II GZ 146/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku K. F. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności Sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Gabrieli Jyż w postępowaniu zakończonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt II GZ 146/23 w przedmiocie oddalenia zażalenia K. F. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1832/22 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi K. F. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr DEM-2.80.7.22.2 w przedmiocie wymiany dyplomu drugiego oficera mechanika na statku postanawia: odrzucić wniosek.

K.F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z 27 kwietnia 2022 r. w przedmiocie wymiany dyplomu drugiego oficera mechanika na statku. Zarządzeniem z 20 grudnia 2022 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł, zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535 ze zm.). Skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, które następnie zostało zarejestrowane w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 maja 2023 r., sygn. akt II GZ 146/23, w składzie: Przewodniczący Sędzia Gabriela Jyż, oddalił zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Odpis postanowienia został przesłany do skarżącego. W dniu 20 sierpnia 2023 r. skarżący skierował do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo procesowe, w którym na podstawie art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm., dalej: p.u.s.a.) wniósł m.in. o zbadanie "wymogów niezawisłości oraz bezstronności" sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Gabrieli Jyż. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożony w niniejszej sprawie wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności (zwany dalej w skrócie: test niezawisłości i bezstronności) podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a. "Dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy". Natomiast z § 2 tego przepisu wynika, że "Wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1, może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną". Z kolei z § 4 wynika, że "Wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Sąd przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie zawiadamia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a przy każdym kolejnym - jeżeli skład rozpoznający sprawę uległ zmianie. Do wniosku rozpoznawanego przez Naczelny Sąd Administracyjny przepis art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, 655, 1457 i 1855) stosuje się." W § 5 przewidziano, że "Wniosek powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: 1) żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 1; 2) przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie.". Stosownie zaś do art. 5a § 6 p.u.s.a. "Wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5 podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po terminie albo z innych przyczyn niedopuszczalny." Odnosząc powyżej zacytowane przepisy dotyczące procedury zgłaszania wniosków badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności do niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności wskazać, że z tych przepisów wprost wynika, że przeprowadzenie testu niezawisłości i bezstronności sędziego możliwe jest w sytuacji rozpoznawania sprawy co do istoty (w zakresie w jakim orzekają wojewódzkie sądy administracyjne) lub rozpoznawania skargi kasacyjnej (w zakresie w jakim orzeka Naczelny Sąd Administracyjny). Natomiast w niniejszej sprawie wniosek o przeprowadzenie testu niezawisłości i bezstronności został złożony w związku z przeprowadzonym przez Naczelny Sąd Administracyjny postępowaniem zażaleniowym na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zakończonym postanowieniem NSA z 30 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 146/23, a zatem nie w postępowaniu zmierzającym do rozpoznania sprawy co do istoty, lecz w postępowaniu wpadkowym. Już z tego powodu należy uznać ten wniosek za niedopuszczalny, podlegający odrzuceniu na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a. (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2023 r., II GZ 302/23). Nadto wskazać należy, że złożony w tej sprawie wniosek K. F. sporządzony został osobiście przez wnioskodawcę, nie spełniał zatem przewidzianego w art. 5a § 4 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a. wymogu przymusu adwokacko-radcowskiego. Dodatkowo wskazać też należy, że wniosek K. F., ograniczający się jedynie do stwierdzenia o istnieniu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej układu o nazwie "układ administracyjny" i zarzutu świadomego i celowego działania na niekorzyść skarżącego ze względu na nierozpatrzenie złożonej skargi - nie spełnia wymogów przewidzianych w cytowanym powyżej art. 5a § 5 p.u.s.a. Z przepisu tego wynika, że warunkującym merytoryczne rozpoznanie wniosku wymogiem formalnym jest sformułowanie w nim żądania zbadania spełnienia przez sędziego wymogów bezstronności i niezawisłości w powiązaniu z okolicznościami towarzyszącymi jego powołaniu oraz jego postępowaniu po powołaniu, a także takie uzasadnienie tego wniosku, które będzie wskazywać na okoliczności i dowody wspierające to żądanie. Przez "okoliczności uzasadniające żądanie" należy rozumieć przede wszystkim okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego. Przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, gdyż te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a p.u.s.a. Nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stanowisko i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie należy kwalifikować jako brak formalny wniosku (por. m.in. postanowienie NSA z 3 października 2022 r., sygn. akt III OSK 3402/21; także postanowienie WSA w Opolu z 22 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Op 194/22). Zwrócić też należy uwagę, że wniosek ten został wniesiony już po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia wpadkowego. Nie został zatem zachowany przewidziany w art. 5a § 4 p.u.s.a. termin na złożenie wniosku o przeprowadzenie testu niezawisłości i bezstronności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o odrzuceniu wniosku, działając na podstawie art. 5a § 6 w zw. z § art. 5a § 2, § 4, § 5 i §18 oraz w zw. z art. 16 § 2 p.u.s.a.