II GZ 144/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2193/20 o odrzuceniu skargi i zwrocie wpisu sądowego w sprawie ze skargi S. we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2193/20, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę S. we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] sierpnia 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej oraz zwrócił skarżącej wpis od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 6 listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez nadesłanie odpisu pełnego z KRS strony (ewentualnie pobranego w oparciu o art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym /t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 687/ wydruku komputerowego), z którego wynika sposób oraz osoby umocowane do działania w jej imieniu, obejmującego swym zakresem czasowym dzień udzielenia dołączonego do skargi pełnomocnictwa (t.j. 23.11.2015 r.), celem wykazania sposobu reprezentacji strony skarżącej. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej nadesłał wydruk Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców A. Sp. z o.o. Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał na treść art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a., zgodnie z którym osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Wykazanie takiego umocowania warunkuje przyjęcie, że skarga została złożona przez osobę uprawnioną do działania w imieniu skarżącej. WSA stwierdził, że nieprzedstawienie dokumentu, który umożliwiłby zbadanie danych dotyczących zasad reprezentacji skarżącej należało traktować jako brak formalny skargi, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie, w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, pełnomocnik skarżącej nadesłał wydruk Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu Rejestru Przedsiębiorców, który nie dotyczył strony skarżącej. Zdaniem WSA, okoliczność ta nie stanowiła wykonania wezwania Sądu wobec czego skarga podlegała odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1. prawa materialnego, a to art. 15 § ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym w zw. z art. 106 ust. 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w sytuacji gdy skarga nie była obarczona brakami formalnymi; 2. przepisów postępowania, a to art. 28 w zw. z art. 29 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż pełnomocnik nie wykazał swojego umocowania do działania w imieniu skarżącej, podczas gdy pełnomocnik załączył do pierwszego pisma w sprawie prawidłowo udzielone pełnomocnictwo, zaś informacja o sposobie reprezentacji jest informacją powszechnie dostępną w KRS, niewymagającą dowodu; 3. prawa procesowego, a to art. 46 w zw. z art. 57 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż brak przedłożenia odpisu z KRS stanowi brak formalny, podczas gdy nie stanowi on obligatoryjnego elementu skargi; 4. brak oznaczenia w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi strony skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do omyłkowego przedłożenia odpisu z KRS dla niewłaściwego podmiotu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że KRS jest źródłem powszechnie dostępnym, wobec czego informacja o umocowaniu Prezesa Zarządu skarżącego do udzielenia pełnomocnictwa nie wymagała dowodu, zaś jej nieprzedłożenie nie oznaczało nieuzupełnienia braków formalnych skargi, bowiem skarga takimi brakami nie była obarczona. Zdaniem skarżącej, w niniejszym postępowaniu umocowanie do działania w jej imieniu ostało wykazane poprzez przedłożenie prawidłowo udzielonego pełnomocnictwa. Brak złożenia odpisu z KRS nie stanowił zatem braku formalnego skargi, bowiem w przepisach p.p.s.a. odpis KRS nie został wskazany jako element, który stanowiłby obligatoryjny załącznik do pisma procesowego lub skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie kwestią bezsporną jest fakt, iż żądane przez Sąd I instancji usunięcie braku formalnego skargi poprzez nadesłanie odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego strony skarżącej, ewentualnie pobranego w oparciu na art. 4 ust. 4aa ustawy o KRS, z którego wynika sposób i osoby umocowane do działania w jej imieniu, obejmującego swym zakresem dzień udzielenia pełnomocnictwa dołączonego do skargi, zostało jasno i precyzyjnie sformułowane w treści wezwania z dnia 6 listopada 2020 r. (karta akt sądowych - nr 17). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącej nie zrealizował wezwania Sądu w sposób właściwy, bowiem w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi we wskazany przez sąd sposób, czyli poprzez przedłożenie takiego odpisu z KRS, który wykazywałby, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona właśnie w chwili dokonywania tej czynności. Ocenie w postępowaniu przed sądem kasacyjnym podlega zatem kwestia, czy Sąd I instancji - po bezskutecznym wezwaniu strony do uzupełnienia dostrzeżonego braku – zasadnie odrzucił złożony w sprawie środek zaskarżenia. Przechodząc zatem do zbadania zasadności zażalenia, wskazać należy na treść art. 28 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Należy mieć również na uwadze regulację zawartą w przepisie art. 29 p.p.s.a. stanowiącym, iż przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepisy te regulują istotne kwestie procesowe. Po pierwsze właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności). W rozpoznawanej sprawie, stwierdziwszy brak formalny skargi, Sąd I instancji prawidłowo wezwał pełnomocnika skarżącej do jego usunięcia oraz pouczył o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, wynikających z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., tj. o rygorze odrzucenia skargi. W sytuacji zasygnalizowanego w wezwaniu braku w przedstawionym zakresie, na pełnomocniku ciążył obowiązek zastosowania się do wezwania Sądu i przedłożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej przez określoną osobę w celu wykazania sposobu jej reprezentacji. Dostrzeżony brak formalny skargi podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu, zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że pełnomocnik skarżącej spółki nie uzupełnił braku w zakresie wykazania skutecznego umocowania do reprezentacji strony przy udzielaniu pełnomocnictwa. Przedłożony na wezwanie Sądu odpis pełny z Rejestru Przedsiębiorców dotyczy bowiem innego podmiotu niż strona skarżąca. Nadesłany dokument nie daje tym samym możliwości, by na jego podstawie stwierdzić, czy osoba udzielająca w dniu 23 listopada 2015 r. pełnomocnictwa adwokatowi T. D. do reprezentowania S. przed wszystkimi sądami we wszystkich instancjach, przed Sądem Najwyższym, przed sądami administracyjnymi /.../, była uprawniona do działania w imieniu skarżącego S. w chwili udzielania tego pełnomocnictwa. Z nadesłanego wraz ze skargą pełnomocnictwa wynika bowiem, że widnieje na nim podpis Prezesa Zarządu – B. Z. Z przesłanego na wezwanie Sądu I instancji odpisu pełnego z KRS z dnia 18 listopada 2020 r. wynika zaś, że dokument ten dotyczy podmiotu, który nie jest stroną niniejszego postępowania, tj. A. Sp. z o.o. (vide: karty akt sądowych – nr 19-26). Powyższe oznacza, ze na podstawie przesłanego odpisu z KRS, WSA nie mógł ustalić prawidłowości udzielonego pełnomocnikowi profesjonalnemu pełnomocnictwa, bowiem nie był w stanie zweryfikować, czy osoba udzielająca tego pełnomocnictwa była faktycznie we wskazanym okresie umocowana do reprezentowania S. i działania w jego imieniu poprzez dokonanie tej czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznaje zatem stanowisko wyrażone w postanowieniu Sądu I instancji, iż pełnomocnik reprezentujący skarżącą nie wykonał w sposób prawidłowy wezwania Sądu w zakresie uzupełnienia braku formalnego skargi, bowiem z nadesłanego odpisu KRS nie można było wywnioskować informacji niezbędnych do weryfikacji skuteczności udzielonego umocowania. Odnośnie rodzaju złożonego odpisu z KRS, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żaden przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymaga, aby dokumentem, o którym mowa w art. 29 tej ustawy był wyłącznie pełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Istotą takiego dokumentu nie jest spełnienie określonych kryteriów odnośnie jego formy prawnej, lecz wykazanie podmiotu umocowanego do udzielenia w imieniu S. pełnomocnictwa. Decydujące znaczenie ma zatem treść takiego dokumentu, a nie jego forma (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II GSK 1541/13). Rodzaj nadesłanego odpisu z KRS (pełny czy aktualny) nie ma zatem znaczenia dla nadania skardze dalszego biegu w sytuacji, gdy za pomocą złożonego dokumentu wykazane zostanie prawidłowe umocowanie organów podmiotu skarżącego do podejmowania czynności w jego imieniu, a więc i udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi do reprezentowania go w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. Niemniej jednak nie można uznać, iż brak formalny skargi został w sposób prawidłowy uzupełniony w sytuacji, gdy przesłany na wezwanie Sądu dokument odnosi się do zupełnie innego podmiotu, niezwiązanego z rozpoznawaną sprawą. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż w treści wezwania przesłanego do pełnomocnika, w sposób wystarczająco precyzyjny i czytelny określono stronę skarżącą. Treść tego pisma nie może budzić wątpliwości i nie wprowadza w błąd co do podmiotu skarżącego w sprawie, a zatem pełnomocnik miał możliwość na jego podstawie dowiedzenia się, że brak formalny dotyczy skargi wniesionej w imieniu S., a nie A. sp. z o.o. Zdaniem sądu kasacyjnego podkreślenia wymaga również, że od pełnomocników profesjonalnych wymaga się dochowania należytej staranności w prowadzonych przez nich sprawach, a tym samym podejmowania wszelkich zgodnych z prawem czynności, w celu jak najlepszego wywiązywania się z powierzonych obowiązków, bowiem spoczywa na nich powinność starannego działania w imieniu mandanta. Mając na uwadze fakt, iż brak formalny w postaci nieprzedłożenia właściwego dokumentu, na podstawie którego Sąd I instancji mógłby bez wątpliwości zbadać umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej przy udzielaniu pełnomocnictwa dla adwokata, nie został uzupełniony w sposób wymagany przez Sąd I instancji, NSA uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął słuszne rozstrzygnięcie odrzucając skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.