II GZ 1040/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Syndyka Masy Upadłości D. S.A. w upadłości likwidacyjnej w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1270/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości D. S.A. w upadłości likwidacyjnej w W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania ze środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 1270/16, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), po rozpoznaniu wniosku Syndyka Masy Upadłości D. S.A. w upadłości likwidacyjnej, odmówił wstrzymania wykonania decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] marca 2016 r., w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania na realizację projektu. Sąd I instancji stwierdził, że Syndyk Masy Upadłości D. S.A. w upadłości likwidacyjnej wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Ministra Rozwoju, złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku Syndyk podkreślił, że organy administracji poprzez swoje działania w niniejszej sprawie zmierzają do obejścia przepisów ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i zaspokojenia swoich roszczeń poza podziałem funduszy masy upadłości. Wnioskujący zarzucił ponadto zarówno Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, jak i Ministrowi Rozwoju błędne skierowanie decyzji zobowiązujących do zwrotu wobec niego, a nie wobec upadłej spółki. Podkreślił, że organ może podjąć próbę przymusowej egzekucji, na dowód czego załączył kopię wezwania do zaspokojenia wierzytelności z 1 kwietnia 2016 r. W ocenie Syndyka, ewentualna egzekucja będzie odbywała się ze szkodą dla niego oraz dla ogółu wierzycieli upadłej spółki i spowoduje konieczność poniesienia znacznych kosztów związanych z koniecznością obrony swych praw. Przedstawiając swoje rozstrzygnięcie, Sąd I instancji podniósł na wstępie, że wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mogą uzasadniać zarzuty wskazujące na wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie Sąd nie ma bowiem możliwości oceny zgodności z prawem decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego, a zatem niedopuszczalne jest wywodzenie konieczności uwzględnienia wniosku z przekonania o wadliwości rozstrzygnięcia. Sąd nie uwzględnił zatem argumentów dotyczących skierowana decyzji do Syndyka. Oceniając przedmiotowy wniosek WSA stwierdził, że nie zostało udokumentowane, iż ewentualne rozpoczęcie egzekucji spowoduje zaistnienie okoliczności przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie zostały przedstawione żadne materiały dotyczące obecnego stanu masy upadłości po spółce, jej relacja do kwoty określonej w zaskarżonej decyzji, ani w jaki sposób jej egzekucja mogłaby faktycznie zagrozić zaspokojeniu pozostałych wierzycieli. Zbadanie, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku wnioskodawcy, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o rzeczywistej i aktualnej sytuacji finansowej, a zatem przykładowo po uzyskaniu wiedzy o wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, czy kwotach posiadanych ewentualnych wierzytelności. WSA nie uwzględnił złożonego wniosku z uwagi na brak danych do całościowej i jednoznacznej oceny sytuacji materialnej spółki. Na marginesie zaś wskazał, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość w postaci konieczności jej uiszczenia, co powoduje uszczerbek w finansach zobowiązanego. Sytuacja taka nie jest jednak niezwykła i nie uzasadnia automatycznie zastosowania ochrony tymczasowej, a ponadto jest ona odwracalna poprzez zwrot kwoty objętej decyzją, w sytuacji jej późniejszego uchylenia. W świetle przedstawionych okoliczności Sąd I instancji stwierdził, iż wnioskujący o wstrzymanie nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Syndyk Masy Upadłości D. S.A. w upadłości likwidacyjnej, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego zmianę w całości poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego adwokata według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności przedłożone przez skarżącego wraz ze skargą do WSA wezwanie do zapłaty z dnia 1 kwietnia 2016 r., w sposób dostateczny uprawdopodobniały niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody masie upadłości D. S.A. oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, stwarzając zagrożenie wszczęcia przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącemu, wbrew regulacjom art. 146 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2015 r. W uzasadnieniu zażalenia poniesiono m.in., że PARP podjęła działania, których realizacja może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody masie upadłości D. S.A., ponieważ w dniu 1 kwietnia 2016 r. PARP zobowiązała Syndyka do zaspokojenia przysługującej jej wierzytelności z bieżących wpływów masy upadłości