II GW 141/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Burmistrza Gminy i Miasta Sianów z dnia 3 grudnia 2024 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta Sianów a Prezydentem Miasta Sopotu w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazać Burmistrza Gminy i Miasta Sianów jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

|Uzasadnienie | | | |1. Pismem z dnia 3 grudnia 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy Sianów (dalej: Wnioskodawca), działający przez Dyrektora Miejsko-Gminnego | |Ośrodka Pomocy Społecznej w Sianowie wniósł na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o | |postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) oraz art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z | |dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) o rozstrzygnięcie| |sporu o właściwość pomiędzy Wnioskodawcą a Prezydentem Miasta Sopot (dalej: Strona przeciwna) w przedmiocie potwierdzenia prawa do | |świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla Pana S. W. (dalej: Świadczeniobiorca, Uprawniony). | |We wniosku wskazano, że Szpital (...)wnioskiem z 10 października 2024 r. zwrócił się do Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w | |Sianowie z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 54 ww. ustawy o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu S W., któremu w trybie nagłym | |udzielono świadczenie zdrowotne w dniu 16 września 2024 r. Pracownicy Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sianowie przystąpili | |do czynności w sprawie ustalając w terenie, że S. W. pod wskazanym we wniosku nie zamieszkuje od kilku lat. Następnie nawiązano kontakt z | |jego matką, która oświadczyła, że syn od ukończenia studiów zamieszkuje w Gdyni, a ostatnio w Sopocie. W dniu 21 października 2024 r. I. | |W. złożyła oświadczenie, że jej syn od 2016 r. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania tj. (...)Sianów. W latach 2016 - 2020 studiował w | |Gdyni, a od ukończenia studiów osiedlił się w Sopocie. Mając powyższe na uwadze, Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Sianowie | |zawiadomieniem z dnia 22 października 2024 r. przekazał sprawę według właściwości Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Sopocie, na | |podstawie art. 65 § 1 k.p.a, uznając się niewłaściwym w sprawie. W uzasadnieniu swojego stanowiska, Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy | |Społecznej w Sianowie wskazał, że aktualnym miejscem zamieszkania S. W. jest Sopot. | |Następnie, zawiadomieniem z 30 października 2024 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Sopocie przekazał sprawę zwrotnie Miejsko- | |Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Sianowie wskazując, że w toku prowadzonych przez Ośrodek czynności ustalono, że S. W. do dnia 30 | |października 2024 r. przebywa na terenie miasta Gdyni, natomiast w dniu 31 października 2024 r. wraca do Sianowa z zamiarem pobytu \y tym | |miejscu. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności sprawy. Wnioskodawca wskazał, że nie jest właściwy do przeprowadzenia postępowania | |administracyjnego w sprawie i zasadnym jest przekazanie jej Ośrodkowi w Sianowie jako organowi właściwemu. | |Burmistrz Gminy i Miasta Sianów nie jest organem właściwym do rozpoznania sprawy i w jego ocenie. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w | |Gdyni na podstawie jedynie deklaracji Upranionego o jego wyjeździe w sposób nieprawidłowy ustalił jego miejsce zamieszkania. | |2. Pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. Prezydent Miasta Sopot wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o wydanie | |decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla Uprawnionego jest Burmistrz Gminy i Miasta Sianów. | |Wskazał, że Uprawniony, w okresie w którym oba ośrodki pomocy społecznej podejmowały czynności, był w trakcie zmiany swojego miejsca | |zamieszkania. Zgodnie z jego oświadczeniem jego centrum życiowe miało się przenieść do (...), gm. Sianowo. Pracownik socjalny MOPS w Sopocie| |udał się pod adres wskazany w oświadczeniu p. I. W. i potwierdził fakt, że p. S. W. tam nie przebywa. W momencie składania oświadczenia p.| |W. przebywał jeszcze w Gdyni, ale precyzyjnie określał to miejsce pobytu jako tymczasowe, przejściowe, i dokładnie podał moment jego | |opuszczenia. W ocenie strony przeciwnej, niepodanie dokładnego terminu pobytu nie może świadczyć o nieprawidłowym ustaleniu miejsca | |zamieszkania, wręcz przeciwnie, powstaje domniemanie, że będzie to pobyt długoterminowy związany z przeniesieniem w nowe miejsce swojego | |centrum życiowego. Co więcej p. W. użył sformułowania "wraca" co dodatkowo może potwierdzać zamiar długiego pobytu. | | | |Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: | | | |3. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 | |z późn. zm.; dalej przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu | |terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między | |organami tych jednostek a organami administracji rządowej. | |Pojęcie sporu, którym w przywołanym przepisie posługuje się ustawodawca, odnosi się do sytuacji, w której przynajmniej dwa organy | |administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) albo każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór | |negatywny). Innymi słowy, spór o właściwość ma miejsce wówczas, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji | |publicznej dotyczy jednoczesnego przyjmowania lub wyłączania przez te organy własnych kompetencji do załatwiania indywidualnej sprawy | |administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t.j. Dz. U. 2024 r., | |poz. 572 ze zm., dalej przywoływana jako: "k.p.a."), a więc sprawy, która w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego przed | |organem administracji publicznej podlega załatwieniu w drodze aktu administracyjnego, bądź w innej prawnej formie działania administracji | |publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 listopada 2006 r. | |sygn. akt II OW 51/06; 18 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 14/09; 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OW 180/09). Spory te Naczelny Sąd | |Administracyjny rozstrzyga na wniosek, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. | |W rozpoznawanej sprawie zaistniały spór pomiędzy organami jest negatywnym sporem o właściwość, żaden z pozostających w sporze organów nie | |uznaje się bowiem za właściwy do rozpoznania wniosku placówki medycznej o potwierdzenie prawa Uprawnionego do świadczeń opieki zdrowotnej | |finansowanych ze środków publicznych. | |4. Odnosząc się do istoty sprawy trzeba podkreślić, że właściwość organu do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki | |zdrowotnej reguluje art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków | |publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.; dalej: u.ś.o.z.), z którego wynika, że dokumentem potwierdzającym prawo do | |świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce | |zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. | |Zagadnienie ustalenia organu właściwego do wydania decyzji, o której mowa w przywołanym przepisie prawa, stanowiło przedmiot licznych | |wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rezultacie których doszło do wypracowania ugruntowanego już podejścia do tej kwestii (por.| |np. postanowienia NSA z: 21 czerwca 2022 r. sygn. akt II GW 8/22; 27 maja 2022 r. sygn. akt II GW 5/22; 17 maja 2022 r. sygn. akt II GW | |1/22; 10 listopada 2021 r. sygn. akt II GW 86/21; 20 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GW 41/21; 27 lipca 2020 sygn. akt II GW 13/20; 18 maja | |2020 r. sygn. akt II GW 4/20; 19 marca 2020 r. sygn. akt II GW 43/18; 17 stycznia 2020 r. sygn. akt II GW 30/19; 3 października 2019 r. | |sygn. akt II GW 19/19; 25 stycznia 2019 r. sygn. akt II GW 40/18; 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GW 6/18; 19 grudnia 2017 r. sygn. akt | |II GW 65/17; 26 września 2017 r. sygn. akt II GW 25/17). | |Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie podziela wyrażany w przywołanych wyrokach pogląd, że art. 54 | |ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy | |z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, nie regulując jednak kwestii właściwości organu w sytuacji braku | |możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. | |W tej zaś mierze brak jest podstaw do stosowania ustawy o pomocy społecznej, w szczególności jej art. 101 ust. 1 i 2, zgodnie z którym | |właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby | |bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Jakkolwiek bowiem art. 54 ust. | |3 pkt 3 u.ś.o.z. przewiduje, że decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się między innymi po stwierdzeniu spełniania kryterium | |dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, to jednak treść tego przepisu nie daje podstaw, aby wnioskować o dalej | |jeszcze idących jej konsekwencjach niż te, które wyraźnie z niej wynikają. | |Innymi słowy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przywołany przepis nie stanowi odesłania do ustawy o pomocy społecznej w zakresie, | |który można byłoby uznać za pomocny do ustalenia właściwości organu. W analizowanym zakresie nie sposób jest również posiłkować się art. | |101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, gdyż przedmiot regulacji tej ustawy