II GZ 138/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki z o.o. w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2579/13 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w O. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2579/13, odmówił A. Spółce z o.o. w O. wstrzymania wykonania decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] września 2013 r., nr [...], zobowiązującej do zwrotu części dofinansowania ze środków unijnych. I W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że w skardze na wskazaną powyżej decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego spółka A. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Zdaniem skarżącej, w rozpoznawanej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Spółka podniosła, że wysokość nałożonej sankcji spowoduje, że wyegzekwowanie roszczenia doprowadzi skarżącą do trudnej sytuacji materialnej, zagrażającej płynności finansowej i możliwości dalszej działalności gospodarczej, z narażeniem kontrahentów na nieuregulowanie bieżących zobowiązań i świadczeń, w tym również wobec pracowników spółki. Wskazała przy tym na usprawiedliwione jej zdaniem zarzuty skargi, wagę naruszeń, do których doszło w zaskarżonej decyzji oraz brak podstaw prawnych po stronie organu I instancji do nałożenia sankcji. Zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2013 r. wezwano skarżącą do wskazania okoliczności bliżej uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania oraz złożenie dokumentów, dotyczących przedstawionych okoliczności. Spółka nie odniosła się do wezwania Sądu. Sąd I instancji, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazał na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zgodnie z którym przesłanką do zastosowania ochrony tymczasowej jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. WSA podniósł, że przedmiotowy wniosek powinien być wnikliwie uzasadniony, a przedstawiona argumentacja winna być spójna i poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku lub uzasadnienie go w sposób lakoniczny, sprowadzający się w zasadzie do przytoczenia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, uniemożliwia Sądowi ocenę czy ustawowe przesłanki zachodzą w sprawie. W ocenie Sądu, rozpoznawany wniosek powyższych wymogów nie spełnia, bowiem skarżąca wskazała jedynie, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi ją do trudnej sytuacji finansowej, zagrażającej płynności finansowej i możliwości dalszej działalności gospodarczej, z narażeniem kontrahentów na nieuregulowanie bieżących zobowiązań i świadczeń, w tym wobec jej pracowników. Pomimo zaś wezwania do podania okoliczności bliżej uzasadniających złożony wniosek oraz przedłożenia dokumentów dotyczących tych okoliczności, spółka nie dokonała tych czynności. WSA wyjaśnił ponadto, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, postanowienia bądź innego aktu, nie dokonuje oceny ich prawidłowości, gdyż przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi. W związku z powyższym na etapie oceny wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania spółki o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów prawa. II Zażalenie na postanowienie Sądu I instancji złożyła A. Spółka z o.o. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny związany jest katalogiem przesłanek pozytywnych, których wystąpienie warunkuje możliwość wydania orzeczenia w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Użycie w powołanym przepisie zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej, gdyż ustawodawca nie sprecyzował co należy rozumieć pod pojęciem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem spółki wnoszącej zażalenie, ocena wystąpienia wskazanych przesłanek należy do sądu i nie może być oceną dowolną. Spółka podniosła również, że jest małym przedsiębiorstwem, zatrudniającym do 50 osób, a wysokość jej obrotów spowoduje, iż utrzymanie wykonalności decyzji doprowadzi do likwidacji podmiotu oraz miejsc pracy. Niebezpieczeństwo zaistnienia tych okoliczności, w jej ocenie jest w pełni realne, bowiem wysokość jej obrotów w relacji do nałożonej sankcji, doprowadzi skarżącą do trudnej sytuacji finansowej i wystąpienia ryzyka braku możliwości dalszego prowadzenia działalności. Wskazała także na zasadność zarzutów wniesionej skargi. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek ustawowych, warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej, nie jest zatem wystarczające samo twierdzenie strony o zaistnieniu takich okoliczności. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń pozwalających na uznanie, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest usprawiedliwione w stosunku do wnioskodawcy. W ocenie NSA, Sąd I instancji trafnie stwierdził, że spółka, pomimo ciążącego na niej obowiązku, nie wykazała zaistnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. We wniosku skarżąca ograniczyła się bowiem do twierdzeń, że wobec podniesionych w skardze zarzutów, wagi naruszeń występujących w zaskarżonej decyzji, braku podstaw do nałożenia sankcji oraz wysokości nałożonej kary, nastąpi trudna sytuacja materialna spółki, zagrażająca jej płynności finansowej i możliwości dalszej działalności. Za zasadnością wstrzymania wykonania decyzji miałoby – w ocenie spółki - przemawiać również narażenie kontrahentów na nieuregulowanie bieżących zobowiązań i świadczeń, w tym również także wobec pracowników spółki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione argumenty są zbyt ogólnikowe, nie zostały poparte żadnymi danymi i dokumentami, a tym samym nie dawały podstaw do stwierdzenia przez Sąd I instancji, że zachodzą przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. W odniesieniu zaś do twierdzenia skarżącej, że zarzuty postawione w skardze są usprawiedliwione, a obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, NSA stwierdza, że kwestia prawidłowości wydanych decyzji administracyjnych oraz ich ocena pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego nie podlega badaniu na obecnym etapie postępowania. Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest orzeczeniem wydanym w postępowaniu wpadkowym, odrębnym od sprawy głównej, w której toczy się postępowanie sądowoadministracyjne. Za brakiem możliwości dokonania pełnej oceny okoliczności sprawy, uzasadniających wstrzymanie skarżonego aktu przemawia również fakt, że spółka, pomimo wezwania Sądu do bardziej szczegółowego uzasadnienia wniosku oraz złożenia w tym zakresie stosownych dokumentów, czynności tych nie dokonała. Trafności orzeczenia Sądu I instancji nie podważa także ogólne stwierdzenie skarżącej, że powstanie ryzyko narażenia kontrahentów oraz pracowników na nieuregulowanie bieżących zobowiązań oraz świadczeń wobec nich. Co do zasady bowiem, każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. W razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji, skarżąca może otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zauważyć nadto należy, że walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącej, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie. W stanie sprawy przedstawionym do rozpoznania nie można było uznać zasadności złożonego wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Postanowienie Sądu I instancji, w obliczu braku stosownych dokumentów, obrazujących rzeczywistą sytuację finansową skarżącej spółki, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zatem za prawidłowe. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.