II GSK 989/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku V.L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej V.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 904/23 w sprawie ze skargi V.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 22 sierpnia 2023 r. nr SKO.WD.470/6078/2022 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA w Szczecinie, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 11 stycznia 2024 r. o sygn. akt II SA/Sz 904/23 oddalił skargę V.L. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie (dalej: SKO) z 22 sierpnia 2023 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na ochronę skarżącego przed negatywnymi skutkami, które może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w związku z wykonywaną pracą zawodową, na co dzień zmuszony jest do poruszania się pojazdami różnych kategorii, brak możliwości wykonywania zawodu naraziłby go na nieuzasadnione problemy zarobkowe, a w dalszej kolejności na utratę pracy, bowiem możliwość przemieszczania się pojazdami mechanicznymi stanowi podstawowy wymóg jego zatrudnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny zasadności wniosku skarżącego należy na wstępie wskazać, że istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest możliwość skorzystania przez adresata aktu lub czynności z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać ich wykonanie, zanim sprawa zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności (np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1651/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w CBOSA). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkiem od zasady wykonywania decyzji ostatecznych. Z tego powodu przesłanki uprawniające do jego zastosowania muszą być interpretowane ściśle. Zgodnie z art. 61 § 3 przesłankami wstrzymania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (np. postanowienia NSA: z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienia NSA z 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest zatem wystarczające złożenie samego wniosku, z przytoczeniem w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia czy wręcz samo przytoczenie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a, bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco przedstawionymi (opisanymi) wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA: z 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19). W ocenie sądu drugiej instancji sformułowany w skardze kasacyjnej wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie został wystarczająco uzasadniony. Lakonicznie wskazanie okoliczności, które – zdaniem skarżącego – przemawiają za uwzględnieniem wniosku, nie zostały poparte żadną dokumentacją, która – w połączeniu z uzasadnieniem wniosku – mogłaby uprawdopodobnić okoliczności faktyczne wskazane we wniosku i przekonać sąd o konieczności udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżący wskazuje, że "wykonanie decyzji spowodowałoby niemożność wykonywania pracy zawodowej w związku z którą na co dzień zmuszony jest do poruszania się pojazdami różnych kategorii. Brak możliwości wykonywania zawodu naraziłaby skarżącego w pierwszej kolejności na nieuzasadnione problemy zarobkowe, a w dalszej kolejności na utratę pracy, bowiem przemieszczanie się pojazdami mechanicznymi stanowi podstawowy wymóg jego zatrudnienia". Skoro zatem skarżący niebezpieczeństwo w wykonaniu decyzji upatruje w możliwości utraty dochodów z wykonywanego zawodu to powinien przedstawić sądowi choćby dokumentację potwierdzającą rodzaj wykonywanej przez niego czynności zarobkowej oraz wysokość uzyskiwanych z tego tytułu zarobków. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga uprawdopodobnienia przewidzianych w przepisie przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, co zdaniem sądu oznacza, że skarżący powinien wykazać związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wykonaniem zaskarżonej decyzji a zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co więcej skarżący z takim samym wnioskiem, o identycznej formie zwrócił się do sądu pierwszej instancji, który postanowieniem z 7 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 904/23 uznał, że skarżący nie wykazał, aby wykonanie decyzji będącej przedmiotem wniosku mogłoby spowodować skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z tego wynika, że strona wiedziała, że wniosek – by mógł zostać uwzględniony – musi zostać jasno i wystarczająco uzasadniony, a mimo to strona ponawia w skardze kasacyjnej wniosek bez zmiany jego formy lub treści. W tej sytuacji, wobec niewystarczającego uzasadnienia wniosku i tym samym niewykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podlegał oddaleniu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.