w terminie 14 dni od dnia otrzymania przedmiotowego pisma. W związku powyższym wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zdaniem Syndyka jest konieczne, ponieważ nie jest wykluczone, iż PARP podejmie próbę przymusowej egzekucji należności objętej decyzją z dnia 6 listopada 2015 r., niezależnie od sprzeczności z prawem takiego działania. Konieczność przeciwdziałania przez Syndyka wszczęciu przez PARP niezasadnego postępowania egzekucyjnego, przemawia zatem we jego ocenie za koniecznością wstrzymania zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Niewstrzymanie zaskarżonej decyzji prowadziłby do usankcjonowania sprzecznych z prawem działań organu, a w konsekwencji wyrządzenia znacznej szkody masie upadłości D. S.A. Zdaniem wnioskodawcy, działania podjęte przez PARP są wystarczające do uznania, iż zachodzi realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody masie upadłości D. S.A. poprzez wszczęcie sprzecznej z prawem egzekucji. Podkreślono również, iż skutki braku wstrzymania nie mogą obciążać Syndyka w sytuacji, gdy decyzja w stosunku do niego w ogóle nie powinna zostać wydana. Skarżący zaakcentował, iż podstaw do wstrzymania decyzji upatruje nie w swojej sytuacji finansowej, lecz w niezgodności z prawem działania organu, który zmierza do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do masy upadłości D. S.A. wbrew regulacjom art. 146 ust. 4 Prawa upadłościowego. W konsekwencji Syndyk stwierdził, że interes ogółu wierzycieli D. S.A. oraz konieczność przeciwdziałania przez skarżącego wszczęciu przez organ niezasadnego postępowania egzekucyjnego przemawia za koniecznością wstrzymania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania ze środków z budżetu Unii Europejskiej. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony w niniejszej sprawie, bowiem w żaden sposób nie zostało udokumentowane, iż ewentualne rozpoczęcie egzekucji przyczyni się do wystąpienia okoliczności określonych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Strona wnioskująca o wstrzymanie wykonania decyzji nie przedstawiła bowiem żadnych materiałów dotyczących obecnego stanu masy upadłości po spółce, nie jest znana relacja tej masy do kwoty zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji, ani nie podjęto próby ustalenia w jaki sposób wykonanie decyzji, czyli egzekucja wymaganej należności, mogłoby faktycznie zagrozić zaspokojeniu pozostałych wierzycieli. Wykazanie ewentualnego wpływu wykonania decyzji na sytuację strony oraz przedstawienie realnego niebezpieczeństwa wystąpienia przesłanek zawartych w treści powołanego przepisu, stanowią okoliczności, których ocena dopiero umożliwiłaby Sądowi określenie prawdopodobieństwa, że podmiot wnioskujący o ochronę tymczasową znajduje się w takiej sytuacji finansowej, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do wyrządzenia skutków, które byłyby trudne do odwrócenia albo może spowodować szkodę, która byłaby dla strony znaczna. Zbadanie, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku wnioskodawcy, w konsekwencji czego powstanie znaczna szkoda, bądź powstaną trudne do odwrócenia skutki, musi uwzględniać szczegółowe i kompletne informacje o rzeczywistej i bieżącej sytuacji majątkowej. W celu ustalenia powyższego, Sąd oceniający spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej, powinien mieć możliwość zapoznania się z wysokością środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, kwotach posiadanych ewentualnych wierzytelności i innych składnikach majątku obrazujących zdolności płatnicze strony. Bez danych pozwalających ocenić całościowo i jednoznacznie sytuację materialną spółki będącej w upadłości oraz składniki jej masy upadłościowej, niemożliwym było wydanie rozstrzygnięcia, w którym Sąd mógłby uznać za spełnione warunki z art. 61 § 3 p.p.s.a. i wstrzymałby wykonanie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena w świetle przedstawionych okoliczności jest prawidłowa. WSA trafnie zwrócił uwagę, że do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie dołączono żadnych dowodów, które dokumentowałyby jak przedstawia się sytuacja majątkowa strony i jej zdolności finansowe. Sąd kasacyjny podkreśla, że WSA bez znajomości wskazanych powyżej danych nie był w stanie określić, czy – relatywnie do składników masy upadłości - ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem decyzji byłaby znaczna oraz czy po jej wykonaniu istnieje zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak wiedzy co do rzeczywistej sytuacji ekonomicznej i realnych zdolności płatniczych sprawia, że nie jest możliwa ocena, czy i w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji przed zakończeniem kontroli sądowej może wpłynąć na stronę skarżącą. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.