II GSK 922/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 690/11 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii produktu niezgodnej z przepisami, określenie terminu wycofania z obrotu oraz nałożenia opłaty sankcyjnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnie z warunkami z określeniem terminu jej wycofania oraz nałożeniem opłaty sankcyjnej Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji stanie faktycznym. Pismem z dnia 15 lutego 2011 r. skarżący [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] lutego 2011 r. Zarządzeniem z dnia 31 marca 2011 r. wezwano skarżących do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1187 złotych. Skarżący w terminie do uiszczenia wpisu wnieśli wniosek o zwolnienie ich od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 4 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II GZ 509/11. Zarządzeniem przewodniczącego wydziału z dnia 21 grudnia 2011 r. (k. 253 akt sadowych) skarżący zostali wezwani do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 21 marca 2011 r. o uiszczeniu wpisu sądowego od skargi w wysokości 1187 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia w powyższym przedmiocie został doręczony skarżącym w dniu 2 stycznia 2012 r. Skarżący pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 2 maja 2012 r. wycofali wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając wydane orzeczenie Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wskazał, że pismo informujące skarżących o konieczności uiszczenia wpisu zostało prawidłowo doręczone skarżącym w dniu 2 stycznia 2012 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścili stosownego wpisu. Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę [...] na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 10 lutego 2011 r., skoro skarżący mimo wezwania nie uiścili wpisu sądowego od tej skargi. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie [...] zaskarżył je w całości, wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, która miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 w zw. z art. 220 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wezwania skarżących (występujących wówczas bez pełnomocnika) do uiszczenia wpisu w zakreślonym terminie - przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi - w związku z cofnięciem przez Skarżących wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podkreślił, że Skarżący – wbrew treści przepisu art. 6 i art. 220 § 1 p.p.s.a. – nie zostali wezwani do uiszczenia wpisu po tym, jak złożyli na piśmie oświadczenie o cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego stronie zwolnienia z kosztów sądowych, wynika obowiązek strony do zapłaty wymaganego wpisu oraz obowiązek sądu do ponownego wezwania do jego uiszczenia (por. postanowienie NSA z 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 118). Wezwanie w trybie art. 220 § 1 p.p.s.a. doręcza się stronie, która w terminie siedmiu dni obowiązana jest uiścić stosowną opłatę. W myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia wymaganego wpisu sądowego od skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia i skargi o wznowienie postępowania - jest ich odrzucenie. Podkreślenia wymaga, że ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet dokonane w terminie zakreślonym w wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego uprzednio rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg terminu przewidzianego w ustawie. Bez znaczenia w tym przypadku pozostaje kwestia zmiany okoliczności wskazanych w tym piśmie, które mogą uzasadnić zmianę lub uchylenie wcześniejszego postanowienia w tym przedmiocie. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym przez sąd do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia w stosunku do toczącego się postępowania. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, bez względu na zmianę jego treści oraz zakresu żądania w stosunku do wniosku pierwotnego, nie wpływa również na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie (por. postanowienie NSA z 19 lutego 2010 r., II FSK 621/09). Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o odmiennej treści, powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie niweczy jednakże skutków niezastosowania się strony do wynikającego z tegoż postanowienia obowiązku do uiszczenia kosztów sądowych, w terminie zakreślonym nowym wezwaniem (por. postanowienie SN z 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02, Wokanda 2003, nr 11, s. 29). Mając powyższe na uwadze w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, który wobec bezskutecznego upływu zakreślonego w ponownym wezwaniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego (k. 253 akt sądowych) - odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Wbrew wywodom strony skarżącej, sąd był uprawiony do odrzucenia jej skargi bez ponownego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz jego późniejsze cofnięcie przez Skarżącego, nie uchyla skutków prawomocności wydanego uprzednio rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu i przewidziane w art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencje jego nieuiszczenia. Za nieznajdujący uzasadnienia w niniejszej sprawie należy także uznać postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Skarżący zostali prawidłowo pouczeni o terminie i sposobie uiszczenia wpisu od skargi po oddaleniu ich zażalenia o przyznanie prawa pomocy przez Naczelny Sąd Administracyjny (v: zarządzenie przewodniczącego wydziału z 21 grudnia 2011 r., k. 253 akt sadowych). Wyrażony w art. 6 p.p.s.a. obowiązek udzielania stronie pomocy nie oznacza, że sąd jest zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich jej możliwych zachowań, ani też do przestrzegania strony przed lekkomyślnym nietroszczeniem się o jej własne interesy i zalecania takich działań, które każdy dorosły i zapobiegliwy człowiek podejmuje z własnej inicjatywy w swoich życiowych sprawach, na podstawie własnych doświadczeń życiowych (por. wyrok SN z 13 lipca 2000 r., II UKN 639/99, OSNAPiUS 2002 r., nr 3, poz. 78 oraz postanowienie SN z 23 czerwca 1981 r., IV PZ 35/81-niepubl.). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i stosownie do treści art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że w myśl uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23) przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie.