II GZ 118/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 304/20 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 304/20 o odrzuceniu skargi kasacyjnej S.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 304/20 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S.K. na oświadczenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie oświadczenia w sprawie dostępu do drogi publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 304/20, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej cyt. jako: p.p.s.a.) odrzucił zażalenie S.K. (dalej: skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 września 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 304/20 o odrzuceniu skargi kasacyjnej S.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 304/20 w zakresie odrzucenia skargi S.K. na oświadczenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie oświadczenia w sprawie dostępu do drogi publicznej. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że S.K. wniósł skargę na oświadczenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad nr [...] z [...] stycznia 2020 r. Postanowieniem z 3 marca 2020 r. WSA odrzucił tę skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Odpis postanowienia z pouczeniem o trybie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu w dniu 11 marca 2020 r. Skarżący w dniu 23 marca 2020 r. wniósł pismo zatytułowane "Wniosek o wzruszenie postanowienia z dnia 3 marca 2020 r." sporządzone osobiście. Postanowieniem z 8 września 2020 r. WSA w Warszawie, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a. uznając, że jest to skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skargi, odrzucił sporządzoną samodzielnie skargę kasacyjną S.K., gdyż nie spełniała ona wymogu sporządzenia jej przez zawodowego pełnomocnika. Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 14 września 2020 r. wraz z pouczeniem o terminie i sposobie jego zaskarżenia. W terminie otwartym do wniesienia zażalenia skarżący wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z 8 września 2020 r. sporządzone osobiście. Wyjaśniając przyczynę odrzucenia tego zażalenia WSA wskazał, że zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a, zażalenie którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego (tzw. przymus adwokacko-radcowski). W rozpoznawanej sprawie skarżący, mimo pouczenia o ww. wymogach, osobiście sporządził zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z 8 września 2020r., sygn. akt VII SA/Wa 304/20 o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Z tego powodu WSA w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że zażalenie skarżącego jest niedopuszczalne ze względu na niespełnienie wymogów formalnych i odrzucił to zażalenie. Zażalenie na powyższe postanowienie skarżący złożył pismem z 6 stycznia 2021r., wnosząc o uchylenie "tego kuriozalnego postanowienia" i poprzedzającego je postanowienia z 8 września 2020 r., które są tej samej treści oraz rozpoznanie wniosku z dnia 23 marca 2020 r. zgodnie z jego podstawą prawną. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że sąd nie wyjaśnił dlaczego jego wniosek z 23 marca 2020 r., złożony na podstawie z art. 165 p.p.s.a., potraktował jako skargę kasacyjną. Skarżący zażądał rozpoznania jego zażalenia z 17 września 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Możliwość wniesienia środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy p.p.s.a. Środkiem takim jest skarga kasacyjna oraz zażalenie. Wniesienie każdego ze wskazanych środków łączy się z obowiązkiem zachowania określonych wymogów formalnych. Będą to wymogi ogólne przewidziane dla każdego pisma procesowego (art. 46 p.p.s.a.) oraz szczególne, związane z zażaleniem jako takim, wskazane w art. 194 § 3 p.p.s.a. Potwierdza to treść tego ostatniego przepisu, który przewiduje, że zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. W art. 194 § 4 p.p.s.a. wskazuje się dodatkowy wymóg dla konkretnego rodzaju zażalenia, jakim jest zażalenie dotyczące postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Przepis ten stanowi wprost, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2-3 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Zatem w przypadku skorzystania z możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej należy przedsięwziąć konieczne działania, aby zażalenie zostało sporządzone stosownie do powyższego wymogu tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, tj. przez adwokata lub radcę prawnego albo przez osoby wskazane w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. Obowiązek ustanowiony we wskazanym przepisie ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por. postanowienia NSA: z 25 października 2011 r., sygn. akt II OZ 970/11; z 7 maja 2014 r., II FZ 543/14; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika zaś, że przy doręczeniu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, skarżącego pouczono o warunkach skutecznego jego zaskarżenia (pkt 5 pouczenia, k. 53 akt sądowych). Skoro zatem powołany wyżej przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, to niesporządzenie zażalenia we wskazany sposób jest nieusuwalnym brakiem, niepodlegającym konwalidowaniu i uzasadniającym odrzucenie zażalenia (por. postanowienie NSA z 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 713/04; z 11 marca 2021 r., sygn. akt II GZ 41/21; z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OZ 208/21). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że naruszenie przez skarżącego art. 194 § 4 p.p.s.a., polegające na osobistym sporządzeniu zażalenia na postanowienie z 8 września 2020 r., mimo prawidłowego pouczenia o sposobie w jaki rozstrzygnięcie to mogło zostać zaskarżone, skutkowało koniecznością odrzucenia wniesionego zażalenia. Argumenty podniesione przez skarżącego w zażaleniu nie świadczą o wadliwości zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie wykazał, że należy do kręgu podmiotów uprawnionych do samodzielnego sporządzenia zażalenia w przedmiotowej materii, zgodnie z art. 175 § 2-3 p.p.s.a. Z treści art. 175 § 2-3 wynika bowiem, że obowiązek sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego jest wyłączony, jeśli sporządza go sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli wnosi je prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, a także wówczas, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oraz gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, jak również w przypadkach, gdy sporządza je doradca podatkowy (w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami) lub rzecznik patentowy (w sprawach własności przemysłowej). Posiadanie uprawnień do samodzielnego wniesienia skargi kasacyjnej lub zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej musi być udokumentowane wraz ze złożeniem zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał przynależności do podmiotów mogących samodzielnie wnieść skargę kasacyjną i zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu najwyraźniej umknęła treść pouczenia sądu o sposobie zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, które otrzymał i z którego wynikały konsekwencje niezastosowania się do treści przepisów. Mimo jasnej treści przepisu art. 175 § 1-3 p.p.s.a i wbrew prawidłowemu pouczeniu udzielonemu przez WSA, skarżący sporządził osobiście zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z 8 września 2020r., którym została odrzucona skarga kasacyjna (również sporządzona osobiście przez skarżącego). Pomimo obowiązku sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę, skarżący dokonał tej czynności osobiście. Działanie takie, w świetle przedstawionych przepisów prawa, musiało skutkować odrzuceniem zażalenia z 17 września 2020 r., jako niespełniającego przymusu adwokacko-radcowskiego wynikającego z art. 194 § 4 p.p.s.a., co też prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny uczynił zaskarżonym postanowieniem, zgodnie z treścią art. 178 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a. Wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.