II GZ 100/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia małoletnich K. A. N. i J. M. N. reprezentowanych przez przedstawicieli ustawowych M. i M. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1506/23 w przedmiocie odrzucenia skargi i zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi małoletnich K. A. N. i J.M. N. reprezentowanych przez przedstawicieli ustawowych M. i M. N. na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie w przedmiocie nałożenia kwarantanny postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 września 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1506/23, odrzucił skargę małoletnich K. A. N. i J. M. N. (skarżących), reprezentowanych przez przedstawicieli ustawowych M. i M. N., na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawy w przedmiocie nałożenia kwarantanny. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu 4 stycznia 2022 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie wpłynęło zawiadomienie o obecności pasażera chorego na COVID-19 w samolocie relacji Zanzibar-Warszawa z [...] stycznia 2022 r. Organ niezwłocznie dokonał czynności nałożenia kwarantanny domowej na pasażerów rejsu niepodlegających zwolnieniu z kwarantanny, w tym na skarżących. Kwarantannę nałożono na 10 dni w okresie od 4 stycznia 2022 r. do 13 stycznia 2022 r. W dniu 5 stycznia 2022 r. o godzinie 09:27 M. N. – przedstawiciel ustawowy skarżących (ojciec) – wystosował do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie wiadomość e-mail zawierającą prośbę o zdjęcie kwarantanny ze skarżących. W dniu 30 czerwca 2023 r. (data nadania) skarżący, reprezentowani przez przedstawicieli ustawowych M. i M. N., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie polegającą na nałożeniu kwarantanny domowej. Postanowieniem z 29 września 2023 r. WSA odrzucił skargę oraz orzekł o zwrocie wpisu sądowego od skargi uznając, że skarga ta została wniesiona po terminie. Sąd I instancji wyjaśnił, że przedstawiciele ustawowi skarżących o czynności nałożenia kwarantanny domowej na skarżących dowiedzieli się najpóźniej 5 stycznia 2022 r. W tym bowiem dniu o godzinie 09:27 ojciec małoletnich wystosował do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie wiadomość e-mail zawierającą prośbę o zdjęcie kwarantanny ze skarżących. Termin do wniesienia skargi rozpoczął zatem bieg 6 stycznia 2022 r., a jego trzydziesty dzień wypadał 4 lutego 2022 r. i był to ostatni dzień na złożenie skargi. Natomiast przedstawiciele ustawowi skarżących sporządzili skargę 29 czerwca 2023 r., a 30 czerwca 2023 r. nadali ją do organu za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. w Urzędzie Pocztowym Warszawa 27. Oznacza to, że skarga została złożona z przekroczeniem ustawowego terminu do jej wniesienia o prawie 1,5 roku. WSA nie znalazł również podstaw do uznania, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżących. W ocenie Sądu I instancji, akta administracyjne dowodzą, że przedstawiciele ustawowi skarżących podjęli aktywne działania przeciwko czynności nałożenia kwarantanny i zdecydowali się w pierwszej kolejności na drogę administracyjną. W dniu 10 stycznia 2022 r. ojciec skarżących wystosował do organu kolejnego e-maila, z prośbą o interwencję w sprawie. Tego samego dnia przedstawiciele ustawowi małoletnich sporządzili zażalenie/odwołanie na decyzję o nałożeniu kwarantanny, które wpłynęło do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w m.st. Warszawie w dniu 11 stycznia 2022 r. Niezadowoleni z działania i wyjaśnień organu I instancji rodzice skierowali sprawę do Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który postanowieniem z 9 marca 2022 r. stwierdził, iż organ I instancji dopuścił się bezczynności i zobowiązał go do przekazania mu odwołania z 10 stycznia 2022 r. Następnie postanowieniem z 27 kwietnia 2022 r. Mazowiecki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził niedopuszczalność odwołania. Przedstawiciele ustawowi skarżących wnieśli na ten akt skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 11 stycznia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1580/23 Sąd oddalił skargę – wyrok jest prawomocny od 6 kwietnia 2023 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, powyższe działania wskazują, że przedstawiciele ustawowi skarżących samodzielnie i aktywnie poszukiwali prawnych możliwości przeciwdziałania czynności objęcia kwarantanną, także przed sądem administracyjnym. Nie sposób zatem przyjąć, iż nie zauważyli możliwości zaskarżenia tej czynności do WSA w Warszawie. Tym bardziej, że zostali o tym wprost pouczeni przez Sąd. W uzasadnieniu ww. wyroku z 11 stycznia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1580/23 Sąd wskazał, iż objęcie kwarantanną w trybie § 5 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenie z 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii stanowi czynność z zakresu administracji publicznej zaskarżalną do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd podkreślił, iż wprawdzie skarżący nie skorzystali z tej możliwości, tym niemniej poinformował, że zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony rodzicom dzieci 6 marca 2023 r. W tym więc dniu najpóźniej mogli dowiedzieć się o możliwości, trybie oraz terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego na czynności nałożenia kwarantanny domowej. Pomimo tego skargę niniejszą wnieśli dopiero 30 czerwca 2023 r., czyli prawie 4 miesiące później. Nie można było zatem przyjąć, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżących, tj. działających w ich imieniu przedstawicieli ustawowych. