II GW 53/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 28 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Szczycieńskiego z dnia 27 maja 2021 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Szczycieńskim, a Prezydentem Miasta Nowego Sącza w przedmiocie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Nowego Sącza jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Starosta Szczycieński pismem z dnia 27 maja 2021 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Nowego Sącza, a Starostą Szczycieńskim i wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia sprawy w przedmiocie wykonania orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II K 862/20 zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych wobec D. K.. Starosta Szczycieński w motywach wniosku wskazał, że pismem z dnia 11 lutego 2021 r. Prezydent Miasta Nowego Sącza przekazał Staroście Szczycieńskiemu odpis przywołanego prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu, celem wykonania orzeczonego środka karnego w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym. Prezydent Miasta Nowego Sącza przekazując sprawę według właściwości kierował się kryterium miejsca zameldowania strony – D. K. na pobyt stały - K. [...], [...] S.. Wnioskodawca wskazał, że okoliczności sprawy i zgromadzone w aktach dokumenty wskazywały jednoznacznie, że D. K. nie posiada miejsca zamieszkania na terenie Powiatu Szczycieńskiego, co czyni Starostę Szczycieńskiego organem niewłaściwym do wykonania orzeczonego środka karnego. W ocenie Starosty Szczycieńskiego wynika to z faktu wskazania przez Sąd Rejonowy w Nowym Sączu, że skazany D. K., zamieszkiwał przy ul. N. [...], [...] N. S. - miejscowości pozostającej w granicach administracyjnych Prezydenta Miasta Nowego Sącza. Ponadto Starosta Szczycieński podjął próbę doręczenia wezwania do złożenia oświadczenia o miejscu zamieszkania oraz zawiadomienia o wykonaniu środka karnego na adres zameldowania skazanego. D. K. kierowanych do niego przesyłek nie podjął. W dniu 10 marca 2021 r. Starosta zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w Szczytnie o pomoc w ustaleniu adresu miejsca zamieszkania D. K. nadmieniając, iż miejscem jego zameldowania był K. [...], [...] S.. W odpowiedzi organ Policji poinformował, że pod wskazanym adresem żadnych osób nie zastano, a z rozmowy z sołtysem ustalono, że D. K. nie mieszka pod wskazanym adresem od około 20 lat. W ocenie Starosty wymienione ustalenia wskazują, że strona postępowania posiada miejsce zamieszkania w Nowym Sączu, a zatem organem właściwym do przeprowadzenia przedmiotowych postępowań jest Prezydent Miasta Nowego Sącza. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Pojęcie sporu, którym na gruncie przywołanego przepisu prawa operuje ustawodawca odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość (spór kompetencyjny) najogólniej rzecz ujmując ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź też – co trzeba podkreślić – w innej prawnej formie działania administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 14 listopada 2006 r., sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r., sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OW 180/09). Ma to tą konsekwencję, że przedmiot sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) między organami wymienionymi w art. 4 p.p.s.a. należy wiązać z prawnymi formami działania administracji, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne, a istnienie funkcjonalnego związku między zakresem kontroli sądu administracyjnego nad wykonywaniem administracji publicznej a przedmiotem (konkretnych) sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) pozwala na wskazanie granicy, do której sięga kognicja NSA wynikająca z art. 4 p.p.s.a. (por. K. Defecińska – Tomczak: Glosa do postanowienia NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 60/05, OSP 2007, z. 7 - 8, s. 488 i n.). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie zaktualizowały się określone przepisem art. 4 p.p.s.a. przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia, o wydanie którego zabiega wnioskodawca, a o którym mowa w art. 15 § 2 p.p.s.a., albowiem zaistniały w sprawie spór między Starostą Szczycieńskim, a Prezydentem Miasta Nowy Sącz ma charakter sporu negatywnego, o którym mowa była powyżej, a wykonanie orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 30 listopada 2020 r. (sygn. akt II K 862/20) zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych wobec D. K., o którym stanowi z kolei art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz.u. z 2021 r., poz. 1212). Stosownie do treści tego przepisu – starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Zatem organ administracji w tej sprawie działa w formie decyzji administracyjnej, o której mowa jest w art. 3 ust. 2 pkt 1) p.p.s.a. Konsekwencją przyjęcia, że przedmiot sporu o właściwość dotyczy prawnej formy działania administracji – decyzji administracyjnej - o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1) p.p.s.a., a więc sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., jest to, że w rozpatrywanej sprawie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego określające właściwość miejscową organu (art. 21 k.p.a.). Stosownie do treści art. 21 § 1 pkt 3) k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej w innych sprawach, tj. innych niż sprawy dotyczące nieruchomości (art. 21 § 1 pkt 1) k.p.a.) oraz sprawy dotyczące prowadzenia zakładu pracy (art. 21 § 1 pkt 2) k.p.a.) – ustala się "według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w barku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju." Zasadnie organ wnioskujący wskazuje, iż w przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają legalnej definicji "miejsca zamieszkania", a zatem w tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu cywilnego. Stosownie do treści art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (domicilium). W ocenie zarówno doktryny, jak i judykatury miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby fizycznej, bez względu na adres jej zameldowania. Rację ma wnoszący wniosek organ (Starosta Szczycieński), iż z przeprowadzonego w tej sprawie postępowania wyjaśniającego oraz ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, iż D. K. nie posiada miejsca zamieszkania na terenie Powiatu Szczycieńskiego, co czyni wnioskodawcę organem niewłaściwym do wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, czyli wykonania orzeczonego wobec D. K. środka karnego. Konkluzja ta wynika z faktu, iż Sąd Rejonowy w Nowym Sączu w wymienionym wyżej wyroku wskazał, iż skazany D. K. zamieszkuje przy ul. N. [...], [...] N. S., tj. miejscowości pozostającej w granicach administracyjnych Prezydenta Miasta Nowego Sącza. Jak zasadnie podkreślił organ wnioskujący (Starosta Szczycieński): "Trudno przypuszczać, aby Sąd nie poczynił własnych ustaleń na okoliczność miejsca zamieszkania oskarżonego. Wiarygodności prawidłowym ustaleniom Sądu dodaje właśnie fakt, że miejsce zamieszkania wskazane przezeń jest odmienne od miejsca zameldowania." (s.2 wniosku o rozstrzygnięcie sporu). Nadto wskazać trzeba, iż Starosta Szczycieński podjął próbę doręczenia wezwania do złożenia oświadczenia o miejscu zamieszkania oraz zawiadomienia o wykonaniu środka karnego na adres zameldowania skazanego D. K.. Przesyłki te nie zostały podjęte przez D. K.. W dniu 10 marca 2021 r. Starosta Szczycieński zwrócił się do Komendy Powiatowej Policji w Szczytnie o pomoc w ustaleniu adresu miejsca zamieszkania D. K., wskazując iż miejscem jego zameldowania jest K. [...], [...] S.. W dniu 2 kwietnia 2021 r. do Starostwa Powiatowego w Szczytnie wpłynęło pismo z Komendy Powiatowej Policji w Szczytne informujące, że pod wskazanym adresem żadnych osób nie zastano, a z rozmowy z sołtysem ustalono, iż D. K. nie mieszka pod wskazanym adresem od około 20 lat. W świetle przedstawionych dowodów i argumentów za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wykonania orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 30 listopada 2020 r. (sygn. akt II K 862/20) zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych wobec D. K., jest Prezydent Miasta Nowego Sącza. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.