II GZ 145/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na zarządzenie sędziego sprawozdawcy z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 2718/20 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi R. P. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia 1 października 2020 r., nr DZP-II.604.133.2020 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym zarządzeniem z 12 lutego 2026 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2718/20, sędzia sprawozdawca, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wezwał R. P. (dalej: Skarżący) do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł od wniesionej skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (dalej: Komisja Egzaminacyjna) z 1 października 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. Jako podstawę prawną wezwania wskazano § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 16 grudnia 2003 r.). Jednocześnie pouczono Skarżącego, że wymienioną kwotę należy uiścić na rachunek bankowy Sądu, w banku lub urzędzie pocztowym – w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, pod rygorem odrzucenia skargi. W wywiedzionym zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie tego zarządzenia w całości jako bezprawnego oraz o zwolnienie z opłat i kosztów sądowych w całości, jak również o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że choć Skarżący w zażaleniu zawarł również wniosek o przyznanie mu prawa pomocy, m.in. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jednakże w niniejszej sprawie WSA rozpoznawał już ponawiane przez Skarżącego wnioski w tym przedmiocie i dwukrotnie prawomocnie odmawiał mu przyznania tego prawa (sygn. akt VI SPP/Wa 222/20 i VI SPP/Wa 239/24), m.in. w związku z niewykonywaniem przez Skarżącego wezwań do przedstawienia określonych dokumentów odnoszących się do jego sytuacji majątkowej. W takiej sytuacji złożenie kolejnego w tej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawierającego tylko żądanie, nie wstrzymywało rozpoznania zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. W ocenie Sądu odwoławczego, tego rodzaju działania Skarżącego - polegające na składaniu w tej samej sprawie kilku kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, zawierających taką samą lub bardzo zbliżoną argumentację bądź bez jakiegokolwiek uzasadnienia - stanowią przykład nadużycia prawa do sądu i jako takie nie zasługują na ochronę (zob. postanowienie NSA z 21 października 2016 r., sygn. akt I GZ 555/16; LEX nr 2142971). Przechodząc do oceny zażalenia - nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. W tym przypadku przewodniczący (tu: sędzia sprawozdawca) wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (§ 3). W myśl art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami wszczynającymi postępowanie przed sądem administracyjnym są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). W art. 233 p.p.s.a. zawarto z kolei delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu. W wykonaniu tej delegacji, Rada Ministrów wydała wskazane powyżej rozporządzenie z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarządzeniem z 12 lutego 2026 r. sędzia sprawozdawca, po prawomocnym zakończeniu postępowań wpadkowych zainicjowanych składanymi przez Skarżącego wnioskami w przedmiocie prawa pomocy oraz o wyłączenie sędziego sprawozdawcy w niniejszej sprawie, zasadnie wezwał Stronę do uiszczenia prawidłowego wpisu w wysokości 200 zł od wniesionej skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, jednakże przywołując przy tym nieprawidłową podstawę prawną tego obowiązku. W kontrolowanej sprawie – z uwagi na przedmiot zaskarżenia -winien to być § 2 ust. 5 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r., zgodnie z którym wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy pobiera się w wysokości 200 zł. Tymczasem błędnie wskazano na przepis ust. 1 pkt 1 § 2 cyt. rozporządzenia, odnoszący się do wpisu stałego w kwocie 100 zł od skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym. Wskazanie błędnej podstawy prawnej wezwania do uiszczenia wpisu nie zwalniało jednakże Skarżącego od obowiązku uiszczenia tego wpisu, gdyż został on ustalony w prawidłowej wysokości, w celu wykonania obowiązku ustawowego (art. 230 § 1 p.p.s.a.) i obwarowany właściwym rygorem odrzucenia skargi (art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.), co w konsekwencji czyni zaskarżone zarządzenie niewadliwym. Również sam Skarżący w zażaleniu w żaden sposób nie kwestionował podstawy prawnej ustalenia wysokości żądanego wpisu, wskazując jako zaskarżoną kwotę 200 zł., a jedynie podważał zasadność wezwania o jego uiszczenie. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.