalifikację przedmiotu jego skargi i podniósł, że w istocie skarga dotyczy bezczynności SKO. Zdaniem NSA, WSA prawidłowo uznał, że skarżący wniósł skargę na opisaną wyżej czynność SKO. Z treści skargi z 30 listopada 2016 r. wynika bowiem, że skarżący kwestionuje to, iż SKO uznało się za organ niewłaściwy w niniejszym postępowaniu. Prawidłowo też WSA uznał, że w sprawie zachodzi przesłanka odmowy przyznania prawa pomocy, o jakiej mowa w art. 247 p.p.s.a. Skarżący wystąpił ze skargą na przekazanie podania do organu właściwego na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., który stanowi, że: "Jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie". Przekazanie podania organowi właściwemu nie wymaga wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej, postanowienia czy też innego aktu z zakresu administracji publicznej. Następuje ono jedynie w formie czynności materialno-technicznej, o podjęciu której organ ma obowiązek zawiadomić wnoszącego podanie i która nie podlega zaskarżeniu. Nie można mieć wątpliwości, że przekazanie podania według właściwości nie jest czynnością, na którą – w myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. – przysługiwałaby skarga do sądu administracyjnego. Skarga O. D. była zatem oczywiście bezzasadna. Ustalenie, że skarga jest oczywiście bezzasadna, uprawniało WSA do odmowy przyznania prawa pomocy, stosownie do art. 247 p.p.s.a. W takiej sytuacji WSA nie musiał oceniać, czy argumenty podniesione we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazują na ziszczenie się przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.