II GW 86/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka z dnia 17 kwietnia 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Wieliczka a Burmistrzem Nowego Wiśnicza w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2025 r., nr [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Nowego Wiśnicza w sprawie z wniosku Szpitala [...] Sp. z o.o. o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych A. S.. Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka (zwany dalej Burmistrzem Wieliczki) stwierdził, że nie jest właściwy w sprawie i nie może wydać decyzji określonej w art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 146, zwanej dalej u.ś.o.), bowiem przepis ten wskazuje na organ właściwy dla miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, zaś Wieliczka nie są miejscem zamieszkania dla A. S., bowiem tenże nie posiada miejsca zamieszkania i przebywa aktualnie w Zakładzie Karnym w N.. Jeżeli w sprawie nie da się ustalić miejsca zamieszkania, to należy stosować ogólne zasady określone w art. 21 § 1 k.p.a. i o właściwości miejscowej powinno rozstrzygać miejsce pobytu zainteresowanego. Skoro miejscem pobytu A. S. jest N. (z racji odbywania tam kary pozbawienia wolności) to właśnie Burmistrz Nowego Wiśnicza winien być wskazany jako organ właściwy do załatwienia sprawy z wniosku Szpitala. Burmistrz Wieliczki wniósł o wskazanie Burmistrza Nowego Wiśnicza, jako organ właściwy do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Nowego Wiśnicza wniósł o wskazanie jako organ właściwy do załatwienia sprawy Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka. W motywach odpowiedzi na wniosek podniósł, że w stosunku do A. S. da się wskazać ostatnie miejsce jego zamieszkania, którym była Wieliczka. Do tej też miejscowości zainteresowany, jak wynika z jego wyjaśnień, chce powrócić tuż po odbyciu kary pozbawienia wolności. Zatem, jakkolwiek nie można w sprawie ustalić aktualnego miejsca zamieszkania zainteresowanego, to jednak o właściwości organu winno zdecydować ostatnie miejsce zamieszkania zainteresowanego, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., a więc sprawę winien załatwić Burmistrz Wieliczki. Naczelny Sąd Administracyjnym zważył co następuje. Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. Zm., zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Nadto, zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., spory o właściwość rozstrzyga, między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 22 § 1 pkt 2-4 k.p.a., wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny. Nie ulega kwestii, że w badanej sprawie powstał negatywny spór o właściwość pomiędzy Burmistrzem Wieliczki a Burmistrzem Nowego Wiśnicza, bowiem żaden z tych organów nie chce uwzględnić swojej właściwości rzeczowej w sprawie, która winna zakończyć się wydaniem decyzji, o jakiej mowa w art. 54 ust. 1 u.o.ś., której domaga się względem A. S., Szpital [...] Sp. z o.o. Stosownie do art. 54 ust. 1 u.o.ś., dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.ś., jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta miasta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, regulacja o właściwości miejscowej organu gminy zawarta w art. 54 ust. 1 u.ś.o. jest rozwiązaniem szczególnym względem unormowań art. 21 k.p.a. i wymaga w pierwszej kolejności ustalenie miejsca zamieszkania strony postępowania administracyjnego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2025 r., II GW 133/24, CBOSA). Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Poza sporem jest również to, że w stosunku do A. S. nie udało się wskazać miejscowości, która spełniałaby aktualnie wymogi miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero jeżeli na gruncie art. 54 ust. 1 u.ś.o. nie jest możliwym ustalenie właściwości z powodu braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania strony postępowania administracyjnego (świadczeniobiorcy) zastosowanie znajdują na powrót zasady ustalania właściwości miejscowej określone w k.p.a., w tym te określone w art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. Na tle badanej sprawy skuteczne okazało się już badanie miejsca zamieszkania A. S. w rozumieniu art. 54 ust. 1 u.o.ś., a zatem nie było podstaw do sięga do rozwiązań dotyczących właściwości określonych w art. 21 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, A.S. posiada ostatnie miejsce zamieszkania na terenie Gminy Wieliczka. Ustalono nadto w sprawie, że właśnie do tej miejscowości pragnie powrócić i kontynuować zamieszkiwanie po odbyciu kary pozbawienia wolności. Miejsce zamieszkania jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również ostatnie dające się wskazać miejsce zamieszkania, o jakim mowa w art. 54 ust. 1 u.o.ś. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 zd. drugie i trzecie p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.