II GZ 128/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5520/23 w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 5520/23, oddalił skargę J. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Wniosek o uzasadnienie wyroku złożył uczestniczący w postępowaniu Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej: Rzecznik MŚP, uczestnik), przy czym nie uiścił opłaty kancelaryjnej od tego wniosku. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej "p.p.s.a.") Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarządzeniem z 8 stycznia 2024 r. wezwał pełnomocnika Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku w wysokości 100 zł. Odpis powyższego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie: 1. art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Rzecznik MŚP nie mieści się w katalogu podmiotów, które nie mają obowiązku uiszczenia kosztów, skutkiem czego Przewodniczący VI Wydziału WSA w Warszawie błędnie wezwał Rzecznika MŚP do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek, pomimo że Rzecznik MŚP jest zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych; 2. § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. z 2019, poz. 1090 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wezwanie Rzecznika MŚP do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy Rzecznik MŚP, podobnie jak prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka, ze względu na pełnioną funkcję w demokratycznym państwie prawnym związanym z ochroną praworządności zwolniony jest z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a tym samym wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej należy uznać za nietrafne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Kosztami postępowania są między innymi koszty związane z dokonywaniem czynności procesowych w konkretnej sprawie, do których zalicza się koszty sądowe, obejmujące opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi, stosownie do treści art. 212 § 1 p.p.s.a., są wpis i opłata kancelaryjna. Udział prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców został uregulowany w art. 8 p.p.s.a., który zapewnia tym podmiotom udział w każdym toczącym się postępowaniu, umożliwia wniesienie skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania, przyznając tym podmiotom prawa strony. Z kolei regulacja zawarta w art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. określa zakres podmiotowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i obejmuje prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców nie został wymieniony w tym przepisie i w związku z tym, nie istnieją normatywne podstawy do przyjęcia, że korzysta on z omawianego zwolnienia. Przyjęcie, że dany podmiot korzysta ze zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe jedynie wówczas, gdy stanowi tak przepis szczególny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prawny wyrażony w postanowieniach tego Sądu z 15 czerwca 2023 r., sygn. II GZ 161/23 oraz 22 lutego 2024 r., sygn. II GZ 26/24, II GZ 27/24, II GZ 28/24 oraz II GZ 29/24. Powołany przepis art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. i jako właściwą dla jego interpretacji należy zastosować wykładnię ścisłą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno z ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i z ustawy o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców nie wynika normatywna podstawa do zwolnienia Rzecznika MŚP od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w tym opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., oddalił zażalenie.