II GZ 112/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 6308/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. W. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wygaśnięcia koncesji na wydobywanie kopaliny postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 6308/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") odmówił R. K. (dalej jako: "skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] września 2023 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wygaśnięcia koncesji na wydobywanie kopaliny. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a skutek doręczenia przesyłki w trybie fikcji doręczenia nie został przez skarżącego obalony. Fakt nieodebrania przez skarżącego dwukrotnie awizowanej przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie, co w ocenie skarżącego, miało miejsce przez nieprawidłowe funkcjonowanie operatora pocztowego, stanowi jedynie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez Pocztę Polską w trybie złożonej reklamacji. Z wyniku postępowania reklamacyjnego, nadesłanego przez skarżącego przy piśmie z dnia 31 października 2024 r. wynika, że pierwsze i drugie awizo zostało pozostawione w skrzynce oddawczej przypisanej do adresu skarżącego. Powyższe koresponduje także z adnotacją, znajdującą się na przesyłce zawierającej odpis postanowienia z 25 września 2023 r., z której jednoznacznie wynika, że przesyłka ta, zaadresowana na prawidłowy adres skarżącego, tj. "ul. Kolejowa 15, 58-124 Marcinowice", została dwukrotnie awizowana przez pocztę w dniach 6 i 16 października 2023 r., o czym doręczyciel poinformował stronę poprzez pozostawienie awiza w oddawczej skrzynce pocztowej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 25 września 2023 r. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono między innymi, że skarżący kilkakrotnie składał reklamacje na nierzetelne wykonywanie obowiązku doręczenia korespondencji przez pracowników Poczty. Z odpowiedzi na reklamację wynika, że zawiadomienie o korespondencji pozostawiono w skrzynce oddawczej przyporządkowanej dla danego adresata znajdującej się w zestawie skrzynek przydrożnych, a czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają ich uwierzytelnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz dokonać czynności, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało uznać, że skarżący uprawdopodobnił przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Należy przy tym podkreślić, że uprawdopodobnienie – a nie udowodnienie – braku winy wymaga wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu, i to trwającej w sposób ciągły, aż do dnia dokonania czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie stanowisko reprezentowane przez skarżącego daje spójny obraz, w ramach którego należy uznać za bardzo prawdopodobne, że do doręczenia nie doszło. W piśmie z dnia 13 grudnia 2023 r., będącego odpowiedzią na reklamację skarżącego, Poczta Polska wskazała, że korespondencja zawierająca postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska "została wydana do doręczenia listonoszowi obsługującemu w zastępstwie, który nie mógł znaleźć adresata, aby podjąć próbę doręczenia, w związku z czym celem powiadomienia adresata o przesyłce i umożliwienie jej odebrania pozostawił zawiadomienie w skrzynce oddawczej przyporządkowanej dla danego adresata znajdującej się w zestawie skrzynek przydrożnych." Dodała również, że "czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia i wykonania." Mając na uwadze informację o umiejscowieniu skrzynki – znajdującej się w zestawie skrzynek przydrożnych – oraz fakt, że skarżący od lat prowadzi postępowania dotyczące wygaśnięcia koncesji na wydobywanie kopalin, trudno przyjąć, że skarżący świadomie nie odebrał korespondencji od organu. Powstałe przy tym wątpliwości co do doręczenia skarżącemu korespondencji od organu należy rozstrzygać na korzyść skarżącego, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. [Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.]). Dodatkowo, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, za uwzględnieniem zażalenia przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia korespondencji nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13). Biorąc pod uwagę zaistnienie w sprawie przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu i kierując się wskazaną zasadą dążenia do merytorycznego rozpoznania sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że przywrócenie terminu jest właściwym środkiem procesowym służącym nadaniu sprawie dalszego biegu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji