II GZ 140/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 50/23 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej i zwrotu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 7 listopada 2022 r., nr DNK7.8652.783.2022 w przedmiocie wyrażenia zgody na zwolnienie zamrożonych środków pieniężnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 50/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną B. Sp. z o.o. w W. (dalej: "skarżącą") od wyroku WSA z 5 czerwca 2023 r. o tej samej sygnaturze, oddalającego skargę skarżącej na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 7 listopada 2022 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na zwolnienie zamrożonych środków pieniężnych i zwrócił uiszczony wpis. Sąd pierwszej instancji wskazał, że 4 września 2023 r. została wniesiona do sądu skarga kasacyjna skarżącej, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarządzeniem z 11 września 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej, poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji skarżącej w dacie jego udzielenia. Przesyłka została dwukrotnie awizowana i zwrócona do WSA w Warszawie. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawarta była informacja, że przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej, nie wskazano jednak miejsca pozostawienia awizo. W związku z tym WSA wszczął postępowanie reklamacyjne. W odpowiedzi Poczta Polska S.A. poinformowała, że zawiadomienie o przesyłce umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zarządzeniem z 24 listopada 2023 r. Sędzia WSA uznał przesyłkę za doręczoną z dniem 3 października 2023 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej "p.p.s.a."). Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika w wyznaczonym terminie nie uzupełniła braku formalnego skargi kasacyjnej, co stanowiło podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Zarzuciła naruszenie: 1) art. 67 § 5 w zw. z art. 73 § 1 – 4 p.p.s.a. polegające na uznaniu wezwania przez WSA z dnia 13 września 2023 r. za doręczone, podczas gdy nie doszło do prawidłowego doręczenia ww. wezwania, ponieważ pełnomocnik skarżącej nie otrzymał zawiadomień, o których mowa w art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a., co wynika wprost z braku wskazania na kopercie z przedmiotowym wezwaniem miejsca pozostawienia zawiadomień o umieszczeniu przesyłki w placówce pocztowej. W konsekwencji pełnomocnik został pozbawiony zarówno możliwości podjęcia przesyłki, jak i faktycznej i prawnej możliwości zastosowania do ww. wezwania, bowiem w jego oddawczej skrzynce pocztowej nie zostały umieszczone zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki. Skarżąca wskazała, że samo postępowanie reklamacyjne przed Pocztą Polską, zakończone jednozdaniową odpowiedzią nie wyczerpuje zapotrzebowania Sądu na odpowiedzi wskazane w reklamacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Organ lub osoby, o których mowa w ww. przepisie, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a). Niezłożenie zaś takiego dokumentu stanowi brak formalny skargi kasacyjnej, który podlega uzupełnieniu na wezwanie (art. 178 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a.), pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (art. 178 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w składzie niniejszym stwierdza, że w przypadku osób prawnych, takich jak na przykład spółka z o.o., dokumentem wskazującym na osoby umocowane do podjęcia działań w imieniu spółki jest odpis z Krajowego Rejestru Sądowego tej spółki. Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził bark formalny skargi kasacyjnej w postaci niezłożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji skarżącej w dacie jego udzielenia. W związku z tym Przewodniczący Wydziału III WSA w Warszawie zarządzeniem z 11 września 2023 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia ww. braku formalnego. Przesyłka zawierająca to pismo została dwukrotnie awizowana, a następnie zwrócona do Sądu, jednak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do tej przesyłki nie wskazano miejsca pozostawienia awizo. Z art. 73 § 1 p.p.s.a. wynika, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 – 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (...), dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, zostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej (...) (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Przepis art. 73 p.p.s.a. reguluje doręczenie zastępcze poprzez pozostawienie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (awiza) w miejscu zamieszkania adresata (umieszczenie w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe). Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma do odbioru. W orzecznictwie przyjmuje się, że wynikające z art. 73 p.p.s.a. domniemanie doręczenia zastępczego pisma nie nastąpi w razie niespełnienia warunków określonych w tym przepisie i w konsekwencji nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej (por. postanowienie NSA z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 939/10). Zdaniem NSA, w niniejszej sprawie, aby móc uznać, że doszło do skutecznego doręczenia przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a., konieczne jest prawidłowe i pełne uzupełnienie zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Dokument ten świadczy bowiem o dochowaniu staranności Poczty Polskiej w doręczeniu. Jak już zostało wskazane, zwrotne potwierdzenie przesyłki, w której znajdowało się wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, nie zostało w pełni uzupełnione przez pracowników operatora wyznaczonego. Nie zostało bowiem na tym dokumencie zaznaczone, gdzie pozostawiono awizo. Zdaniem NSA, tego niedostatku informacyjnego nie uzupełniła odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację doręczenia ww. przesyłki. Wskazano w niej jedynie, że zawiadomienie o przesyłce umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, bez podania natomiast szczegółów o tym, na podstawie jakich danych ustalono miejsce pozostawienia awizo, dlaczego zwrotne potwierdzenie nie zostało prawidłowo uzupełnione itp. NSA uznał, że jednozdaniowej odpowiedzi Poczty Polskiej znajdującej się w aktach sądowych, nie można uznać za wystarczającą do stwierdzenia dokonania skutecznego doręczenia przesyłki sądowej w postaci wezwania pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. W zaistniałej sytuacji procesowej ( skarżąca zaprzeczyła, aby zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce poczty zostało umieszczone w miejscu wskazanym w ustawie), a w postępowaniu reklamacyjnym nie wyjaśniono w sposób dogłębny powyższej, zasadniczej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, przyjąć należy, że domniemanie wynikające z art. 73 p.p.s.a. zostało skutecznie obalone. Niedoręczenie skarżącej z winy pracownika Poczty Polskiej ponownego zawiadomienia o możliwości odbioru wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjne nie doprowadziło do skutku doręczenia w rozumieniu art. 73 p.p.s.a. Nie można zatem stwierdzić, że bezskutecznie upłynął termin na uzupełnienie braku formalnego, co musiało skutkować odrzuceniem wniesionej skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyznaczony termin do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej w ogóle nie rozpoczął swojego biegu, gdyż doręczenie pełnomocnikowi skarżącej wezwania nigdy nie nastąpiło. W związku z powyższym zaistniała sytuacja nie może powodować ujemnych skutków procesowych w postaci odrzucenia wniesionego środka odwoławczego, a tym samym zamknięcia drogi do sądu i możliwości sprawdzenia legalności decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. NSA podkreśla, że uznanie wadliwie doręczonego pisma za dostarczone pozbawia skarżącą prawa z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego możliwość uruchomienia stosownej procedury jurysdykcyjnej jest koniecznym warunkiem umożliwienia realizacji prawa zawartego w ww. artykule. Jeżeli istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania. W tym stanie rzeczy WSA zbada, czy na obecnym etapie postępowania – w związku z dołączeniem do zażalenia informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców – skarga kasacyjna spółki nadal dotknięta jest brakiem i w przypadku stwierdzenia braku formalnego – ponownie wezwie pełnomocnika skarżącej do jego uzupełnienia. W przypadku zaś uznania, że brak ten został uzupełniony, WSA podejmie dalsze czynności w sprawie. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.