II GZ 164/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. Sp. k. w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 2357/22 o odrzuceniu skargi A. Sp. z o.o. Sp. k. w D. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 4 sierpnia 2022 r. nr 02/08/2022 w przedmiocie określenia wysokości opłaty zapasowej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 2357/22, odrzucił skargę A. Sp. z o.o. Sp.k. w D. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 4 sierpnia 2022 r., w przedmiocie określenia wysokości opłaty zapasowej. Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 28 września 2022 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono spółce w dniu 14 listopada 2022 r., zatem termin na wykonanie powyższego zarządzenia mijał z dniem 21 listopada 2022 r. Zgodnie z informacją z 30 listopada 2022 r. w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zidentyfikowano wpisu sądowego od przedmiotowej skargi. Odrzucając zażalenie postanowieniem zaskarżonym na obecnym etapie postępowania, WSA stwierdził że skarżąca w terminie zakreślonym przez Sąd, nie uiściła wpisu od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. Sp. z o.o. Sp. k. w D., zaskarżając w całości postanowienie Sądu I instancji oraz zarzucając mu naruszenie: 1. art. 220 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), poprzez odrzucenie wniesionej skargi z powodu błędnego przyjęcia, iż skarżąca, pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, a to uiszczenia wpisu od skargi, nie uzupełniła jej braków formalnych; 2. art. 243 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącej o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi wskutek niewzięcia pod uwagę przez orzekający sąd faktycznej sytuacji finansowej skarżącej, a to trudnej sytuacji finansowej co uniemożliwia poniesienie wydatków związanych z opłatą od wniesionej skargi; 3. art. 6 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie wyrażające się brakiem udzielenia skarżącej pełnego pouczenia w zakresie skutków prawnych, w przypadku złożenia ponownego wniosku o zwolnienie od wpisu, co skutkowało złożeniem przez skarżącą ponownego wniosku zgodnie z post. NSA z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt II OZ 155/1, który to wniosek o przyznanie prawa pomocy (ponowny) Sąd winien potraktować jako wniosek o zmianę uprzedniego postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy wskutek zmiany okoliczności; 4. art. 165 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że pomimo zmiany okoliczności sprawy Sąd I instancji nie wezwał ponownie skarżącej do przedłożenia oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym oraz wykazania na czym polegały podniesione przez nią zmiany okoliczności, co miało istoty wpływ na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia; 5. 255 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie wyrażające się brakiem wezwania strony do złożenia oświadczeń majątkowych i przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz wykazania zaistniałych zmian, które pogorszyły sytuację materialną strony skarżącej; 6. art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy okoliczności sprawy i przedstawione dowody wskazują, iż w niniejszej sprawie zasadne było przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co tym bardziej oznacza również naruszenie, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. czyli przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym; 7. art. 252 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie podczas gdy skarżąca w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, także później w toku postępowania przedstawiła oświadczenie zawierające oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, popierając to stosowną dokumentacją i gdy okoliczności sprawy i przedstawione dowody wskazują, iż w niniejszej sprawie zasadne było przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym; 8. przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz brak wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku i w konsekwencji dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do uznania, iż: a) skarżąca ograniczając wydatki do niezbędnego minimum jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego, postępowania, podczas gdy przedstawiony stan majątkowy, możliwości finansowe całkowicie uniemożliwiają jej poniesienie kosztów poszukiwania ochronny prawnej przed sądami administracyjnymi. b) skarżąca powinna liczyć się możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej i tym samym zabezpieczyć środki na ten cel, podczas gdy Skarżąca wykazała, że nie uzyskuje dochodów z tytułu prowadzonej działalności, która de facto została zawieszona, a środki zgromadzone na rachunku bankowym firmy oraz osobistym zostały w całości zajęte przez Urząd Skarbowy na poczet należności związanych ze sprawą podatkową. Tym samym skarżąca wykazała ponad wszelką wątpliwość, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; c) pominięcie wszelkich okoliczności wskazujących na to, że skarżąca Spółka nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, i podejmowanie czynności zmierzających do ustalenia czy Skarżąca jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania, przez co Sąd także błędnie zastosował art. 246 § 1 dotyczący osób fizycznych, podczas gdy postępowanie niniejsze dotyczy regulacji dla osób prawnych. Podnosząc te zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub jego zmianę, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Na wstępie rozważań stwierdzić należy, że jedynym zarzutem, który odnosi się do objętego zażaleniem postanowienia z uwagi na jego przedmiot, jest zarzut zawarty w punkcie 1 petitum zażalenia, tj. zarzut naruszenia art. 220 p.p.s.a. Tylko bowiem ten przepis, w treści jego § 3, odnosi się do skutków nieuiszczenia opłaty sądowej w postaci odrzucenia skargi, a zatem do przedmiotu niniejszego postępowania wpadkowego. Pozostałe zarzuty, przywołane w nich przepisy oraz okoliczności przedstawione na ich poparcie nie mogą odnieść zamierzonego przez stronę skutku, gdyż – jak wynika z akt sprawy - w przedmiotowej sprawie strona nie składała wniosku o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części nie była w ogóle oceniana i procedowana przez sąd. Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji odrzucającego skargę spółki, wskazać należy, że zgodnie z art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Złożona w niniejszej sprawie skarga jest pismem procesowym podlegającym opłacie. Zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne ma zatem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (art. 239 § 1 pkt 1-3, art. 239 § 2 i art. 240 p.p.s.a.), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (art. 239 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z powyższych okoliczności, a zatem skarżąca została prawidłowo wezwana do uiszczenia brakującego wpisu sądowego. Jak wynika z akt sprawy, odpis zarządzenia z dnia 28 września 2022 r., wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, doręczono stronie 14 listopada 2022 r., a zatem termin do jego wykonania upływał z dniem 21 listopada 2022 r. Ze znajdującej się na karcie akt sądowych pod numerem 44 Informacji z Rejestru Opłat Sądowych WSA w Warszawie wynika, że wymaganej w sprawie należności nie zidentyfikowano. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wezwanie Sądu I instancji z dnia 20 października 2022 r. o doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (vide: karta akt sądowych nr 17) było jasne, czytelne i zrozumiałe, a także zawierało stosowne pouczenie w zakresie możliwości uregulowania wymaganej opłaty. W zarządzeniu Sąd określił kwotę należnego wpisu oraz poinformował z jaką konsekwencją skarżąca będzie musiała się liczyć w przypadku niewykonania niniejszego wezwania. W ocenie sądu kasacyjnego, WSA prawidłowo wskazał na bezskuteczny upływ terminu zakreślonego na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. Dostrzeżony brak fiskalny nie został bowiem uzupełniony do dnia wydania postanowienia przez WSA, tj. do dnia 19 grudnia 2022 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie skargę odrzucił. Z przedstawionych wyżej przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.