II GZ 143/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SPP/Gd 37/23 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi I.A. na uchwałę Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku z dnia 19 maja 2022 r. nr 51/22/Rd/Poufne w przedmiocie zawieszenia lekarza w prawie wykonywania zawodu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SPP/Gd 37/22, odmówił I. A. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na uchwałę Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku z 19 maja 2022 r., nr 51/22/Rd/Poufne, w przedmiocie zawieszenia lekarza w prawie wykonywania zawodu. Sąd wskazał, że I.A. (dalej: skarżąca) pismem z 21 stycznia 2023r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uchwałę Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku z dnia 19 maja 2022 r., nr 51/22/Rd/Poufne, w przedmiocie zawieszenia skarżącej w prawie wykonywania zawodu lekarza. Do skargi załączyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Formularz PPF w tym przedmiocie został złożony przez skarżącą w dniu 28 marca 2023 r., a skarżąca zaznaczyła, że prosi o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając przyznania prawa pomocy powołał się na art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a) przewidujący, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd wskazał, że przedmiotem skargi była uchwała Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku z dnia 19 maja 2022 r., nr 51/22/Rd/Poufne, w przedmiocie zawieszenia lekarza w prawie wykonywania zawodu. Powołany akt o charakterze administracyjnym zawiera w swojej treści prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia w postaci odwołania do Naczelnej Izby Lekarskiej za pośrednictwem Okręgowej Rady Lekarskiej w Gdańsku w terminie 14 dni od dnia otrzymania uchwały. W przedmiotowej sprawie skarżąca pominęła zaskarżenie uchwały do organu II instancji, przedwcześnie kierując skargę do sądu administracyjnego. Tym samym w niniejszej sprawie nie doszło do wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w administracyjnym toku instancji, co oznacza, że wniesienie skargi na przedmiotowy akt jest niedopuszczalne na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Tym samym, w sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi z uwagi na przedmiot zaskarżenia, którego skarga dotyczy, tj. odnoszący się do aktu nie poddanego kontroli organu odwoławczego w administracyjnym toku instancji. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie Sądu wskazując, że Sąd nie zapoznał się ze sprawą, która jest bardzo obszerna i wymaga głębokiej analizy. Skarżąca przedstawiła stan faktyczny, jak również swoje stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 247 p.p.s.a prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Zastosowanie powołanego wyżej przepisu jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na wydanie pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, bądź zachodzą oczywiste przesłanki odrzucenia skargi. Sytuacja taka występuje, jeżeli bez głębszej analizy, niejako "na pierwszy rzut oka" nie ulega wątpliwości, że skarga podlega odrzuceniu, albo że nie może zostać uwzględniona (por. J. P. Tarno "Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2004 s. 320 - 321, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kraków s. 596). Wszelkie wątpliwości, co do stanu faktycznego, czy też prawnego, wymagające pogłębionych rozważań powodują, że skargi nie można uznać za oczywiście bezzasadną. Podkreślić należy, iż ocena o bezzasadności skargi wyrażona w postanowieniu o odmowie przyznania prawa pomocy, nie może oznaczać merytorycznego rozpoznania skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., II OZ 140/05.). Pamiętać również trzeba, że szeroka wykładnia przesłanki oczywistej bezzasadności może doprowadzić do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do sądu. Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności ocenić należało, czy skarga w sprawie jest dopuszczalna. Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, natomiast – zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a. - przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest minister właściwy do spraw zagranicznych w zakresie spraw uregulowanych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, z późn. zm.) albo konsul. Analiza akt sprawy wskazuje, że w sprawie przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącą jest uchwała Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku z dnia 19 maja 2022 r., nr 51/22/Rd/Poufne, w przedmiocie zawieszenia lekarza w prawie wykonywania zawodu. Zwrócić należy uwagę, że powołany akt o charakterze administracyjnym zawiera w swojej treści prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia w postaci odwołania do Naczelnej Izby Lekarskiej za pośrednictwem Okręgowej Rady Lekarskiej w Gdańsku w terminie 14 dni od dnia otrzymania uchwały. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie skarżąca pominęła zaskarżenie uchwały do organu II instancji – którym jest Naczelna Izba Lekarska, co spowodowało, że skargę skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uznać należy za przedwczesną. W niniejszej sprawie nie ma bowiem zastosowania art. 52 § 3 p.p.s.a., który upoważniałby stronę do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego, z pominięciem trybu odwoławczego przed właściwym do tego organem, w tym wypadku Naczelną Izba Lekarską. Skoro zatem w niniejszej sprawie nie doszło do wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w administracyjnym toku instancji, to wniesienie skargi na przedmiotowy akt jest niedopuszczalne na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W konsekwencji należało przyjąć, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi z uwagi na przedmiot zaskarżenia, którego skarga dotyczy, tj. odnoszący się do aktu nie poddanego uprzedniej kontroli organu odwoławczego w administracyjnym toku kontroli. W tej zatem sytuacji procesowej, skoro skarga skarżącej jest przedwczesna, a przez to niedopuszczalna, to również uznać należy, że na obecnym etapie skarżąca nie nabyła prawa do wnioskowania/ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji