II GZ 16/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2280/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi L. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie oddalenie skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie.

Objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 8 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi L. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 14 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wzruszenia postanowienia z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2280/13, odmawiającego przyznania L. S. (dalej jako: "skarżąca") prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odpis postanowienia wraz z pouczeniem o trybie i terminie wniesienia zażalenia doręczono skarżącej w dniu 21 października 2014 r. Termin do wniesienia zażalenia mijał zatem w dniu 28 października 2014 r. Pismem z dnia 29 października 2014 r. (data nadania w placówce pocztowej) L. S. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 14 października 2014 r. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ww. zażalenie. Odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu 18 listopada 2014 r. Pismem z dnia 24 listopada 2014 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 14 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2280/13. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż nieświadomie uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2014 r. Sąd pierwszej instancji odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazał, iż w niniejszej sprawie nie można uznać, że strona składająca wniosek o przywrócenie terminu uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie Sąd pierwszej instancji okoliczności podane we wniosku w żadnym wypadku nie mogą świadczyć o braku winy strony, gdyż nie są to okoliczności, którym można przypisać charakter przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Sąd odnosząc się do wskazanej przez skarżącą przyczyny uchybienia terminu – złej kondycji psychofizycznej, związanej z długotrwałą chorobą i wieloletnim pozostawaniem bez pracy, zauważył, że zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiskiem nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Jest nią z reguły nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nawet taka choroba, która wymaga leżenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli przykładowo strona mogła nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników (por. postanowienia NSA: z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt II FZ 1013/12, z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 809/04; z dnia 30 maja 2012, sygn. akt I OZ 389/12, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu pierwszej instancji zarówno wyjaśnienia skarżącej zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, jak i treść załączonych zaświadczeń lekarskich, nie wskazuje, by w trakcie biegu terminu na wniesienie zażalenia od postanowienia z dnia 14 października 2014 r. kondycja psychofizyczna skarżącej pogorszyła się na tyle, by uznać ją za chorobę nagłą, uniemożliwiającą działanie. Podkreślenia wymaga, że zaświadczenia lekarskie, na które powołuje się skarżąca, nie wskazują chociażby na cel wizyt lekarskich w dniach 17 października 2014 r. i 21 listopada 2014 r., ani na objawy choroby, z jakimi mogła zgłosić się w tych dniach skarżąca, w szczególności nie wskazują, by celem konsultacji było zgłoszenie się skarżącej z nagłym pogorszeniem stanu zdrowia. W ocenie Sądu pierwszej instancji błędne przekonanie skarżącej, że odebrała postanowienie z dnia 14 października w dniu 22 października 2014 r. – gdy w rzeczywistości był to 21 października 2014 r. – nie tylko nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, ale wręcz przeciwnie – świadczy o co najmniej lekkim niedbalstwie skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła L. S. wnosząc o jego uchylenie, jako naruszającego przepisy postępowania i przepisy prawa materialnego. W uzasadnieniu zażalenia L. S. wskazała, że z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że doszło do oczywistej omyłki za sprawą której skarżąca była pewna, wysyłając korespondencję w dniu 29 października 2014 r., że terminu dochowała. Skarżąca w uzasadnieniu ponownie powołała się na swoją chorobę i podkreśliła, iż nie miała świadomości, popełniając pomyłkę – błędne zapisanie daty odbioru przesyłki – która spowodowała niezłożenie zażalenia na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), nie zachowany przez stronę termin do dokonania czynności w postępowaniu przed sądem może być przywrócony, jeśli strona uprawdopodobni, iż uchybienie to nastąpiło bez jej winy. Pismo zawierające wniosek o przywrócenie powinno zostać złożone w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z treści powołanych wyżej przepisów, strona wnosząca o przywrócenie terminu winna zatem uprawdopodobnić, iż w trakcie biegu terminu do dokonania określonej czynności, wystąpiły takie przeszkody o charakterze obiektywnym, które uniemożliwiły jej dochowanie terminu. Strona ma również obowiązek wykazania, od którego momentu przyczyna lub przyczyny te ustały. Podstawowy problem w sprawie sprowadza się do oceny, czy okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Na gruncie rozpoznawanej sprawy okolicznością bezsporną jest to, że termin do złożenia zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z 14 października 2014 r., upływał z dniem 28 października 2014 r. Skarżąca złożyła zażalenie w dniu 29 października 2014 r. – to jest dzień po terminie. Skarżąca jako argument w zakresie przywrócenia uchybionego terminu do złożenia zażalenia wskazała własną pomyłkę w postaci nieprawidłowego zapisania terminu odebrania przez siebie powyższego postanowienia Sądu. Skarżąca wskazała, iż była w tym czasie w złym stanie psychofizycznym, pozostającym w ścisłym związku z długotrwałą chorobą i wieloletnim pozostawaniem bez pracy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyżej opisana okoliczność nie może stanowić podstawy do uznania jej za okoliczność dającą podstawę prawną do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Powyższa okoliczność nastąpiła, bowiem na skutek zawinionego działania samej Skarżącej. Powołany przez Sąd pierwszej instancji art. 86 § 1 p.p.s.a. uzależnia przywrócenie terminu od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego uwzględniającego subiektywny miernik staranności wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (por. postanowienie NSA z 27 września 2007 r., I GZ 198/07). Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że okoliczności podane przez Skarżącą nie można zaliczyć do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie jest to okoliczność obiektywna, lecz uzależniona od strony, a więc subiektywna. Odnosząc się do argumentów Skarżącej dotyczących jej choroby oraz przesłanego do Sądu pierwszej instancji zaświadczenia lekarskiego wskazać należy, iż nie zawsze i nie każda choroba strony lub pełnomocnika stanowi uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi procesowemu. Co do zasady okolicznością wskazującą na brak winy jest bowiem taka niedyspozycja zdrowotna, która występuje nagle i jest na tyle poważna, że strona (lub jej pełnomocnik) obiektywnie nie jest w stanie dokonać czynności procesowej w terminie i w dodatku nie jest możliwe posłużenie się inną osobą dla dokonania takiej czynności. W niniejszej sprawie Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, by choroba, która miała uniemożliwić jej terminowe wniesienie zażalenia, wystąpiła na tyle niespodziewanie i była na tyle poważna, że nie mogła w terminie wnieść zażalenia na postanowieni Sądu. W tym stanie sprawy – przyjmując obiektywny miernik staranności – nie można było uznać, że strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji trafnie odmówił przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.