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) skargę należało odrzucić, natomiast uiszczony wpis podlegał zwrotowi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i p.p.s.a. Przedstawiciele ustawowi skarżących wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, ponieważ uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżących. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżący działali bez profesjonalnego pełnomocnika, który wyjaśniłby wszelkie prawne zagadnienia dotyczące procedur działania przy objęciu kwarantanną. Natomiast organ w żadnym z wielu pism nie wystosował stosownego pouczenia o przysługujących im prawach, w tym również pouczenia dotyczącego terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie jako niemającego usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zostało oddalone, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jakkolwiek stanowisko prawne wyrażone przez kontrolowany Sąd Wojewódzki w sprawie ze skargi stron skarżących na tle regulacji wynikającej z art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 2 i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz stanu faktycznego sprawy nie jest jednoznaczne i zostało sformułowane w sposób wariantowy, to jednak prawidłowość ostatecznej konkluzji nie budzi wątpliwości. W sprawie należało przede wszystkim dostrzec eksponowaną w toku postępowania przed skarżonym organem oraz kontrolowanym Sądem Wojewódzkim okoliczność wątpliwości prawnych stron skarżących w zakresie formy prawnej i trybu nałożenia kwarantanny na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (u.z.z.ch.z.) w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 861 ze zm.). Wątpliwości w tym zakresie były i są uzasadnione, co potwierdza rozbieżność ujawniona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2023 r., II GSK 2204/22), w którym wyrażono odmienne zapatrywania na tle formy prawnej nałożenia obowiązku kwarantanny art. 34 ust. 2 u.z.z.ch.z. W związku z powyższym nie można zgodzić się poglądem Sądu Wojewódzkiego, że przedstawiciele ustawowi skarżących dowiedzieli się o czynności z dnia 4 stycznia 2022 r. w przedmiocie nałożenia kwarantanny na reprezentowane przez nich dzieci w dniu 5 stycznia 2022 r., skoro pierwotnie potraktowali czynność skarżonego organu jako decyzję administracyjną, wnosząc 11 stycznia 2022 r. od niej odwołanie. Organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność powyższego odwołania postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2022 r., a skarga na powyższe orzeczenie została prawomocnie oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1580/22. Dopiero w uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji pouczył prawidłowo skarżących, że objęcie obowiązkiem kwarantanny na podstawie ww. § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. następuje w formie czynności z zakresu administracji publicznej, zaskarżalnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd ten pouczył także skarżących, że skarga na kwestionowaną przez nich czynność może zostać wniesiona zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, natomiast sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącym 6 marca 2023 r., co oznacza, że najpóźniej z tym dniem dowiedzieli się oni (za pośrednictwem przedstawicieli ustawowych) o podjęciu czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także o trybie i terminie złożenia skargi na tego rodzaju czynność. Wynika z tego, że termin do wniesienia skargi przez przedstawicieli ustawowych skarżących upłynął bezskutecznie z końcem dnia 5 kwietnia 2023 r. Skoro zaś skarżący wnieśli skargę ze skutkiem na dzień 30 czerwca 2023 r. (data nadania przesyłki za pośrednictwem operatora wyznaczonego), to nie ulega wątpliwości, że termin wniesienia skargi został naruszony, co obligowało Sąd Wojewódzki do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 2 i art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jednocześnie należy podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do uznania, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżących (art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a.), skoro skarga została nadana dopiero 30 czerwca 2023 r., a przedstawiciele ustawowi od dnia 6 marca 2023 r. dysponowali pewną wiedzą w zakresie formy prawnej przedmiotu zaskarżenia oraz trybu i terminu wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Mając na względzie powyższe argumenty i działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o oddaleniu zażalenia.