II GZ 130/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt VI SAB/Wa 38/23 o odrzuceniu zażalenia A. G. w sprawie ze skargi A. G. na bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiocie pozasądowego rozwiązania sporu pasażerskiego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt VI SAB/Wa 38/23 odrzucił zażalenie A. G. na postanowienie tego Sądu z dnia 29 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi A. G. na bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiocie pozasądowego rozwiązania sporu pasażerskiego oraz zwrócił skarżącej wpis sądowy od zażalenia. Sąd I instancji odrzucając zażalenie wskazał, że wniesiona przez skarżącą skarga została odrzucona postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2023 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zatem właściwym środkiem zaskarżenia była skarga kasacyjna. Wskazane postanowienie zaskarżono jednak zażaleniem, a nie skargą kasacyjną, zatem WSA uznał, że skoro ustawodawca przewidział skargę kasacyjną jako środek prawny zaskarżenia postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu skargi, to w takim przypadku wniesione zażalenie było niedopuszczalne w rozumieniu art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., gdyż nie zostało przewidziane przepisami ustawy. Sąd I instancji podzielił pogląd prezentowany w orzecznictwie, że od adwokata, jako osoby mającej odpowiednie przygotowanie prawnicze należy wymagać znajomości przepisów prawa, które mają w danej sprawie zastosowanie, a przede wszystkim dokładnej wiedzy o tym, jakie środki prawne służą reprezentowanej przez niego stronie. Jakkolwiek co do zasady mylne oznaczenie rodzaju pisma nie powinno pociągać za sobą ujemnych skutków dla strony, to jednak - zdaniem WSA - trudno tę zasadę odnosić do pism składanych przez profesjonalistów. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. G., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zapadłego postanowienia, tj. art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a., polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że na tle niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do odrzucenia zażalenia, podczas gdy błędne określenie przez profesjonalnego pełnomocnika środka odwoławczego nie może skutkować odrzuceniem środka zaskarżenia, tym bardziej, że złożony środek odwoławczy błędnie zatytułowany "zażalenie" spełniał wymagania formalne dla skargi kasacyjnej, wobec czego sprawie powinien zostać nadany dalszy bieg. W uzasadnieniu zażalenia wskazano m.in., że oczywista niedokładność w oznaczeniu pisma procesowego (nazwanego zażaleniem) nie stanowi przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go w trybie właściwym także, gdy jego autorem jest adwokat lub radca prawny. Złożony w sprawie środek zaskarżenia błędnie zatytułowany "zażalenie" w istocie stanowił skargę kasacyjną, bowiem spełnione zostały wszystkie niezbędne i prawem przewidziane elementy dla skargi kasacyjnej. Odrzucenie złożonego pisma tylko z uwagi na błędne oznaczenie środka odwoławczego jawi się, w ocenie wnoszącej zażalenie, jako przykład stosowania formalizmu procesowego, który nie powinien mieć zastosowania, bowiem intencją skarżącej było zaskarżenie postanowienia WSA odrzucającego skargę strony na bezczynność organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zażalenie natomiast przysługuje wyłącznie na postanowienia w przypadkach przewidzianych w ustawie, a także na postanowienia wymienione w treści art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odrzucił skargę strony na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a zatem od tego postanowienia odrzucającego skargę służyło stronie prawo do wniesienia skargi kasacyjnej. Tymczasem pełnomocnik skarżącej zaskarżył powyższe postanowienie pismem z dnia 14 września 2023 r., zatytułowanym "zażalenie". Sąd I instancji uznał, że wniesiony środek odwoławczy jest niedopuszczalny i z tej przyczyny odrzucił zażalenie. Z powyższym stanowiskiem WSA nie można się zgodzić. Należy zauważyć, że w myśl art. 46 § 1 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać m.in. oznaczenie rodzaju pisma i osnowę wniosku lub oświadczenia. Co do zasady obydwa te elementy powinny ze sobą korelować. Trudności interpretacyjne stwarza natomiast sytuacja, gdy treść pisma i wynikający z niej zamiar wnoszącego pismo nie są zgodne z jego oznaczeniem. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, w takich sytuacjach priorytet należy przyznać treści pisma, bowiem z niej wynika intencja strony. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 grudnia 1997 r., sygn. akt III CKN 289/97, niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj, a każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. Podobny pogląd zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt II FZ 793/06. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że intencją wnoszącego pismo z dnia 14 września 2023 r. było skuteczne zaskarżenie postanowienia z dnia 29 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi. Jeśli zatem z tego pisma wynika dostatecznie wyraźnie – jak w niniejszej sprawie – zamiar zaskarżenia postanowienia odrzucającego skargę, należy niezależnie od sposobu oznaczenia takiego pisma, potraktować je jako skargę kasacyjną, bowiem taki środek zaskarżenia przysługuje od postanowienia o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W konsekwencji należało zbadać, czy pismo strony spełnia wymogi formalne przewidziane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dla skargi kasacyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 1769/15, dostępne w systemie LEX nr 1968676). Zdaniem NSA, należy zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że samo mylne oznaczenie pisma procesowego nie powinno prowadzić do jego odrzucenia. To, że pełnomocnik skarżącej skargę kasacyjną nazwał zażaleniem, nie ma istotnego znaczenia, ponieważ nie nazwa decyduje o tym jaki to jest środek zaskarżenia, ale ustawa (por. art. 173 § 1 p.p.s.a). Charakter pisma powinien zostać ustalony na podstawie jego treści, nie zaś po tytule. Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywołać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj. Pismo powinno być bowiem w miarę możliwości rozpoznane zgodnie z intencją strony (vide: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Zakamycze 2006, str. 114). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji winien był potraktować wniesione "zażalenie" jako skargę kasacyjną, a to dlatego, że pismo spełniało warunki niezbędne do uznania go za ten środek zaskarżenia. Przede wszystkim, stosownie do normy art. 175 § 1 p.p.s.a., zostało ono sporządzone i podpisane przez uprawniony do sporządzenia skargi kasacyjnej podmiot - profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem. Ponadto, jak wynika z treści art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W kwestionowanym piśmie z dnia 14 września 2023 r., zatytułowanym "zażalenie" strona oznaczyła zaskarżone orzeczenie podając, iż zaskarża je w całości oraz zawarła wniosek o jego uchylenie. Wprawdzie, pismo procesowe zatytułowane "zażalenie" nie zawiera wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (wymóg skargi kasacyjnej z art. 176 § 2 p.p.s.a.), jednak brak ten podlega uzupełnieniu na wezwanie Sądu. Z tej przyczyny należało uznać, że odrzucenie pisma strony, jako niedopuszczalnego zażalenia, bez zbadania czy spełnia ono określone w przepisach p.p.s.a. wymogi konieczne dla skargi kasacyjnej, było nieuzasadnione. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się w zakresie rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu I instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.