II GZ 160/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2626/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

I Postanowieniem z dnia 20 listopada 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2626/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") odmówił M. F. (dalej jako: "skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej jako: "BFG") z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. W dniu 18 listopada 2022 r. skarżąca wniosła skargę na ww. decyzję BFG wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że o decyzji dowiedziała się od swoich rodziców, którzy wiadomość te uzyskali w dniu 14 listopada 2022 r. podczas wizyty w placówce banku. Uzasadniając powyższe postanowienie Sąd pierwszej instancji przytoczył treść przepisów art. 86 i 87 p.p.s.a. oraz przedstawił wymagania stawiane podmiotowi, który wnosi o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Sąd pierwszej instancji wskazał, że pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca uprawdopodobniła, że nie wiedziała o wydanej przez BFG decyzji z dnia 29 września 2022 r. Nie uprawdopodobniła natomiast, w ocenie Sądu pierwszej instancji, w żaden sposób braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na tę decyzję. Skarżąca, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, nie była bezpośrednim adresatem zaskarżonej decyzji, więc nie było obowiązku doręczenia jej rozstrzygnięcia. Zatem podlegała ona ogólnej zasadzie, zgodnie z którą przysługiwał jej 7-dniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia ogłoszenia decyzji BFG na stronie internetowej. W rozpoznawanej sprawie informacja o przyczynach i skutkach wydania spornej decyzji ukazała się na stronie internetowej BFG dnia 30 września 2022 r., zatem ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był dzień 7 października 2022 r. Sąd pierwszej instancji dodał, że opublikowana informacja zawierała pouczenie o możliwości zakwestionowania przedmiotowej decyzji i informację o 7-dniowym terminie do jej zaskarżenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była ona w stanie przeciwdziałać. Z okoliczności sprawy, jak i z informacji dostępnych publicznie wynikało, że informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec A. S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach krajowych i lokalnych. Skarżąca, jako nabywca instrumentów finansowych od tego banku, winna, w ocenie Sądu pierwszej instancji należycie dbać o własne interesy. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona skarżąca dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, a zatem termin do dokonania czynności nie mógł zostać przywrócony. II Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, która zaskarżając je w całości wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG, a tym samym, że nie istnieją przesłanki do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest zaś stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie tylko nie uwzględnił wszystkich okoliczności, które mogłyby przemawiać za przywróceniem skarżącej terminu do wniesienia skargi od decyzji BFG, ale w istocie nie dokonał ich analizy i oceny w świetle ustawowych przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Przede wszystkim Sąd I instancji nie rozważył kwestii należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z zawinieniem skarżącej w odniesieniu do podjętych przez nią działań. Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), Sąd I instancji winien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy skarżącej. Kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Odnosząc te ogólne uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że o ile Sąd i instancji przedstawił interpretację przepisów regulujących kwestię terminu do zaskarżenia decyzji BFG dla podmiotu niebędącego jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, uznając że nastąpiło to dnia 7 października 2022 r., a także odniósł się do kwestii pouczenia o trybie i terminie do złożenia skargi, to nie zbadał wystarczająco kwestii zaktualizowania się przesłanki określonej w art. 86 p.p.s.a. w kontekście okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd I instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, Sąd pierwszej instancji mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, winien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącej działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23). Ponadto należy mieć na uwadze, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej (zob. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. II GZ 183/10, postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. I GZ 237/14, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OZ 609/19). Z przedstawionych wyżej powodów – przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego – sprawa podlegała przekazaniu do rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zbada – pod kątem przesłanek określonych w art. 86 p.p.s.a. – czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.