II GZ 105/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 197/25 w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi B. K. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 5 listopada 2024 r. nr 1446/XI/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od uchwały w sprawie wpisu na listę radców prawnych postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

B. K. (skarżący, strona skarżąca) wniósł skargę na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (Prezydium KRRP, organ) z dnia 5 listopada 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od uchwały w sprawie wpisu na listę radców prawnych. Pismem z 29 stycznia 2025 r. wniesionym za pośrednictwem skrzynki ePUAP złożył skarżący złożył "wniosek o uzupełnienie skargi" wraz z załącznikiem. Zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 197/25, skarżący został wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk "uzupełnienia skargi" w kwocie 19,50 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, pod rygorem odrzucenia skargi. Na powyższe zarządzenie skarżący złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przeprowadzenie dowodów opisanych oraz załączonych do zażalenia. Ponadto skarżący wniósł o poinformowanie właściwych organów o naruszeniu prawa: a. Ministra Sprawiedliwości - o naruszeniu przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Warszawie oraz Krajową Radę Radców Prawnych przepisu art. 155 ust. 5 ustawy o doręczeniach elektronicznych - poprzez brak posiadania przez te organy elektronicznej skrzynki do doręczeń, b. Rzecznika dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie – o naruszeniu przez pełnomocnika organu, którego Skarga dotyczy, przepisu art. 22(10) ust. 1 ustawy o radcach prawnych, poprzez brak posiadania elektronicznej skrzynki do doręczeń. Skarżący zarzucił w zażaleniu: 1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) PPSA naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 235a PPSA w zw. z art. 22(10) ust. 1 ustawy o radcach prawnych, poprzez nieprawidłowe nałożenie na Skarżącego obowiązku poniesienia opłaty kancelaryjnej za wydruk i doręczenie pisma w sprawie drugiej stronie - radcy prawnemu, który ma ustawowy obowiązek posiadania elektronicznej skrzynki do doręczeń; 2) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b PPSA naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 220 § 1 w zw. z § 3 PPSA w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 KPA poprzez nieprawidłowe określenie skutku braku wniesienia opłaty kancelaryjnej, o której mowa w art. 235a PPSA, jako odrzucenie całej skargi, a nie tylko nieopłaconego pisma, co stanowi rażące naruszenie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, niezależnie od wadliwości konstrukcyjnej i treściowej podniesionych zarzutów. Zgodnie z treścią art. 227 § 1 p.p.s.a. zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Zarządzenie przewodniczącego wzywające do uiszczenia opłaty kancelaryjnej jest niewątpliwie zarządzeniem w przedmiocie kosztów sądowych, albowiem zgodnie z art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków, natomiast stosownie do treści art. 212 § 1 p.p.s.a. opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. Zarządzenie tego rodzaju konkretyzuje więc ustawową zasadę obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 214 § 1 p.p.s.a.), a zatem jest zaskarżalne zażaleniem na podstawie art. 227 § 1 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie kontrolowany Sąd Wojewódzki – w związku z wniesieniem przez skarżącego (już po wniesieniu skargi) w dniu 29 stycznia 2025 r. w formie dokumentu elektronicznego pisma procesowego zatytułowanego jako "Wniosek o uzupełnienie skargi" (k. 30 akt sądowych) wraz z załącznikiem (k. 39-58 akt sądowych), zawierającym m.in. rozszerzenie przedmiotu zaskarżenia, żądań oraz zarzutów skargi – zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2025 r. wezwał skarżącego na podstawie art. 235a p.p.s.a. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wykonanie wydruku ww. pisma wraz z załącznikiem, które zostały wniesione w formie dokumentu elektronicznego, celem ich doręczenia skarżonemu organowi (Prezydium KRRP), którego pełnomocnik procesowy nie posługuje się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism, w terminie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Dokonując negatywnej oceny prawidłowości formalno-procesowej skierowanego do skarżącego wezwania, należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że wniesione w formie dokumentu elektronicznego pismo procesowe zmierzające do uzupełnienia skargi nie mogło zostać zakwalifikowane jako nowa skarga, do której można było zastosować rygor odrzucenia, o którym mowa w art. 220 § 3a w zw. z art. 235a p.p.s.a. Jeżeli bowiem Sąd Wojewódzki uznał sporne pismo za wniesione w tożsamej sprawie o sygn. VI SA/Wa 197/25, to jest oczywiste, że – niezależnie od jego treści, w tym dążenia do rozszerzenia zakresu zaskarżenia, zarzutów lub żądań skargi, co i tak podlega ocenie w świetle przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, w tym terminu do wniesienia skargi – zastosowanie wezwania, o którym mowa w art. 235a w zw. z art. 220 § 1 p.p.s.a., powinno zostać obarczone rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, a nie odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3a w zw. z art. 235a p.p.s.a. Oczywiście sytuacja ta przedstawiałaby się odmiennie, gdyby Sąd a quo zdecydował o zarejestrowaniu wniesionego w formie dokumentu elektronicznego pisma (wraz załącznikiem) jako nowej skargi, a następnie uznał, że ze względu na treść art. 235a p.p.s.a. konieczne jest wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3a p.p.s.a. Powyższe ustalenia i uwagi interpretacyjne są wystarczające do podważenia prawidłowości i skuteczności skierowanego do skarżącego zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje jednak za stosowne, aby zwrócić uwagę na konieczność wyjaśnienia przez kontrolowany Sąd Wojewódzki w toku dalszego postępowania, czy dopuszczalne jest wezwanie skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, o której mowa w art. 235a p.p.s.a., w celu doręczenia wydruku wniesionego w formie dokumentu elektronicznego pisma wraz z załącznikiem, pełnomocnikowi Prezydium KRRP, który - jako wykonujący zawód radcy prawnego - od dnia 1 stycznia 2025 r., zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 166 pkt 5 i w zw. z art. 155 ust. 10 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych oraz komunikatem Ministra Cyfryzacji z dnia 12 lipca 2024 r. zmieniającym komunikat w sprawie określenia terminu wdrożenia rozwiązań technicznych niezbędnych do doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej oraz udostępnienia w systemie teleinformatycznym punktu dostępu do usług rejestrowanego doręczenia elektronicznego w ruchu transgranicznym (Dz.U. poz. 1078), ma obowiązek posiadania adresu do doręczeń elektronicznych wpisanego do bazy adresów elektronicznych, powiązanego z publiczną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego albo kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego. Powyższa regulacja koresponduje z treścią przepisu art. 22(10) ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, który stanowi, że radca prawny wykonujący zawód jest obowiązany posiadać adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 tej ustawy. W związku z powyższym nie można zaakceptować interpretacji, zgodnie z którą przewidziany w art. 235a p.p.s.a. zwrot "stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism" odnosi się także od stron lub ich pełnomocników, które z mocy ustawy mają prawny obowiązek posługiwania się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 197 § 1 p.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonego zarządzenia.