II GZ 1066/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 735/16 w zakresie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pomniejszonej wysokości postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić M. R. termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] marca 2016 r., nr [...]

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. odmówił M. R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pomniejszonej wysokości. W motywach Sąd I instancji wskazał, skarżący nadał w urzędzie pocztowym w dniu 15 kwietnia 2016 r. skargę na wymienioną decyzję wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podnosząc w uzasadnieniu, że w okresie, kiedy otrzymał decyzję "bardzo źle się czuł" i miał poważne problemy z poruszaniem się, a jego stan zdrowia z każdym dniem podlegał pogorszeniu. W tym czasie chorowała również jego żona, a skarżący nie mógł skorzystać z pomocy rodziny, czy znajomych. Podniósł ponadto, że w dniu 5 kwietnia 2016 r. lekarz stwierdził reumatologiczne zapalenie stawów i wypisał zwolnienie do dnia 12 kwietnia 2016 r. Wskazał także, że pomimo faktu, iż przygotował skargę na decyzję organu nie miał możliwości jej wysłania za pośrednictwem poczty ponieważ najbliższy urząd pocztowy znajduje się w odległości 10 km od jego gospodarstwa, a tym bardziej nie mógł dowieźć skarg do Biura ARiMR. Sąd I instancji wskazując na przesłanki określone w art. 86 § 1 oraz 87 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uznał, wskazując na przedłożone wraz z wnioskiem zaświadczenie lekarskie skarżącego, że okoliczność jego choroby z koniecznością leżenia nie mogła być utożsamiona z brakiem winy w niedokonaniu czynności w terminie. Zdaniem Sądu, nawet przy takiej okoliczności, czynność w postaci nadania skargi na poczcie czy bezpośrednio w organie mogła zostać bez trudu wykonana przez dowolną osobą, w tym w szczególności przez żonę skarżącego w odniesieniu, do której skarżący nie wykazał, aby nie miał z nią kontaktu. Sąd stwierdził również, że skarżący w żaden sposób nie wykazał aby jego żona nie była w stanie wykonać takiej czynności. W szczególności nie wykazał, ani też nawet nie uprawdopodobnił, że w tym czasie jego żona chorowała i ze względu na stan zdrowia nie była w stanie nadać skargi w urzędzie pocztowym. M. R. zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji w całości wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na podniesione w nim okoliczności i przedłożone wraz z nim dokumenty potwierdzające brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. określa natomiast, że w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wynika z treści powołanych przepisów konieczną przesłanką warunkującą możliwość przywrócenia uchybionego terminu jest aby uchybienie to nastąpiło bez winy strony oraz aby wnioskujący o przywrócenie terminu uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy. Chodzi o takie obiektywne, a więc niezależne do strony, okoliczności, których wystąpienie uniemożliwiało dochowanie terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu przed sądem. Mając na uwadze argumentację skarżącego podniesioną we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi oraz przedłożone wraz z nim zaświadczenie lekarskie, co do zasady podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał czy uprawdopodobnił aby nie mógł skorzystać z pomocy osób trzecich, w szczególności żony, w czynności nadania skargi w placówce pocztowej bądź bezpośrednio w organie. Faktem jest, że wniosek, wskazujący na chorobę tak skarżącego jak i jego żony, nie wykazywał za pośrednictwem dokumentów jak wymienione zaświadczenie lekarskie, aby w okresie biegu terminu do wniesienia skargi żona skarżącego była faktycznie chora. Argumentacja strony w tym zakresie pozostawała wobec tego niepotwierdzona, nie wykazana, co trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek skarżącego. Nie jest natomiast zasadne, również wobec sformułowanych motywów wniosku, stanowisko Sądu I instancji o sprzeczności twierdzeń skarżącego odnośnie stanu zdrowia jego żony i ewentualnych możliwości fizycznego nadania skargi wobec zajmowania się przez nią gospodarstwem rolnym. Skarżący we wniosku wskazał, bowiem że wyłącznie on z żoną zajmują się obsługą gospodarstwa rolnego. W okresie choroby jego jak i jego współmałżonki wykonywane czynności gospodarskie nastręczały znacznych trudności co przyczyniło się do zaniedbania wielu spraw w szczególności w okresie pogorszenia się stanu zdrowia skarżącego. Nie można, zatem na podstawie tak przedstawionych okoliczności oraz wymienionej ilości bydła wymagającej trzykrotnego oporządzenia każdego dnia, wyprowadzić jednoznacznego wniosku, że stan zdrowia żony skarżącego, mimo podnoszonej okoliczności choroby, pozwalał jej na nieskrępowane wykonanie czynności dostarczenia przesyłki zawierającej skargę, do najbliższej placówki pocztowej oddalonej o 10 klinometrów od miejsca zamieszkania strony. Reasumując, w dniu orzekania przez Sąd I instancji miał on zasadne podstawy do uznania, że skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie posłużyć się pomocą osoby trzeciej, członka rodziny, w czynności złożenia skargi w terminie. Mając na uwadze, przedłożoną w związku z zażaleniem dokumentację lekarską, w świetle treści uzasadnienia zażalenia zbieżnego z argumentacją wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący skutecznie wykazał, iż w czasie biegu terminu do dokonania tejże czynności nie ponosił on winy w jego uchybieniu. Jak trafnie stwierdził Sąd I instancji termin do wniesienia skargi upływał z dniem 6 kwietnia 2016 r. Skarżący w końcowym biegu tego terminu, od 5 kwietnia 2016 r., przebywał na zwolnieniu lekarskim ze wskazaniem leżenia przez chorego. Żona skarżącego, na co wskazuje zaświadczenie lekarskie złożone w związku z zażaleniem, w okresie od 23 marca do 12 kwietnia 2016 r. również przebywała na zwolnieniu lekarskim, przy czym we wskazaniach lekarskich odnotowano, iż chora może chodzić. Okoliczność ta potwierdza podnoszoną przez skarżącego argumentację choroby małżonki. Fakt, iż mogła ona w tym czasie chodzić nie wpływa negatywnie na ocenę, że skarżący nie mógł skorzystać z jej pomocy przy złożeniu skargi. Sam bowiem fakt choroby, a więc osłabienia organizmu i wpływającego na niego stanu szybszego zmęczenia przy podejmowaniu czynności fizycznych, przy wskazanych okolicznościach konieczności zajmowania się choćby w niezbędnym zakresie gospodarstwem rolnym, prowadzonym wyłącznie przez skarżącego i jego żonę oraz znacznego oddalenia urzędu pocztowego i braku zlokalizowania w okolicach miejsca zamieszkania skarżącego środków komunikacji publicznej czy prywatnej jak również brak po stronie żony skarżącego prawa jazdy, przemawia za przyjęciem za zasadnej argumentacji, iż skarżący w końcowym okresie biegu terminu do wniesienia skargi nie miał możliwości osobiście bądź za pośrednictwem innej osoby, w szczególności żony, do dochowania terminu wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w E.. Przyjąć wobec tego należy, że skarżący uchybił terminowi bez swoje winy, tym samym zasadnym jest przywrócenie mu terminu do wniesienia skargi na decyzję wskazanego organu z dnia [...] marca 2016 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 w zw. z art. 86 § 1 i art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.