II GZ 124/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 561/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi R.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 4 sierpnia 2023 r., nr SKO.4041.RU/700/23 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji), postanowieniem z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 561/23, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi R.D. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej (dalej: SKO, Kolegium) z 4 sierpnia 2023 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczeni wpisu od skargi. Wyjaśniając przyczyny rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący zaskarżył opisaną wyżej decyzję Kolegium w sprawie skierowania na badania lekarskie. Do skargi skarżący załączył dowód uiszczenia kwoty 100 zł z tytułu wpisu od skargi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 12 października 2023 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wpisu od skargi o kwotę 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wysokość wpisu ustalono na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535; dalej: rozporządzenie z 16 grudnia 2003 r. Postanowieniem z 15 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 561/23 WSA odrzucił skargę R.D. z uwagi na to, że skarżący w zakreślonym terminie nie uzupełnił wpisu od skargi o kwotę 100 zł. Odpis postanowienia doręczono skarżącemu 27 listopada 2023 r. W dniu 30 listopada 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu od skargi. Do wniosku skarżący dołączył dowód dokonania opłaty w kwocie 100 zł (potwierdzenie przelewu – k. 52, sądowe potwierdzenie odnotowania wpisu – k. 54). Odmawiając przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od wpisu od skargi WSA wskazał, że w orzecznictwie panuje jednolity pogląd, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W ocenie WSA, skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminowi. Zdaniem WSA, nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy okoliczności , na które powołuje się skarżący, że wadliwe i niejasne sformułowanie zarządzenia z 12 października 20203 r. o wezwaniu do uzupełnienia wpisu oraz uzyskana telefonicznie informacja z WSA w Lublinie, że opłata z tytułu wpisu od skargi została uiszczona, uniemożliwiły mu prawidłową reakcję na żądanie przewodniczącego. Skarżący podniósł, że zgodnie z udzieloną informacją wystosował pismo z 25 października 2023 r. z wyjaśnieniami, do którego ponownie załączył potwierdzenie uiszczenia opłaty z tytułu wpisu stałego od skargi w kwocie 100 zł. Z akt sprawy wynika, że w zarządzeniu z 12 października 2023 r. skarżącego wyraźnie wezwano do uzupełnienia wpisu od skargi o kwotę 100 zł. W zarządzeniu tym, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie wezwano go do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Została również podana podstawa prawna wpisu, a mianowicie § 2 ust. 6 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. Powołany przepis stanowi, że w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1 - 5 wpis stały wynosi 200 zł. WSA podkreślił, że skarżący we wniosku wielokrotnie podkreśla, że uiścił opłatę w kwocie 100 zł z tytułu stałego wpisu od skargi, powołując się na § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r., zgodnie z którym wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym - 100 zł. Tak przedstawione stanowisko skarżącego wskazywałoby, że strona w istocie kwestionuje wysokość wpisu od skargi w sprawie. Wymaga zwrócenia uwagi, że skoro skarżący nie zgadzał się z wezwaniem zawartym w zarządzeniu z 12 października 2023 r. mógł wnieść środek zaskarżenia w postaci zażalenia na zarządzenie, czego jednak nie uczynił. WSA stwierdził ponadto, że w piśmie z 25 października 2023 r. skarżący wyraźnie wskazał, że pismo to jest odpowiedzią na wezwanie do uzupełnienia wpisu od skargi. Zdawał sobie zatem sprawę, że został wezwany nie do uiszczenia pełnego wpisu od skargi, lecz jedynie do jego uzupełnienia o jednoznacznie wskazaną kwotę 100 zł. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący nie dochował należytej staranności wymaganej od strony dbającej należycie o własne interesy. Skarżący nie uprawdopodobnił jakichkolwiek okoliczności wskazujących na brak jego winy. W szczególności nie uprawdopodobnił, że w rozmowie telefonicznej z pracownikiem sądu poinformowano go, że wpis od skargi został uiszczony w prawidłowej wysokości i nie zachodzi potrzeba jego uzupełnienia. Zdaniem WSA, nie było zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący uchybił terminowi do dokonania czynności bez swojej winy, wobec czego sąd uznał, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego przywrócenia. W zażaleniu skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości i wniósł o jego zmianę w całości oraz zaliczenie uiszczonej przez niego przy wniosku brakującej części opłaty na poczet należnej opłaty od skargi oraz nadanie sprawie dalszego biegu, lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie