II GZ 162/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Sp. z o.o. Sp. k. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 136/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. Sp. k. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 21 lutego 2023 r. nr 2601-IOA.48.37.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 136/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił T. Sp. z o.o. Sp.k. w W. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 21 lutego 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Sąd pierwszej instancji uznał, że uzasadnienie wniosku nie pozwoliło dokonać oceny, czy wykonanie zaskarżonej decyzji mogło spowodować okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."). Przytoczone przez stronę twierdzenia zostały uznane za gołosłowne, nie zostały sprecyzowane i wykazane. Skarżąca nie podała informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, posiadanych aktywów czy stanu rachunków bankowych. Nie przedstawiła dokumentów źródłowych odzwierciedlających jej sytuację. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie dotyczyły bieżącej sytuacji finansowej skarżącej. Zdaniem WSA, spółka nie wykazała wpływu udzielenia ochrony tymczasowej na stan zdrowia prezesa spółki i możliwości dalszego leczenia. W związku z tym – w ocenie Sądu – nie można było ustalić, w jakim stopniu zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. "63 § 3" p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że argumentacja zawarta we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uprawdopodabnia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla T. Sp. z o.o. Sp.k., podczas gdy obiektywnie ze złożonych dokumentów w niniejszej sprawie wynika, że w przypadku braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spółka jest realnie zagrożona utratą płynności finansowej i nie będzie w stanie regulować na bieżąco wszystkich swoich zobowiązań, a tym samym nie będzie w stanie prowadzić dalszej działalności, mając na uwadze wszczęte już postępowanie egzekucyjne w administracji, co finalnie może doprowadzić do konieczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Wniosła również o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci: - upomnienia nr 3217-COW.722.006677.2023 z 28 marca 2023 r. wydanego przez Naczelnika III Urzędu Skarbowego w Szczecinie oraz upomnienia 3217-COW.722.008687.2023 z 20 kwietnia 2023 r. - skonsolidowanego rachunku zysków i strat w spółce za okres od 1 marca 2023 r. do 31 marca 2023 r. celem wykazania faktów wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do spółki wobec nałożonych kar pieniężnych dotyczących monitorowania drogowego przewozu towarów m.in. objętych niniejszym postępowaniem, gdzie łączna wysokość nałożonych kar, które podlegają egzekucji, wynosi obecnie 182 523 zł; trudnej sytuacji majątkowej spółki oraz wygenerowania straty za pierwszy kwartał 2023 r.; ryzyka utraty płynności finansowej spółki w przypadku kontynuowania postępowania egzekucyjnego w administracji. Skarżąca wskazała, że charakter działalności prowadzonej przez nią cechuje się koniecznością posiadania stałej płynności finansowej z uwagi na konieczność ciągłego nabywania towaru w postaci paliw oraz wysokich kosztów prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem spółki, w aktach znajdują się dokumenty obrazujące jej sytuację finansową. Skarżąca podniosła, że jest małym podmiotem i nie działa pod szyldem dużej korporacji paliwowej, która przyciągałaby większą ilość potencjalnych klientów. W ostatnim okresie ceny paliw bardzo się wahały z powodu sytuacji na świecie, więc skarżąca musiała stosować niskie marże, aby zachować konkurencyjność wobec innych podmiotów na rynku. Spółka zaliczyła więc spadek rentowności przy rosnących kosztach prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka nie posiada również dodatkowego majątku, który mogłaby spieniężyć bez uszczerbku dla prowadzonej działalności. Brak wstrzymania wykonania decyzji będzie skutkował koniecznością zamknięcia działalności spółki i zwolnieni pracowników. Podniosła również, że kara została nałożona w wyniku błędu w obsłudze aplikacji do sporządzania raportów SENT, którą obsługiwał cyfrowo wykluczony operator. Błędy te nie były umyślne, natomiast stany licznikowe, a w tym towarowe, zgadzały się i nie miało miejsca uszczuplenie podatkowe z tego tytułu. Ponadto, wskazała, że prezes zarządu spółki doznał udaru mózgu w 2022 r., cierpi na wiele schorzeń, niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze. Skutkowało to m.in. niedopatrzeniem obowiązków związanych z cyfrowym wysyłaniem raportów SENT. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., rozumie się zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379). Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa i doktryny, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że uzasadnienie wniosku musi w sposób przekonywający pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu a wystąpieniem zagrożenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja przedstawiona we wniosku powinna więc odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, czy są podstawy do jego uwzględnienia (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 375 i powołane w nim orzecznictwo). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienia NSA z: 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające złożenie samego wniosku z przytoczeniem w jego uzasadnieniu w sposób lapidarny okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia (np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA z: 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19). Jak wynika z powyższego, ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od oceny okoliczności poszczególnych przypadków; ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji wnioskodawcy, dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (np. postanowienia NSA z 15 września 2020 r., sygn. akt II GZ 249/20, 10 lutego 2022 r., sygn. akt II GZ 8/22). Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie skarżącej z uwzględnieniem powyższych przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji było prawidłowe. Należy bowiem podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wpłynąć na jej sytuację majątkową. W aktach sprawy nie znajdują się żadne dokumenty, które pozwoliłyby na odtworzenie tej sytuacji. Dopiero jej ustalenie dałoby podstawy do tego, żeby ocenić, czy wykonanie zaskarżonej miałoby takie konsekwencje, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. W tej sytuacji Sąd nie miał możliwości ocenienia, czy zapłata należności określonej zaskarżoną decyzją spowoduje utratę płynności finansowej. Z podanych powyżej powodów poza zakresem oceny była również analiza dochodów skarżącej w perspektywie zmieniających się cen paliw. Jedyne dokumenty obrazujące częściowo sytuację majątkową skarżącej znajdowały się w aktach administracyjnych sprawy i zawierały zeznanie CIT, PIT prezesa zarządu spółki i sprawozdanie finansowe spółki za 2020 r. Nie były to dokumenty pozwalające ocenić sytuację finansową spółki w chwili orzekania przez Sąd pierwszej instancji. Nie mogło wpłynąć na tę ocenę załączone do zażalenia upomnienie wystosowane przez Naczelnika III Urzędu Skarbowego w Szczecinie, który wezwał do uregulowania należności – kar pieniężnych dotyczących monitorowania drogowego przewozu towarów. Sama bowiem okoliczność wystosowania upomnienia nie mogła stanowić podstawy udzielenia ochrony tymczasowej, w sytuacji gdy nieznana była Sądowi sytuacja finansowa skarżącej, którą wykazać powinna ta właśnie strona, co wskazane zostało powyżej. Również bez wpływu na wynik sprawy było złożenie skonsolidowanego rachunku zysków i strat. Zadaniem NSA nie jest bowiem ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz li tylko kontrola postanowienia wydanego przez WSA. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Również sytuacja zdrowotna prezesa zarządu spółki z o.o., która jest komplementariuszem skarżącej spółki, nie mogła wpłynąć na wynik rozpoznania zażalenia. Sąd nie ma bowiem ani wiedzy, ani kompetencji do ocenienia, jaki wpływ na stan zdrowia prezesa zarządu spółki będącej wspólnikiem skarżącej spółki może mieć wykonanie zaskarżonej decyzji. Nie zostało to również wyjaśnione w wystarczający sposób w zażaleniu. Końcowo, NSA stwierdził, że argumenty dot. nieumyślności popełnionych błędów oraz ich skala i szkodliwość dla budżetu Skarbu Państwa nie mogły być badane w niniejszym postępowaniu. Podczas rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sądy nie mogą bowiem oceniać zasadności skargi (czy innymi słowy – prawidłowości decyzji), a do tej kwestii odnoszą się te argumenty. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.