II GZ 145/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 433/20 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 29 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 433/20, po rozpoznaniu wniosku D. D. o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2020 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że D. D. wniósł skargę na wskazaną wyżej decyzję. W skardze strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji WSA wskazał na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) oraz stwierdził, że skarżący na poparcie swojego żądania nie podniósł żadnej argumentacji. W związku z powyższym Sąd nie był w stanie ocenić, czy w przypadku strony zasadne jest udzielenie jej tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym. WSA stwierdził, że orzekając o wstrzymaniu lub odmowie wstrzymania zaskarżonego aktu, sąd dokonuje oceny, czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ocena ta jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku złożonym przez stronę. Oznacza to, że wniosek powinien być wnikliwie uzasadniony. Zdaniem WSA, konieczna jest spójna argumentacja poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania jest uzasadnione. Możliwość wystąpienia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków musi być natomiast realna i poparta rzeczowymi dowodami źródłowymi. WSA stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż zachodzą ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Sąd I instancji podkreślił również, że złożony wniosek dotyczy decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie. Nałożony obowiązek poddania się badaniu ma na celu stwierdzenie istnienia bądź nieistnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jego niedopełnienie nie skutkuje bezpośrednio utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Skierowanie na badanie ma jedynie na celu wyjaśnienie wątpliwości co do stanu zdrowia osób, które naruszają przepisy ruchu drogowego. Zdaniem WSA, wykonanie przez skarżącego badania nie zrodzi zatem trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył D. D., zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania w sprawie i uznanie, iż wniosek skarżącego jest niezasadny; 2. art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.). W uzasadnieniu wnoszący zażalenie stwierdził, że wstrzymanie wykonania decyzji ma dla niego szczególne znaczenie, gdyż w wyniku wykonania decyzji w zakresie skierowania na badania lekarskie dojdzie, w jego ocenie, do pogwałcenia szeregu praw jego osoby jako strony postępowania. Zdaniem skarżącego, wykonanie decyzji spowoduje znaczne szkody, a skutki wykonania decyzji mogą być nieodwracalne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zauważyć należy, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). W niniejszej sprawie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że złożony wniosek nie zawiera żadnej argumentacji, która przedstawiałaby możliwość wystąpienia niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przepis ten zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, które muszą zostać we wniosku wskazane i uprawdopodobnione. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Zastosowanie przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagałoby wykazania przez skarżącego, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji powstaną takie skutki, które trzeba rozpatrywać w kategoriach trudnych do odwrócenia bądź znacznej szkody. Oczywiste jest, iż wykonanie zaskarżonej decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia braków przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów może wiązać się z pewnymi dolegliwościami (konieczność osobistego stawiennictwa na badanie, zaangażowanie czasowe), jednak nie rodzi to powstania wobec skarżącego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii możliwości wstrzymania wykonania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami jest jednolite i uznaje, że decyzja taka nie wywołuje ani trudnych do odwrócenia skutków, ani nie powoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, bowiem w sposób bezpośredni nie wpływa na uprawnienia do kierowania pojazdami (vide: postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 98/20). Bezpośrednią konsekwencją decyzji nie jest bowiem cofnięcie posiadanych uprawnień, a jedynie konieczność poddania się badaniu lekarskiemu. To z ewentualną, a więc wciąż hipotetyczną, decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami można wiązać skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Dotkliwość związana z wykonaniem zaskarżonej decyzji, chociaż nie można jej wykluczyć, jest podyktowana celem, jakim jest bezpieczeństwo ruchu drogowego. W świetle przedstawionych okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe, tym bardziej, że wniosku zawartego w skardze nie uzasadniono w żaden sposób. Uniemożliwiło to Sądowi I instancji zbadanie, czy w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skoro zatem skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji na poparcie swojego żądania, WSA nie miał możliwości zbadania, jak w istocie zmieniłaby się jego sytuacja po wykonaniu decyzji. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.