przepisów zawartych w art. 86 § 1 p.p.s.a. przez odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia brakującego wpisu od skargi na decyzję SKO w Białej Podlaskiej, w sytuacji gdy niedokonanie czynności miało nastąpić bez winy skarżącego, a fakt ten miał zostać uprawdopodobniony, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonana została również czynność, która miała zostać dokonana; 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że nieuiszczenie części należnej opłaty tytułem wpisu nastąpiło wskutek niedbalstwa skarżącego, w sytuacji w której skarżący twierdzi że dokonał opłaty zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 oraz § 2 ust. 6 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r.; 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na pominięciu faktu, że po wystosowaniu do skarżącego rzekomo wadliwego wezwania do uzupełnienia wpisu, skarżący wyjaśniał telefonicznie kwestię otrzymanego wezwania z sekretariatem WSA, gdzie miał on otrzymać mylące informacje wprowadzające skarżącego w błąd. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że z dostępnych mu źródeł wynikało, że wpis w sprawie powinien wynieść 100 zł. Dlatego, w ocenie skarżącego, uiścił on wpis w prawidłowej wysokości, o czym poinformował sąd przedkładając potwierdzenie uiszczenia tej kwoty tytułem wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a oceny tej nie podważają zarzuty i twierdzenia podniesione w zażaleniu. Należy podkreślić, że stanowią one w istocie powielenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz treści zażalenia na postanowienie WSA z 15 listopada 2023 r. o odrzuceniu skargi na opisaną na wstępie decyzję z powodu nieuzupełnienia jej braków fiskalnych zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. W ocenie NSA skarżący nie wykazał braku swojej winy w uchybieniu terminowi, a zatem uchybiony termin nie mógł zostać przywrócony. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, w opinii NSA są one nietrafione. Pierwszy zarzut skarżącego odnosi się do naruszenia przepisów zawartych w art. 86 § 1 p.p.s.a., w sytuacji w której – jak twierdzi skarżący, niedokonanie w terminie uiszczenia opłaty od wpisu w pełnej wymaganej wysokości nastąpiło bez winy skarżącego. NSA nie może się zgodzić z tym twierdzeniem. Zgodnie z dokumentacją zawartą w aktach sprawy, skarżący w zarządzeniu o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego z 12 października 2023 r. został prawidłowo wezwany do uzupełnienia wpisu sądowego od wniesionej skargi o kwotę 100 zł, wraz ze wskazaniem stosownego przepisu z którego w sposób jednoznaczny wynika prawidłowa wysokość wpisu w sprawie skarżącego. We wskazanym § 2 ust. 6 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. w sposób literalny wskazana jest wysokość wpisu w kwocie 200 zł. Mimo zawartego w zarządzeniu uzasadnienia oraz wskazania konkretnego przepisu, z którego jednoznacznie wynikała pełna wysokość należnego wpisu, skarżący w piśmie z 25 października 2023 r. podnosił, że żądana opłata z tytułu wpisu została w całości wniesiona przez skarżącego w dniu 7 września 2023 r. W kolejnych pismach skarżący twierdził, że został wprowadzony w błąd w trakcie rozmowy telefonicznej z sekretariatem WSA co do kwestii uiszczenia wpisu, jednak nie jest on w stanie w żaden sposób uprawdopodobnić przed sądem tego faktu. Nietrafnie skarżący zarzuca błędne przyjęcie przez sąd, że nieuiszczenie pełnej opłaty za wpis nastąpiło wskutek niedbalstwa skarżącego, twierdząc że dokonał on opłaty zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 oraz § 2 ust. 6 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. NSA zauważa jednak, że w obu wymienionych przez skarżącego przepisach wskazane są różne kwoty wysokości wpisu stałego (w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wskazana jest kwota wpisu w wysokości 100 zł, podczas gdy w § 2 ust. 6 rozporządzenia wskazana jest kwota 200 zł). Trudno zatem wnioskować jaką wysokość wpisu skarżący w istocie uznał za prawidłową w swojej sprawie i na jakiej podstawie takie przekonanie oparł. W ocenie NSA, zażalenie nie zawiera zatem usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 87 p.p.s.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną łącznie spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Z treści powołanego przepisu wynika, że to na stronie spoczywa powinność przytoczenia we wniosku faktów i okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za brakiem winy w uchybieniu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z tym, że strona skarżąca powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione, gdy strona chciała dopełnić czynności, lecz nie dopełniła jej z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W rozpoznawanej sprawie w ocenie NSA, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogą być uznane za przesłanki przywrócenia terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. W tym stanie rzeczy NSA, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.