II GZ 1011/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1198/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1198/13 odmówił B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Głównego inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 5000 zł, a strata z poprzednich lat wyniosła 516.380,87. Wartość środków trwałych wynosi 0, a stan konta 19 zł. Zobowiązania Spółki na dzień 31 grudnia 2015 r. to podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 27552 zł, oraz podatek VAT - 26149 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony skarżącej, wezwano skarżącą spółkę, do nadesłania: dokumentu wskazującego na wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2015 r. i w 2016 r. – np. odpisu z księgi rachunkowej na koniec grudnia 2015 r. oraz na koniec kwietnia 2016 r., wyciągów z posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętych wezwaniem terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wskazał, że nieprzesłanie żądanych danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 393/14, LEX nr 1495223). Wobec tego Sąd I instancji odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) W zażaleniu na powyższe postanowienie, spółka wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na uznaniu, że skarżącemu zostało prawidłowo doręczone wezwanie o uzupełnieniu braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podniosła również, że wydatkowanie najdrobniejszej kwoty ze zgromadzonych środków jest dla niej bardzo dotkliwe i może prowadzić do jej likwidacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Zgodnie jednak z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, uznając przede wszystkim, że nie było możliwe dokonanie pełnej oceny sytuacji majątkowej strony, skoro skarżąca - mimo wezwania - nie przedstawiła wszystkich dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że spółka nie wykazała w sposób należyty, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata. Skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynie same oświadczenia dotyczące jej sytuacji majątkowej nie dołączając przy tym dokumentów źródłowych, na podstawie których można było dokonać weryfikacji wiarygodności tychże oświadczeń. Wobec powyższego Sąd I instancji zarządzeniem wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie stosownych dokumentów. WSA zasadnie ocenił, iż skoro skarżąca nie nadesłała żądanych dokumentów, to brak pełnej dokumentacji uniemożliwił temu Sądowi stwierdzenie, czy w przypadku skarżącej Spółki wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do zarzutu, iż wezwanie do przesłanie dokumentów nie zostało skarżącej skutecznie doręczone, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji. Sąd ten prawidłowo przyjął, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że wezwanie to zostało doręczone w dniu 18 marca 2016 r., a jego odbiór pokwitował członek zarządu skarżącej – J. K. (karta 289 akt sądowych). Od tego dnia liczył się 14 – dniowy termin określony w zarządzeniu na ustosunkowanie się do wezwania Sądu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.