odnosi się do właściwości organów w sprawach świadczeń z pomocy| |społecznej. | |5. W sytuacji, gdy na podstawie przepisów szczególnych nie można wskazać organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, trzeba odwołać się do | |przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących ogólne zasady ustalania właściwości miejscowej organu administracji | |publicznej. Skoro zatem art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. nie pozwala na określenie właściwości organu w przypadku braku możliwości ustalenia | |miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, a brak jest jednocześnie w odniesieniu do tej kwestii także innych przepisów szczególnych, które | |wyłączałyby stosowanie k.p.a., to ustalanie właściwości miejscowej organu następuje z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 21 § 1 i 2| |k.p.a. | |Biorąc pod uwagę treść oraz wszystkie konsekwencje wynikające z art. 21 § 1 i 2 k.p.a., należy przyjąć, że warunkiem prawidłowego | |stosowania art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. jest uwzględnienie tego, że art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. wiąże właściwość miejscową organu wyłącznie z | |miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy, nie zaś – jak stanowi przywołany przepis k.p.a. – ewentualnie także z miejscem pobytu strony. W | |związku z tym, w sytuacji braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, właściwość miejscową organu | |właściwego do wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z., ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania | |świadczeniobiorcy. | |Przepisy k.p.a., ani przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie definiują pojęcia | |"miejsca zamieszkania". Przy ustaleniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy za uzasadnione trzeba zatem uznać posiłkowanie się treścią | |art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem | |stałego pobytu. W rozumieniu przywołanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki, a mianowicie zewnętrzny (fakt | |przebywania) oraz wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest | |czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności | |życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na | |pobyt stały w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. | |6. Przenosząc powyższe rozważania na tę sprawę należy stwierdzić, że jak wynika to z okoliczności faktycznych przedstawionych przez Organy| |administracji oraz z załączonych dokumentów, Organem właściwym do rozpoznania wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki | |zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.s.o.z., jest Burmistrz Gminy i Miasta | |Sianów. | |Brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia, iż Uprawniony zamieszkuje w Sopocie. Z dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że sam | |Uprawniony wskazał, że w dniu 31 października 2024 "wraca" do Sianowa, gdzie pod adresem (...), pozostaje zameldowany na pobyt stały. | |Choć w świetle oświadczenia złożonego przez matkę Uprawnionego wynika, że syn nie zamieszkuje w miejscu zameldowania; w latach 2016-2020 | |studiował w Gdyni a po studiach osiedlił się w Sopocie (obecny adres nie jest matce znany), to w świetle informacji podanej przez | |Uprawnionego, że obecnie przebywa w Gdyni u znajomego miejsca tego nie należy uznać za miejsce zamieszkania Uprawnionego. Na podstawie | |bezspornych okoliczności można wywieść, iż w przeszłości zamieszkiwał on w (...), gdzie nadal jest zameldowany. Wprawdzie brak jest podstaw | |do utożsamiania miejsca zameldowania danej osoby z miejscem jej zamieszkania, niemniej jednak ten ostatni fakt, w okolicznościach | |niniejszej sprawy, dodatkowo potwierdza niekwestionowane miejsce zamieszkiwania świadczeniobiorcy w przeszłości. | |Burmistrz Gminy i Miasta Sianów nie podważał argumentu, że Uprawniony w przeszłości zamieszkiwał na terenie gminy, dążył jedynie do | |wykazania, że obecnie jego miejscem zamieszkania jest Sopot. Tego jednak nie dowiódł. | |W świetle przedstawionych argumentów oraz okoliczności wynikających z akt sprawy, za w pełni uzasadnione trzeba zatem uznać twierdzenie, | |że organem właściwym do rozpoznania sprawy o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków| |publicznych i wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.ś.o.z. jest Burmistrz Gminy i Miasta Sianów, bowiem (...)jest zarówno | |miejscem zameldowania Uprawnionego jak też miejscem zamieszkania, do którego deklarował powrót. | | | | | | | |7. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 | |p.p.s.a. | | | |Wszystkie przywołane orzeczenia pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl | | |